Perspektywa rozwoju pedagogiki specjalnej w tyglu jej dualnego i dwoistego charakteru

Zenon Gajdzica

doi:10.18778/2450-4491.06.06

Autor

Zenon Gajdzica Uniwersytet Śląski w Katowicach

DOI:

https://doi.org/10.18778/2450-4491.06.06

Słowa kluczowe:

pedagogika specjalna, dwoistość, dualność, perspektywa rozwoju

Abstrakt

Na strukturę artykułu składają się cztery części. W pierwszej zostały przedstawione uwarunkowania rozwoju pedagogiki specjalnej jako subdyscypliny pedagogiki. Część drugą otwiera teza o dualnym charakterze rozwoju pedagogiki specjalnej (jest to charakterystyka jej głównych nurtów: pierwszego związanego przede wszystkim z naukami medycznymi, drugiego – z naukami humanistycznymi i społecznymi). Część trzecia to ukazanie dwoistości pedagogiki specjalnej jako subdyscypliny stosowanej w relacji teorii do praktyki. W ostatniej części, stanowiącej zakończenie, została przedstawiona perspektywa rozwoju pedagogiki specjalnej w kontekście międzydyscyplinarnej i międzyparadygmatycznej wędrówki pojęć. Jako przykład wędrówki zostały przywołane koncepcje niepełnosprawności intelektualnej. Przeobrażenia te zostały przedstawione jako szansa na znoszenie wskazanych niewspółmierności charakteryzujących dualny rozwój i dwoisty charakter pedagogiki specjalnej.

Biogram autora

Zenon Gajdzica - Uniwersytet Śląski w Katowicach

Pedagog specjalny, profesor nauk społecznych, kierownik Zakładu Inkluzji Społecznej i Edukacyjnej, pracownik Wydziału Etnologii i Nauk o Edukacji w Cieszynie Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Autor prac z zakresu edukacji i socjalizacji osób z niepełnosprawnością intelektualną, kształcenia integracyjnego i inkluzyjnego oraz teoretycznych podstaw pedagogiki specjalnej.

Bibliografia

Archer M. S. (2013) Człowieczeństwo. Problem sprawstwa, tłum. A. Dziuban, Kraków, Zakład Wydalniczy „NOMOS”.

Bronk A. (2003) Czy pedagogika jest nauką autonomiczną? w: W trosce o integralne wychowanie, M. Nowak, T. Ożóg, A. Rynio (red.), Lublin, Wydawnictwo KUL.

Chrzanowska I. (2015) Pedagogika specjalna. Od tradycji do współczesności, Kraków, Oficyna Wydawnicza „Impuls”.

Doroszewska J. (1989) Pedagogika specjalna, Wrocław, Warszawa, Kraków, Gdańsk, Łódź, Zakład Narodowy im. Ossolińskich.

Dykcik W. (1998) Pedagogika specjalna i ogólna – wzajemne relacje teoretyczno-poznawcze i edukacyjne w: Tożsamość polskiej pedagogiki specjalnej u progu XXI wieku, J. Pańczyk (red.), Warszawa, Wydawnictwo WSPS, s. 115–132.

Dykcik W. (2005) Wprowadzenie w przedmiot pedagogiki jako nauki w: Pedagogika specjalna, W. Dykcik (red.), Poznań, Wydawnictwo UAM, s. 13–66.

Gajdzica Z. (2010) Przemiany pedagogiki specjalnej a jej miejsce w akademickim kształceniu pedagogów różnych specjalności w: Studia z teorii i historii wychowania oraz nauk pokrewnych, U. Szuścik (red.), Katowice, Wydawnictwo UŚ, s. 267–276.

Gajdzica Z. (2011) Sytuacje trudne w opinii nauczycieli klas integracyjnych, Kraków–Katowice, Wydawnictwo UŚ – Kraków, Oficyna Wydawnicza „Impuls”.

