Social Support and Preferred Values of the Unemployed with Varying Senses of Coherence

Janusz Kirenko; Marlena Duda

doi:10.18778/2450-4491.10.08

Autor

Janusz Kirenko Maria Curie Skłodowska University in Lublin, Faculty of Education and Psychology, Institute of Pedagogy https://orcid.org/0000-0002-6525-4007
Marlena Duda Maria Curie Skłodowska University in Lublin, Faculty of Education and Psychology, Institute of Pedagogy https://orcid.org/0000-0001-9168-808X

DOI:

https://doi.org/10.18778/2450-4491.10.08

Słowa kluczowe:

bezrobocie, poczucie koherencji, wartości, wsparcie społeczne, zasoby

Abstrakt

Doświadczenie sytuacji utraty pracy stanowi zawsze sytuację kryzysową. Warunkiem skutecznego radzenia sobie w sytuacji bezrobocia jest mobilizacja wszystkich dostępnych zasobów, wśród których na szczególną uwagę zasługują podmiotowe potencjały radzenia sobie, a rolę szczególną przypisuje się poczuciu koherencji, wartościom i wsparciu społecznemu.

Celem podjętych badań była zatem ocena zależności między wsparciem społecznym osób bezrobotnych a wybranymi zasobami, co pozwoliło na stworzenie obrazu bezrobotnego i jego wsparcia ze szczególnym uwzględnieniem poczucia koherencji oraz preferowanych przez niego wartości.

Biogramy autorów

Janusz Kirenko - Maria Curie Skłodowska University in Lublin, Faculty of Education and Psychology, Institute of Pedagogy

Kirenko Janusz – dr hab., Instytut Pedagogiki, Wydział Pedagogiki i Psychologii UMCS. Specjalizuje się w zakresie edukacji specjalnej i zdrowotnej, rehabilitacji, pracy socjalnej, pedagogiki społecznej i pedeutologii. Autor m.in. 24 monografii autorskich i współautorskich. Zajmuje się też malarstwem i poezją. Wydał siedem tomików wierszy w konwencji haiku oraz autobiograficzną pracę pt. Chwila, Lublin 2012, Wydawnictwo WSSP im. Wincentego Pola.
Marlena Duda - Maria Curie Skłodowska University in Lublin, Faculty of Education and Psychology, Institute of Pedagogy

Duda Marlena – doktor nauk społecznych w dyscyplinie pedagogika, Instytut Pedagogiki, Wydział Pedagogiki i Psychologii UMCS. Logopeda i audiolog. Specjalizuje się w zakresie edukacji specjalnej, rehabilitacji, pedagogiki społecznej i pedagogiki zdrowia. Obszary badawcze: jakość życia i zasoby podmiotowe człowieka w radzeniu sobie w sytuacji choroby przewlekłej, bezrobocia i trudnych wydarzeń życiowych. Laureatka Nagrody Prezesa Rady Ministrów za rozprawę doktorską.

Bibliografia

Antonowsky A. (2005) Rozwikłanie tajemnicy zdrowia. Jak radzić sobie ze stresem i nie zachorować?, transl. by H. Grzegołowska-Klarkowska, Warszawa, Wydawnictwo Fund. Instytutu Psychiatrii i Neurologii.

Balicki M. (2013) Praca – fundamentalną wartością jakości życia in: W poszukiwaniu jakości życia. Ujęcie interdyscyplinarne, Jasiński M. (ed.), Białystok, Niepaństwowa Wyższa Szkoła Pedagogiczna: 339–352.

Bejma U. (2015) Bezrobocie jako dysfunkcyjny czynnik małżeńsko-rodzinnego życia we współczesnej rodzinie polskiej, “Pieniądze i Więź”, 3 (68): 111–119.

Bieszk-Stolorz B. (2016) Wybrane modele przeciętnego efektu oddziaływania w analizie procesu wychodzenia z bezrobocia, “Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu”, 427: 40–48.

Bochniarz A. (2019) Psychospołeczne uwarunkowania potrzeb młodzieży z rodzin niepełnych, Lublin, Wydawnictwo UMCS.

Brand J. E. (2015) The Far-Reaching Impact of Job Loss and Unemployment, “Annual Review of Sociology”, 41: 359–375. DOI: https://doi.org/10.1146/annurev-soc-071913-043237

Butterworth P., Leach L.S., Pirkis J., Kelaher M. (2012) Poor mental health influences risk and duration of unemployment: a prospective study, “Social Psychiatry and Psychiatric Epidemiology”, 47, 6: 1013–1021. DOI: https://doi.org/10.1007/s00127-011-0409-1

Chirkowska-Smolak T. (2000) Aktywność bezrobotnych w świetle psychologicznych modeli poszukiwania pracy, “Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny”, LXII, 4: 147–166.

Chudzicka-Czupała A. (2004) Bezrobocie. Różne oblicza wsparcia, Katowice, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.

Cieciuch J. (2013) Pomiar wartości w zmodyfikowanym modelu Shaloma Schwartza, “Psychologia Społeczna”, 8, 1 (24): 22–41.

