The Manor House in Makowiska – a Story with a Happy Ending?
DOI:
https://doi.org/10.18778/0208-6034.40.05Keywords:
Polish architecture, Polish manor house, monument protection, MakowiskaAbstract
Despite the great loses brought by the 20th century, with two devastating wars and major socio-political transformations, several thousand structures of the “Polish Manor House” type have survived across the historical territory of Poland. Among them are buildings of significant artistic and historical value, widely recognized in literature, as well as more modest constructions lacking in architectural value, whose history often remains unknown. Nevertheless, the manor house has always been an important element of the rural landscape, being a testament to the past and forming a vital part of the cultural heritage of a given region. Today, the condition of these buildings varies greatly. Alongside positive examples of well-executed restoration and care for historical architecture, there are also numerous manor houses in a state of decay – some even facing the threat of complete destruction. Until recently, the manor house in Makowiska was considered one such negative example, although its situation appears to have significantly improved in recent years.
Manor houses, as rural nobility mansions, were a distinctive feature of the Polish countryside until the early 20th century. The manor in Makowiska was built in the mid-19th century or shortly thereafter. While its form is relatively modest, it remains characteristic of that period.
The manor in Makowiska represents a small-scale landed gentry residence of the historicist era, limited in artistic means but typical for areas where small noble estates predominated. Its pronounced Neo-Renaissance elements, reflecting the influence of stylistic solutions promoted by leading architects of the time, make it a highly representative example of provincial manor architecture in central Poland. Despite its modesty, it possesses notable architectural value.
Downloads
References
Archiwum Akt Dawnych w Warszawie, Zbiór Kartograficzny, sygn. 272–6.
Google Scholar
Archiwum Państwowe w Łodzi, Zbiór Kartograficzny, sygn. 129, 141, 141a.
Google Scholar
Archiwum Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Łodzi – materiały dotyczące dawnego dworu w Makowiskach.
Google Scholar
Dwór polski w XIX wieku. Zjawisko historyczne i kulturowe, t. I–VIII, red. naukowa J. Baranowski, T.S. Jaroszewski, L. Kajzer, Kielce 1992–2005.
Google Scholar
Dwór. Ponowoczesne przygody idei i formy, red. P. Cichoń, S. Latocha, Łódź 2016.
Google Scholar
Historia – konserwacja – rewitalizacja. Funkcjonowanie rezydencji regionu łódzkiego w kontekście doświadczeń europejskich. Prace dedykowane pamięci Profesora Leszka Kajzera, red. T. Bernatowicz, P. Gryglewski, K. Stefański, Łódź 2016.
Google Scholar
Idźkowski A., Plany budowli obejmujące rozmaite rodzaje domów, mieszkań wiejskich różnej wielkości…, Warszawa 1843.
Google Scholar
Jaroszewski T.S., Architektura doby Oświecenia w Polsce. Nurty i odmiany, red. W. Jaworska, J. Pietrusiński, Wrocław 1971 (Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk. Studia z Historii Sztuki, 13).
Google Scholar
Jaroszewski T.S., Od klasycyzmu do nowoczesności. O architekturze polskiej XVIII, XIX i XX wieku, Warszawa 1996.
Google Scholar
Jaroszewski T.S., Siedziby ziemiańskie w Polsce od schyłku XVIII wieku do roku 1914. Przegląd najważniejszych koncepcji, [w:] Dziedzictwo. Ziemianie polscy i ich udział w życiu narodu, red. T. Chrzanowski, Kraków 1995, s. 143–167.
Google Scholar
Joannis de Lasco [ Jan Łaski], Liber beneficiorum Archidioecesis Gnesnensis, t. I, Gniezno 1880.
Google Scholar
Kajzer L., Dwory w Polsce od średniowiecza do współczesności, Warszawa 2010.
Google Scholar
Katalog kościołów i duchowieństwa diecezji częstochowskiej, red. ks. dr J. Związek, Częstochowa 1978.
Google Scholar
Kozierowski S., Badania nazw topograficznych na obszarze dawnej wschodniej Wielkopolski, t. I, Poznań 1926.
Google Scholar
Krakowski P., Teoretyczne podstawy architektury XIX w., Kraków 1979 (Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego, 525, Prace z Historii Sztuki, 15).
Google Scholar
Krakowski P., Wątki znaczeniowe w architekturze wieku XIX, Kraków 1973 (Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego, 339, Prace z Historii Sztuki, 11).
Google Scholar
Marconi H., Zbiór projektów architektonicznych…, zeszyty wydawane w Warszawie w latach 1838–1843.
Google Scholar
Rydel M., Dwór – polska tożsamość, Poznań 2012.
Google Scholar
Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. V, Warszawa 1884.
Google Scholar
Słownik terminologiczny sztuk pięknych, red. S. Kozakiewicz, Warszawa 1969.
Google Scholar
Stefański K., Architektura XIX wieku na ziemiach polskich, Warszawa 2005.
Google Scholar
Zajączkowski S., Zajączkowski S.M., Materiały do słownika geograficzno-historycznego dawnych ziem Łęczyckiej i Sieradzkiej do 1400 roku, cz. 1, (Abramowice-Mzurki), Łódź 1966.
Google Scholar
Zaroszyc D., Wykaz właścicieli ziemskich dawnego województwa łódzkiego, Warszawa 1991.
Google Scholar
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.


