The “Existential Turn” in Education as an Answer to Crises Facing an Individual

Anna Murawska

doi:10.18778/2450-4491.10.07

Autor

Anna Murawska University of Szczecin, Institute of Pedagogy https://orcid.org/0000-0003-0949-9541

DOI:

https://doi.org/10.18778/2450-4491.10.07

Słowa kluczowe:

kryzys, edukacja połowiczna, zwrot egzystencjalny w edukacji

Abstrakt

Autorka charakteryzuje kryzys jako zjawisko złożone i wielowymiarowe. Wskazuje na ambiwalencję zjawisk kryzysowych, które z jednej strony mogą prowadzić do ostatecznej katastrofy, a z drugiej – tworzyć warunki do transgresji. Podkreśla, że brak zjawisk kryzysowych może być niepokojący, a nawet patologiczny, gdyż może być wyrazem unikania wyzwań i braku troski o rozwój. Nawiązując do Theodora Adorno, wskazuje na niektóre przejawy połowiczności edukacji. Na tym tle proponuje obszary, w których powinny być podjęte działania edukacyjne, aby człowiek umiał nie tylko przywracać zakłóconą kryzysem równowagę, lecz także wykorzystać kryzys na rzecz swego interesu rozwojowego.

Biogram autora

Anna Murawska - University of Szczecin, Institute of Pedagogy

Murawska Anna – dr hab., profesor Uniwersytetu Szczecińskiego, kierownik Katedry Historii i Teorii Wychowania. Specjalizuje się w zakresie teorii wychowania i pedagogiki szkoły wyższej. Redaktor naczelna czasopisma „Pedagogika Szkoły Wyższej”.

Bibliografia

Arendt H. (2010) Między czasem minionym a przyszłym, transl. by M. Godyń and W. Madej, Warszawa, Aletheia.

Barbanel L., Sternberg R. J. (2006) Psychological intervention in times of crisis, New York, Springer Publishing Company.

Bierdiajew M. (1999) Głoszę wolność, transl. by H. Paprocki, Warszawa, Fundacja Aletheia.

Bochenek M. (2012) Rozważania historyczno-semantyczne na temat kryzysów ekonomicznych, “Acta Universitatis Nicolai Copernici”, 2, Ekonomia: 147–159. DOI: https://doi.org/10.12775/AUNC_EKON.2012.011

Cassirer E. (2017) Esej o człowieku. Wprowadzenie do filozofii kultury, Warszawa, Wydawnictwo Aletheia.

Dąbrowski K. (1986) Trud istnienia, Warszawa, Wiedza Powszechna.

Dobroczyński B. (1995) Wstęp in: F. Capra, D. Steindl-Rast, T. Matus, Należeć do wszechświata. Poszukiwania na pograniczu nauki i duchowości, transl. by P. Pieńkowski, Kraków, Wydawnictwo Znak: 5–11.

Dubas E. (2000) Świat wewnętrzny jako przestrzeń życia człowieka in: Przestrzeń życiowa i społeczna ludzi starszych, M. Dzięgielewska (ed.), Łódź 2000: 117–128.

Erikson E. H. (1982) The Life Cycle Completed, New York–London, W. W. Norton.

Filek J. (2010) Życie, etyka, inni. Scherza i eseje filozoficzno-etyczne, Kraków, Wydawnictwo Homini: 24–29.

Frankl V. (2009) Człowiek w poszukiwaniu sensu. Głos nadziei z otchłani Holokaustu, transl. by A. Wolnicka, Warszawa, Wydawnictwo Czarna Owca.

Heschel A. J. (2014) Kim jest człowiek?, transl. by K. Wojtkowska, Łódź, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

Heszen-Niejodek I. (1995) Doświadczenie kryzysu – szansa rozwoju czy ryzyko zaburzeń, Katowice, Uniwersytet Śląski.

Holmes T. H., Rahe R. H. (1967) The Social Readjustment Scale, “Journal of Psychosomatic Research”, 11: 213–218. DOI: https://doi.org/10.1016/0022-3999(67)90010-4

Husserl E. (1993), Kryzys europejskiego człowieczeństwa a filozofia, transl. by J. Sidorek, Warszawa, Fundacja Aletheia.

Husserl E. (1987) Kryzys nauk europejskich a fenomenologia transcendentalna: wprowadzenie do filozofii fenomenologicznej, transl. by S. Walczewska, Kraków, Wydawnictwo Naukowe Papieskiej Akademii Teologicznej.

