Twórcze orientacje życiowe studentów. Studium porównawcze

Agata Cudowska

doi:10.18778/2450-4491.07.07

Autor

Agata Cudowska Uniwersytet w Białymstoku

DOI:

https://doi.org/10.18778/2450-4491.07.07

Słowa kluczowe:

twórcza orientacja życiowa, twórczość codzienna, student

Abstrakt

W artykule przedstawiono główne założenia koncepcji twórczych orientacji życiowych. Opisano tę kategorię jako specyficzny, osobisty i zaangażowany sposób pełnienia codziennych obowiązków w życiu. Scharakteryzowano cechy osób preferujących twórcze orientacje życiowe. Zaprezentowano filozoficzne, psychologiczne i pedagogiczne źródła teoretyczne koncepcji oraz dotychczasowe badania twórczych orientacji życiowych wśród uczniów szkół średnich, studentów i nauczycieli. Opisano założenia metodologiczne ostatnich badań, zrealizowanych w próbie polskiej i białoruskiej młodzieży akademickiej. Przedstawiono wyniki tych badań w zakresie specyfiki socjodemograficznej obu grup, diagnozy preferencji twórczych orientacji życiowych i zależności między analizowanymi zmiennymi. Stwierdzono, że wśród badanych studentów dominują preferencje dla twórczych orientacji życiowych, ale na dość niskim poziomie akceptacji twierdzeń Skali TOŻ. Zaobserwowano istotne różnice statystyczne między grupami narodowymi pod względem wieku badanych, rocznika studiów i środowiska pochodzenia. Potwierdzono istnienie korelacji między wykształceniem matek i preferencjami twórczych orientacji życiowych polskich studentów.

Biogram autora

Agata Cudowska - Uniwersytet w Białymstoku

Profesor nauk społecznych na Uniwersytecie w Białymstoku; kierownik Zakładu Pedagogiki Porównawczej na Wydziale Pedagogiki i Psychologii U.B. Przewodnicząca białostockiego oddziału Polskiego Towarzystwa Pedagogicznego i członek Prezydium Zarządu Głównego PTP w kadencji 2017–2020, a także członkini Polskiego Towarzystwa Pedagogiki Porównawczej i Stowarzyszenia Wspierania Edukacji Międzykulturowej. Jej zainteresowania naukowe koncentrują się m.in. wokół problematyki aksjologicznej, orientacji życiowych, postaw twórczych i twórczości w edukacji. Opracowała dwie autorskie koncepcje orientacji życiowych (1997, 2004) oraz narzędzia do ich pomiaru: Skalę Preferencji Orientacji Życiowych i Skalę Preferencji Twórczych Orientacji Życiowych.

Bibliografia

Antonovsky A. (2005) Rozwikłanie tajemnicy zdrowia. Jak radzić sobie ze stresem i nie zachorować, tłum. H. Grzegołowska-Klarkowska, Warszawa, Instytut Psychiatrii i Neurologii.

Craft A. (2001) Little c Creativity in: Creativity in Education, A. Craft, B. Jeffrey, M. Leibling (eds.) London–New York, Continuum, s. 45–61.

Csikszentmihalyi M. (1991) Flow. The Psychology of Optimal Experience, New York, Harper Perennial.

Cudowska A. (1997) Orientacje życiowe współczesnych studentów, Białystok, Trans Humana.

Cudowska A. (2004) Kształtowanie twórczych orientacji życiowych w procesie edukacji, Białystok, Trans Humana.

Cudowska A. (2014) Twórcze orientacje życiowe w dialogu edukacyjnym. Studium teoretyczno- empiryczne, Białystok, Trans Humana.

Cudowska A. (2017) Twórcze orientacje życiowe. Zdrowie i dobrostan, Białystok, Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku.

Czerepaniak-Walczak M. (2006) Pedagogika emancypacyjna. Rozwój świadomości krytycznej człowieka, Gdańsk, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Fromm E. (1959) The Creative Attitude w: Creativity and its Cultivation. Adresses Presented at The Interdisciplinary Symposia on Creativity, H. H. Anderson (ed.), New York, Harper and Row, s. 44–54.