Gajdzica Z. (2017) Wybrane pułapki niewspółmierności w badaniach świata osób z niepełnosprawnością w: Pułapki epistemologiczne i metodologiczne w badaniach nad edukacją. Jak sobie z nimi radzić?, M. Dudzikowa, S. Juszczyk (red.), s. 212–223.

Gajdzica Z., Bełza M., Prysak D. (2016) Wprowadzenie, „Problemy Edukacji, Rehabilitacji i Socjalizacji Osób Niepełnosprawnych”, t. 23, s. 9–10.

Hejnicka-Bezwińska T. (1995) Edukacja, kształcenie, pedagogika (Fenomen pewnego stereotypu), Kraków, Oficyna Wydawnicza „Impuls”.

Hejnicka-Bezwińska T. (2008) Pedagogika ogólna, Warszawa, WAiP.

Hejnicka-Bezwińska T. (2013) Tożsamość pedagogiki w warunkach „wielkiej zmiany kulturowej”, „Rocznik Pedagogiczny”, t. 36, s. 35–55.

Konarzewski K. (2000) Jak uprawiać badania oświatowe. Metodologia praktyczna, Warszawa, WSiP.

Koselleck R. (2012) Semantyka historyczna, tłum. W. Kunicki, Poznań, Wydawnictwo Poznańskie.

Kowalik S. (1989) Upośledzenie umysłowe, Warszawa–Poznań, PWN.

Krause A. (2010) Współczesne paradygmaty pedagogiki specjalnej, Kraków, Oficyna Wydawnicza „Impuls”.

Lewowicki (2000) Miejsce pedagogiki specjalnej w naukach pedagogicznych na przełomie drugiego i trzeciego tysiąclecia w: Pedagogika specjalna lat dwutysięcznych, J. Pańczyk (red.), Łódź, Wydawnictwo Dajas, s. 9–16.

Lewowicki T. (2012) Tożsamość pedagogiki – tradycja, współczesność, nowa tożsamość?, „Cieszyński Almanach Pedagogiczny”, nr 1, s. 11–24.

Majewski T. (1999) Biopsychospołeczna koncepcja niepełnosprawności, „Szkoła Specjalna”, nr 3, s. 131–134.

Piasecki M., Besowski S., Czech R. (1998) Społeczny model niepełnosprawności, „Problemy Rehabilitacji Społecznej i Zawodowej”, nr 1, s. 47–52.

Pilch T. (1995) Zasady badań pedagogicznych, Warszawa, Wydawnictwo Akademickie „Żak”.

Rieser R. (2013) The Struggle for Inclusion: The Growth of a Movement in: Disability Politics & The Struggle for Change, L. Barton (ed.), London and New York, RoutledgeTaylor & Francis Group: 132–148.

Rubacha K. (2008) Metodologia badań nad edukacją, Warszawa, WAiP.

Sękowska Z. (1998) Wprowadzenie do pedagogiki specjalnej, Warszawa, Wydawnictwo WSPS.

Słownik języka polskiego, t. 1. (1992) Warszawa, PWN.

Speck O. (2015) Osoby z niepełnosprawnością intelektualną. Podręcznik dla celów wychowawczych i edukacyjnych, tłum. G. Grzywna-Tuk, Gdańsk, Harmonia Universalis.

Witkowski L. (2001) Dwoistość w pedagogice Bogdana Suchodolskiego (z aneksem o Sergiuszu Hesenie), Kraków, Wydawnictwo WIT-GRAF.

Zaczyński W. P. (1988) Metodologiczna tożsamość dydaktyki, Warszawa, WSiP.

Zaorska M. (2017) Przyszłość pedagogiki specjalnej – perspektywa transhumanistyczna, bioetyczna i postdarwinowska, w: Szkoła w warunkach zmiany społecznej i kulturowej. Edukacja przyszłości, B. Gofron, P. Migała (red.), Warszawa, Wydawnictwo SGGW, s. 141–149.

Życiński J. (2013) Struktura rewolucji naukowej. Studium rozwoju współczesnej nauki, tłum. M. Furman, wstęp M. Heller, Kraków, Copernicus Center Press.