The Pedagogical College at the Jagiellonian University (1921–1952): Origins, Founders, Significance

Katarzyna Dormus

doi:10.18778/2450-4491.11.11

Autor

Katarzyna Dormus Pedagogical University of Krakow https://orcid.org/0000-0002-4780-3914

DOI:

https://doi.org/10.18778/2450-4491.11.11

Słowa kluczowe:

pedagogika, kształcenie nauczycieli, Uniwersytet Jagielloński, Studium Pedagogiczne, Katedra Pedagogiki

Abstrakt

Utworzenie, a następnie działalność Studium Pedagogicznego Uniwersytetu Jagiellońskiego, stanowią ważne wydarzenie w dziejach polskiej pedagogiki, przyspieszyły bowiem proces jej kształtowania się jako samodzielnej dyscypliny naukowej, a Kraków dzięki temu stał się ważnym ośrodkiem badań naukowych w tym zakresie. W Studium wypracowano model kształcenia nauczycieli szkół średnich harmonijnie łączący praktykę z teorią. Przy Studium w roku 1926 utworzono Katedrę Pedagogiki oraz uruchomiono magisterskie studia pedagogiczne.

Biogram autora

Katarzyna Dormus - Pedagogical University of Krakow

Dormus Katarzyna – historyk wychowania, doktor habilitowany, profesor Uniwersytetu Pedagogicznego im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie, kierownik Katedry Historii Oświaty i Wychowania w Instytucie Pedagogiki Przedszkolnej i Szkolnej. Zainteresowania naukowe: historia oświaty i myśli pedagogicznej okresu oświecenia oraz XIX i XX w., ze szczególnym uwzględnieniem problematyki wychowania i kształcenia kobiet oraz historii rodziny.

Bibliografia

Baścik S. (1967) Dzieje pedagogiki w Uniwersytecie Jagiellońskim, “Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace Historyczne”, 16: 406–435.

Chodakowska J. (1994) Uniwersytecki studia pedagogiczne, “Rozprawy z Dziejów Oświaty”: 151–172.

Czubiński A. (1972) Dzieje Uniwersytetu Poznańskiego w latach 1918–1939 in: Dzieje Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza 1919–1969, Z. Grot (ed.), Poznań, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. A. Mickiewicza: 59–303.

Dawid J. W. (1961) Polski Instytut Pedagogiczny in: Dawid J.W., Pisma pedagogiczne, oprac. R. Wroczyński, Wrocław, Zakład Narodowy im. Ossolińskich: 150–160.

Dormus K. (2019) The Beginnings of Institutionalization of Pedagogy in Cracow, “Przegląd Historyczno-Oświatowy”, 1/2: 47–59.

Dutkowa R. (1973) Komisja Edukacji Narodowej. Zarys działalności, wybór materiałów źródłowych, Wrocław, Zakład Narodowy im. Ossolińskich.

Dutkowa R. (1968) Studium Pedagogiczne Uniwersytetu Jagiellońskiego 1921–1952. (Zarys działalności), “Przegląd Historyczno-Oświatowy”, 4: 444–459.

Dybiec J. (1998) Leon Kulczyński in: W. Bobrowska-Nowak, D. Drynda (ed.), Słownik pedagogów polskich, Katowice, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.

Dybiec J. (2000) Uniwersytet Jagielloński 1918–1939, Kraków, Nakładem Polskiej Akademii Umiejętności.

Gawecki B. J. (1958) Władysław Heinrich (1869–1957), “Ruch Filozoficzny”, 1–3: 2–10.

Gawecki B. J. (1960) Władysław Heinrich in: Polski Słownik Biograficzny, vol. IX, Wrocław 1960–1961, Zakład Narodowy im. Ossolińskich: 249–350.

Gündel A. (1892) Leben und Wirken Ernst Christian Trapp’s, Leipzig.

Heinrich T. (1996) Wspomnienie o Ojcu – Władysławie Heinrichu in: Tradycja i wyzwania, Księga pamiątkowa na 75-lecie założenia Studium Pedagogicznego Uniwersytetu Jagiellońskiego 1921–1996, K. Pacławska (ed.), Kraków, Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych “Universitas”: 31–35.

Konferencja w sprawie kształcenia nauczycieli odbyta w Krakowie w dniach 17, 18, 19 grudnia 1945 (1946), Warszawa, Wydawnictwo Naukowe Towarzystwa Pedagogicznego.

Kot S. (1996) Historia wychowania, vol. II, Warszawa, Wydawnictwo Akademickie “Żak”.

Kronika Uniwersytetu Jagiellońskiego za lata 1926/27–1929/30, Kraków 1934.

