Poczucie tożsamości narodowej osób w wieku późnej dorosłości żyjących w polskiej i czeskiej części Śląska Cieszyńskiego

Katarzyna Jas

doi:10.18778/2450-4491.10.10

Autor

Katarzyna Jas Uniwersytet Śląski w Katowicach https://orcid.org/0000-0002-8382-1423

DOI:

https://doi.org/10.18778/2450-4491.10.10

Słowa kluczowe:

tożsamość narodowa, osoby w wieku późnej dorosłości, Śląsk Cieszyński

Abstrakt

W artykule zaprezentowano wyniki badań dotyczące poczucia tożsamości osób w wieku późnej dorosłości żyjących w polskiej i czeskiej części Śląska Cieszyńskiego. Rozważania dotyczą szczególnego regionu ze względu na jego zróżnicowanie religijne, kulturowe, a także tradycje kształtowania wielokulturowej tożsamości. W opracowaniu ukazano wieloaspektowość pojęcia tożsamość, które rozwijane jest na gruncie filozofii, psychologii i socjologii. Tożsamość to konstrukt, który łączy elementy indywidualnego systemu wartości z wartościami danej grupy, do której jednostka należy, świadome uczestnictwo w życiu grupy regionalnej, narodowej, europejskiej i globalnej przyczynia się do kształtowania się poczucia tożsamości osób w wieku późnej dorosłości. Wyniki przeprowadzonych badań własnych wskazują, że osoby żyjące w polskiej i czeskiej części Śląska Cieszyńskiego wykazują silne więzi z narodem.

Biogram autora

Katarzyna Jas - Uniwersytet Śląski w Katowicach

Jas Katarzyna – doktor nauk społecznych w dyscyplinie pedagogika, Uniwersytet Śląski w Katowicach. Specjalizuje się w zakresie geragogiki, edukacji międzykulturowej oraz terapii zajęciowej. Od wielu lat pracuje z seniorami i na rzecz seniorów.

Bibliografia

Bajkowski T. (2001) Tożsamość płciowa jako element tożsamości osobowej i społecznej w: Tożsamość osobowa a tożsamości społeczne, T. Bajkowski, K. Sawicki (red.), Białystok, Wydawnictwo „Trans Humana”, s. 74–84.

Bugajska B. (2012) Tożsamość człowieka w starości. Studium socjopedagogiczne, Szczecin, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego.

Chlebowczyk J. (1983) O prawie do bytu małych i młodych narodów: kwestia narodowa i procesy narodotwórcze we wschodniej Europie środkowej dobie kapitalizmu (od schyłku XVIII do początków XX w.), Warszawa–Kraków, Śląski Instytut Naukowy, PWN.

Erikson E. H. (1994) Identity and Life Cycle, New York–London, W. Norton & Company.

Erikson E. H. (2000) Dzieciństwo i społeczeństwo, tłum. P. Hejmej, Poznań, Dom Wydawniczy REBIS.

Ferguson G. A., Takane Y. (2004) Analiza statystyczna w psychologii i pedagogice, tłum. M. Zagrodzki, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN.

Frankfort-Nachmias C., Nachmias D. (2001) Metody badawcze w naukach społecznych, tłum. Elżbieta Hornowska, Poznań, Wydawnictwo Zysk i S-ka.

Guilford J. P. (1960) Podstawowe metody statystyki w psychologii i pedagogice, Warszawa, PWN.

Harwas-Napierała B., Trempała J. (2002) Psychologia rozwoju człowieka. Charakterystyka okresów życia człowieka, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN.

Jarymowicz M. (1989) Próba konceptualizacji pojęć tożsamość osobista – tożsamość społeczna: odrębność schematowa Ja–My–Inni jako atrybut tożsamości, „Studia Psychologiczne”, 2: 73–84.

Jasiński Z., Kozłowska A. (1997) Tożsamość narodowa młodzieży na pograniczach, Opole, Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego.

Kłoskowska A. (1996) Kultury narodowe u korzeni, Warszawa, PWN.

Kwiatkowska A. (1999) Tożsamość a społeczne kategoryzacje, Warszawa, Wydawnictwo Instytutu Psychologii PAN.

Kwieciński Z., Śliwerski B. (2004) Pedagogika. Podręcznik akademicki, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN.

Lewowicki T. (1994) Poczucie tożsamości narodowej młodzieży – stałość – zmienność w: Poczucie tożsamości narodowej młodzieży. Studium z pogranicza polsko-czeskiego, Lewowicki T. (red.), Cieszyn, Uniwersytet Śląski. Filia w Cieszynie, s. 127–135.