James R. K., Gilliland B. E. (2006) Strategie interwencji kryzysowej. Pomoc psychologiczna poprzedzająca terapię, transl. by A. Bidziński, Warszawa, PARPA.

Marcel G. (2001) Być i mieć, transl. by P. Lubicz, Warszawa, Instytut Wydawniczy “Pax”.

May R. (1995) O istocie człowieka: szkice z psychologii egzystencjalnej, transl. by M. Moryń, Z. Wiese, Poznań, Dom Wydawniczy Rebis.

Mistrz Eckhart (1988) Kazania i traktaty, transl. by J. Prokopiuk, Warszawa, Instytut Wydawniczy “Pax”.

Mounier E. (1960) Co to jest personalizm? oraz wybór innych prac, transl. by A. Krasiński, Kraków, Społeczny Instytut Wydawniczy Znak.

Murawska A. (2009) Przywracanie nadziei. Oblicza pomocy telefonicznej, Szczecin, Wydawnictwo Print Group, Daniel Chrzanowski.

Orzelska J. (2014) W stronę pedagogiki istotnej egzystencjalnie. Życie i jego trudności z energią duchową jako wyzwania pedagogiczne rezyduów tożsamości, Kraków, Oficyna Wydawnicza “Impuls”.

Osiatyński W. (1986) Przedmowa in: A. Toffler, Trzecia fala, transl. by E. Woydyłło, Warszawa, Państwowy Instytut Wydawniczy: 7–22.

Pilecka B. (2004) Kryzys psychologiczny: wybrane zagadnienia, Kraków, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Płużek Z., Jacyniak A. (2006) Świat ludzkich kryzysów, Kraków, Wydawnictwo WAM.

Ricoeur P. (1990) Kryzys – zjawisko swoiście nowoczesne?, transl. by M. Łukasiewicz in: O kryzysie. Rozmowy w Castel Gandolfo, K. Michalski (ed.), Vol. 2, Warszawa, Społeczny Instytut Wydawniczy Znak: 36–58.

Sęk H. (2001) Stres krytycznych wydarzeń życiowych in: Zdrowie – Stres – Zasoby, H. Sęk, T. Pasikowski (eds.), Poznań, Wydawnictwo Fundacji Humaniora: 13–22.

Skarga B. (2007) Człowiek to nie jest piękne zwierzę, Kraków, Społeczny Instytut Wydawniczy Znak.

Stachewicz K. (2010) Kryzys jako kategoria filozoficzna, “Teologia i Moralność”, 7: 7–15.

Stochmiałek J. (2015) Kryzysy życiowe osób dorosłych. Refleksje andragogiczne i edukacyjne, Warszawa, Wydawnictwo UKSW.

Stróżewski W. (2002) O wielkości: szkice z filozofii człowieka, Kraków, Społeczny Instytut Wydawniczy Znak.

Szacki J. (1996) Więcej i mniej niż trzy wieki, “Znak”, 1: 52–56.

Szczepański J. (1988) Sprawy ludzkie, Warszawa, Czytelnik.

Szewczak W. (2012) O pojęciu kryzysu polityki in: Od teorii do praktyki politycznej, M. Kołodziejczak, R. Rosicki (eds.), Poznań, Wydawnictwo Naukowe UAM: 223–240.

Szkudlarek T. (2001) Ekonomia i etyka: przemieszczenia dyskursu edukacyjnego, “Teraźniejszość – Człowiek – Edukacja”, special issue: 165–191.

Szulakiewicz M. (2012) O człowieku w czasach trudnych. Urywki filozoficzne, Toruń, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.

Tischner J. (1990) Kryzys myślenia in: O kryzysie. Rozmowy w Castel Gandolfo, K. Michalski (ed.), Vol. II, Kraków, Społeczny Instytut Wydawniczy Znak.

Witkowski L. (2004) W poszukiwaniu nowoczesnej formacji intelektualnej w polskiej pedagogice in: Pedagogika we współczesnym dyskursie humanistycznym, T. Lewowicki (ed.), Warszawa–Kraków: 19.

Witkowski L. (2015) Versus. O dwoistości strukturalnej faz rozwoju w ekologicznym cyklu życia psychodynamicznego modelu Erika H. Eriksona, Kraków, Oficyna Wydawnicza “Impuls”.

Wodziński C. (2008) Dobre wychowanie. Platońskie przypisy do Nietzschego i Heideggera, “Przegląd Pedagogiczny”, 1: 13–27.