Husserl E. (1967) Idee czystej fenomenologii i fenomenologicznej filozofii, t. 1, tłum. D. Gierulanka, wstęp R. Ingarden, Warszawa, PWN.

Korniłowicz K. (1976) Pomoc społeczno-kulturalna dla młodzieży pracującej i dorosłych. Wybór pism, wstęp, wybór i opracowanie O. Czerniawska, Wrocław, Ossolineum.

Kozielecki J. (1987) Koncepcja transgresyjna człowieka, Warszawa, PWN.

Kozielecki J. (1997) Transgresja i kultura, Warszawa, Wydawnictwo Akademickie „Żak”.

Kozielecki J. (2001) Psychotransgresjonizm. Nowy kierunek psychologii, Warszawa, Wydawnictwo Akademickie „Żak”.

Kozielecki J. (2004) Społeczeństwo transgresyjne. Szansa i ryzyko, Warszawa, Wydawnictwo Akademickie „Żak”.

Maslow A. H. (1959) Creativity in Self-actualizing People w: Creativity and its Cultivation. Adresses Presented at The Interdisciplinary Symposia on Creativity, H. H. Anderson (ed.), New York, Harper and Row, s. 83–95.

May R. J. (1959) The Nature of Creativity in: Creativity and its Cultivation. Adresses Presented at The Interdisciplinary Symposia on Creativity, H. H. Anderson (ed.), New York, Harper and Row, s. 55–68.

Miles M. B., Huberman A. M. (2000) Analiza danych jakościowych, tłum. S. Zabielski, Białystok, Trans Humana.

Modrzejewska-Świgulska M. (2013) Twórczość codzienna jako zasób wspierający dobrostan ludzi w: Zasoby twórcze człowieka. Wprowadzenie do pedagogiki pozytywnej, K. J. Szmidt, M. Modrzejewska-Świgulska (red.), Łódź, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, s. 83–106.

Perls F. S. (1969) Gestalt Therapy Verbatim, New York, Real People Press.

Radlińska H. (1979) Oświata i kultura wsi polskiej: wybór pism, Warszawa, Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza.

Richards R. (1999) Everyday Creativity w: Encyclopedia of Creativity, M. A. Runco, S. R. Pritzker (eds.), San Diego, Academic Press, s. 683–689.

Richards R. (2007) Everyday Creativity: Our Hidden Potential w: Everyday Creativity and New Views of Human Nature. Psychological, Social, and Spiritual Perspectives, R. Richards (ed.), Washington D.C., American Psychological Association, s. 25–53.

Rogers C. R. (1954) Towards a Theory of Creativity, “ETC: A Review of General Semantics”, no. 11, s. 249–260.

Runco M. A. (2005) Creativity Giftedness in: Conceptions of Giftedness, R. J. Sternberg, J. Davidson (eds.), Cambridge, University Press, s. 295–311.

Seligman M. E. P. (2005) Prawdziwe szczęście. Psychologia pozytywna a urzeczywistnianie naszych możliwości trwałego spełnienia, tłum. A. Jankowski, Poznań, Wydawnictwo Media Rodzina.

Szmidt K. J. (2013) Pedagogika twórczości, Sopot, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Szmidt K. J. (2013a) Pedagogika pozytywna: twórczość – zdolność – mądrość zespolone w: Zasoby twórcze człowieka. Wprowadzenie do pedagogiki pozytywnej, K. J. Szmidt, M. Modrzejewska-Świgulska (red.), Łódź, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, s. 13–40.

Szulakiewicz M. (2003) Dialog jako podstawa metafizyki. Od metafizyki fundamentu do metafizyki orientacji, „Filozofia Dialogu”, t. 1, Poznań, Wydział Teologiczny UAM, s. 11–27.

Tischner J. (1993) Myślenie według wartości, Kraków, Wydawnictwo Znak.

Tischner J. (2000) Świat ludzkiej nadziei, Kraków, Wydawnictwo Znak.

Zinker J. (1977) The Creative Process in Gestalt Therapy, New York, Vintage Books.