Mamzer H. (2001) Tożsamość kulturowa w świecie społeczno-regulacyjnej koncepcji kultury w: Kultury tradycyjne a kultura globalna. Konteksty edukacji międzykulturowej, J. Nikitorowicz, Sobecki, D. Misiejuk (red.), Białystok 2001, Wydawnictwo „Trans Humana”, s. 77–88.

Misiak W. (2005) Tożsamość a przyszłość państw narodowych w: Tożsamość bez granic. Współczesne wyzwania, E. Budakowska (red.), Warszawa, Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, s. 73–97.

Nikitorowicz J. (1995) Pogranicze. Tożsamość. Edukacja międzykulturowa, Białystok, Wydawnictwo „Trans Humana”.

Nikitorowicz J. (2000) Młodzież pogranicza kulturowego Białorusi, Polski, Ukrainy wobec integracji europejskiej, Białystok, Wydawnictwo „Trans Humana”.

Nikitorowicz J. (2004) Idea zjednoczonej Europy – plany i aspiracje życiowe młodzieży na pograniczu wschodnim w: Plany życiowe młodzieży z terenów pograniczy, Z. Jasiński, T. Lewowicki, J. Nikitorowicz (red.), Opole, Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego, s. 119–153.

Nikitorowicz J. (2007) Tożsamość w: Encyklopedia pedagogiczna XXI wieku, T. Pilch (red.), Warszawa, Wydawnictwo Akademickie „Żak”, s. 754–773.

Pilch T., Bauman T. (2001) Zasady badań pedagogicznych. Strategie ilościowe i jakościowe, Warszawa, Wydawnictwo Akademickie „Żak”.

Rubacha K. (2004) Nowe kategorie pojęciowe współczesnej teorii wychowania w: Pedagogika. Podręcznik akademicki, t. 2, Z. Kwieciński, B. Śliwerski (red.), Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN, s. 59–67.

Rubacha K. (2008) Metodologia badań nad edukacją, Warszawa, Wydawnictwo AiP.

Sadowski A. (1997) Język w rodzinie, język ojczysty a tożsamość narodowa na polsko-białoruskim pograniczu w: Edukacja wobec wyznań edukacji międzykulturowej, J. Nikitorowicz (red.), Białystok, Wydawnictwo „Trans Humana”, s. 95–105.

Sobecki M. (2007) Kultura symboliczna a tożsamość, Białystok, Wydawnictwo „Trans Humana”.

Suska M. (2001) Tożsamość a system wartości i postawy współczesnej młodzieży w: Tożsamość osobowa a tożsamości społeczne, T. Bajkowski, K. Sawicki (red.), Białystok, Wydawnictwo „Trans Humana”, s. 111–118.

Szczurek-Boruta A. (2009) Poczucie tożsamości kulturowej młodzieży – kilka tendencji, hipotez i uwag z zakresu edukacji międzykulturowej w: Tożsamość etniczna i kulturowa Śląska w procesie przemian, H. Rusek, A. Drożdż (red.), Wrocław–Cieszyn, Polskie Towarzystwo Ludoznawcze.

Szczurek-Boruta A. (2014) O przygotowaniu nauczycieli do pracy w warunkach wielokulturowości – konteksty, opinie studentów, propozycje, Toruń, Wydawnictwo Adam Marszałek.

Szczurek-Boruta A. (2014) Trwałość i zmiana. Edukacja w środowisku lokalnym – w kręgu potrzeb i oczekiwań, „Studia Pedagogiczne”, t. LXVII, s. 40.

Szczurek-Boruta A., Grabowska B. (2009) Dynamika kształtowania się tożsamości młodzieży – ku tożsamości wzbogaconej w: Poczucie tożsamości i stosunek młodzieży do wybranych kwestii społecznych – studium z pogranicza polsko-czeskiego, T. Lewowicki, E. Ogrodzka-Mazur, A. Szczurek-Boruta (red.), Cieszyn–Warszawa–Toruń, Wydawnictwo Adam Marszałek.

Szczypka-Rusz A. (2000) Współczesna rodzina cieszyńska. Kim są rodzice? Kim chcieliby, żeby były ich dzieci – rzecz o tożsamości w: Rodzina wychowanie wielokulturowość, T. Lewowicki, J. Suchodolska (red.), Cieszyn, Uniwersytet Śląski – Filia w Cieszynie, Wyższa Szkoła Pedagogiczna ZNP w Warszawie, s. 48–55.

Tajfel H. (1972) Catégorisation sociale w: Introduction à la psychologie sociale, t. 1, S. Moscovici (red.), Paris, Larousse, s. 272–302.

Tołwińska B. (2001) Stereotypy płci a tożsamość indywidualna w: Tożsamość osobowa a tożsamości społeczne, T. Bajkowski, K. Sawicki (red.), Białystok 2001, Wydawnictwo „Trans Humana”, s. 67–73.