Krukowski J. (1983) Kształcenie nauczycieli na poziomie wyższym in: Kształcenie nauczycieli w Polsce Ludowej 1945–1975, J. Jarowiecki, B. Nowecki, Z. Ruta (eds.), Kraków, Wydawnictwo Naukowe WSP: 137–269.

Kulczyński L. (1906) Praktyczny kurs szkolenia nauczycieli w szkołach średnich, Lwów (From “Muzeum”).

Kurdybacha Ł., Mitera-Dobrowolska M. (1973) Komisja Edukacji Narodowej, Warszawa, PWN.

Miąso J. (2003) Komisja Pedagogiczna Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego (1921–1928) i jej rola w rozwoju nauk pedagogicznych, “Rozprawy z Dziejów Oświaty”: 135–159.

Michalewska K. (1996) Studium Pedagogiczne UJ 1921–1952. Zarys dziejów i organizacja studiów in: Tradycja i wyzwania. Księga pamiątkowa na 75-lecie założenia Studium Pedagogicznego Uniwersytetu Jagiellońskiego 1921–1996, K. Pacławska (ed.), Kraków, Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych “Universitas”: 55–69.

Michalski G. (1994) Zygmunt Mysłakowski (1890–1971). Działalność i twórczość pedagogiczna, “Acta Universitatis Lodziensis. Folia Paedagogica et Psychologia”, vol. 33, Łódź, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

Nowacki T. W. (1990) Zygmunt Mysłakowski – współtwórca pedagogiki naukowej. W setną rocznicę urodzin (1890–1971), “Przegląd Historyczno-Oświatowy”, 2: 159–185.

Olszewski K. (1971) Leon Kulczyński in: Polski Słownik Biograficzny, vol. XVI, Wrocław 1971, Zakład Narodowy im. Ossolińskich: 140–141.

Pacławska K. (1996) Wprowadzenie in: Tradycja i wyzwania. Księga pamiątkowa na 75-lecie założenia Studium Pedagogicznego Uniwersytetu Jagiellońskiego 1921–1996, K. Pacławska (ed.), Kraków, Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych “Universitas”: 15–19.

Perkowska U. (1995) Studia i kursy zawodowe na Uniwersytecie Jagiellońskim w latach 1868/69–1938/39, Kraków, Księgarnia Akademicka.

Rzepa T., Dobroczyński B. (2009) Historia polskiej myśli psychologicznej. Gałązki z drzewa Psyche, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN.

Stachowski R. (2004) Historia współczesnej myśli pedagogicznej. Od Wundta do czasów najnowszych, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe “Scholar”.

Szewczuk W. (1972) Władysław Heinrich – filozof, psycholog, pedagog. (W stulecie urodzin), “Przegląd Psychologiczny” 1972, 1: 17–29.

Szmyd K. (2003) Twórcy nauk o wychowaniu w środowisku akademickim Lwowa (1860–1939), Rzeszów, Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego.

Szmyd K. (1997) Zygmunt Karol Mysłakowski (1890–1971). Twórczość i wkład do rozwoju nauk o wychowaniu, Rzeszów, Wydawnictwo Wyższej Szkoły Pedagogicznej.

Szybiak I. (2008) Zawód nauczyciela a Komisja Edukacji Narodowej in: Dylematy historii i polityki. Księga dedykowana profesor Annie Magierskiej, R. Chwedoruk, D. Przastek (eds.), Warszawa, Oficyna Wydawnicza Aspra-JR: 15–22.

Szybiak I. (2009) Recenzja: Kazimierz. Szmyd, Twórcy nauk o wychowaniu w środowisku akademickim Lwowa (1860–1939), Rzeszów 2003, Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 434, “Rozprawy z Dziejów Oświaty”: 177–180.

Terlecka W. (2000) Zygmunt Karol Mysłakowski (1890–1971) in: Złota księga Wydziału Filozoficznego, J. Miklaszewska, J. Mizera (eds.), Kraków, Księgarnia Akademicka: 239–245.

Dekret z dnia 28 października 1947 roku o organizacji nauki i szkolnictwa wyższego (Dz. U. z 1947 r., nr 66, poz. 415) http://prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19470660415 ; date accessed: 8.05.2020.

Pacławska K., Historia Studium Pedagogicznego UJ, http://www.sp.uj.edu.pl/studium/historia ; date accessed: 1.12.2019.

Ustawa z dnia 15 grudnia 1951 roku o szkolnictwie wyższym i pracownikach nauki (Dz.U. z 1952 r., nr 6, poz. 38) http://prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19520060038 ; date accessed: 9.05.2020.

https://pedagogika.uj.edu.pl/zaklad-pedagogiki-spolecznej-i-andragogiki ; date accessed: 1.12.2019.