Derbis R. (2000) Doświadczanie codzienności, Częstochowa, Wydawnictwo WSP.

Drela K. (2015) Socjologia i inne nauki o pracy i bezrobociu, Part II, “Zeszyty Naukowe. Firma i Rynek”, 1 (48): 75–86.

Fic M. (2015) Niedopasowanie kwalifikacji i bezrobocie ludzi młodych w Unii Europejskiej, “Problemy Profesjologii”, 2: 53–65.

Flaszyńska E. (2019) Bezrobocie – bezrobotny – praca socjalna, Warszawa, Wydawnictwo Difin SA.

Gottlieb B. H., Bergen A. E. (2010) Social support concepts and measures, “Journal of Psychosomatic Research”, 69: 511–520. DOI: https://doi.org/10.1016/j.jpsychores.2009.10.001

Hajder K. (2008) Wybrane uwarunkowania rozwoju bezrobocia w Polsce, Poznań, Wydawnictwo Naukowe WNPiD UAM.

Heszen I., Sęk H. (2008) Psychologia zdrowia, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN.

Ishmuhametov I., Palma A. (2017) Unemployment as a Factor Influencing Mental Well-Being, “Procedia Engineering”, 178: 359–367. DOI: https://doi.org/10.1016/j.proeng.2017.01.066

Hobfoll S. E. (2006) Stres, kultura i społeczność. Psychologia i filozofia stresu, transl. by M. Kacmajor, Sopot, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Jarmużek J. (2018) Poczucie koherencji a aktywność edukacyjna dorosłych. Studium teoretyczno-badawcze, Poznań, Wydawnictwo Naukowe UAM.

Juszczyk S. (2007) Problem bezrobocia w świetle inwestycji infrastrukturalnych na obszarach wiejskich, Piotrków Trybunalski, Naukowe Wydawnictwo Piotrkowskie przy Filii Akademii Świętokrzyskiej.

Kabaj M. (2005) Ekonomia tworzenia i likwidacji miejsc pracy. Dezaktywizacja Polski?, Warszawa, IPiSS.

Kalbarczyk A. (2011) Metody efektywnej pomocy psychologicznej w pracy doradcy zawodowego z osobą bezrobotną, Warszawa, Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej.

Kawczyńska-Butrym Z. (1998) Niepełnosprawność – specyfika pomocy społecznej, Katowice, Wydawnictwo Naukowe “Śląsk”.

Kirenko J., Boczkowska M. (2017) Bezrobocie – Zachowania zdrowotne – Uwarunkowania, Lublin, Wydawnictwo UMCS.

Kirenko J., Duda M. (2018) Bezrobocie – Jakość życia – Uwarunkowania, Lublin, Wydawnictwo UMCS.

Kirenko, J. Lesiewicz, L. (2002) Wykorzystanie Kwestionariusza Wsparcia Społecznego w badaniu osób niepełnosprawnych in: Problemy pedagogiki specjalnej w okresie przemian społecznych, A. Pielecki (ed.), Lublin, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej: 75–88.

Kirenko J., Sarzyńska-Mazurek E. (2010) Bezrobocie, niepełnosprawność, potrzeby, Wydawnictwo UMCS, Lublin.

Kirenko J., Wiatrowska A. (2015) Otyłość. Przystosowanie i uwarunkowania, Lublin, Wydawnictwo UMCS.

Kirenko J., Zubrzycka-Maciąg T. (2011) Współczesny nauczyciel. Studium wypalenia zawodowego, Lublin, Wydawnictwo UMCS.

Klonowicz T. (2001) Stres bezrobocia, Warszawa, Wydawnictwo Instytutu Psychologii PAN, Szkoła Wyższa Psychologii Społecznej.

Konopka D. (2011) Praca w systemie wartości bezrobotnych regionu białostockiego in: Przemiany pracy, postaw i ról zawodowych, D. Walczak-Duraj (ed.), Łódź, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego: 207–218.

Kostrzewski S., Worach-Kardas H. (2008) Zdrowotne i społeczno-ekonomiczne aspekty długotrwałego bezrobocia w środowisku wielkomiejskim, “Problemy Higieny i Epidemiologii”, 89, 4: 504–510.

Kostrzewski S., Worach-Kardas H. (2015) Wpływ bezrobocia na zdrowie i jakość życia osób w starszej grupie wieku produkcyjnego, “Hygeia Public Health”, 50 (2): 372–382.

Kowalczyk E. (2008) Człowiek wobec bezrobocia, “Przegląd Organizacji”, 4: 22–25. DOI: https://doi.org/10.33141/po.2008.04.06

Krajewski Z., Krugiełka A., Kujawińska A., Więcek-Janka E. (2010) Formy ograniczenia bezrobocia i analiza niedopasowania zawodowego w powiecie konińskim, Poznań, Wydawnictwo Bonami.

Kulik T. B., Pacian A., Pacian J., Janiszewska-Grzyb M. (2008) Bezrobocie a zdrowie: wybrane problemy, “Acta Scientifica Academiae Ostroviensis”, 31: 5–15.

Kwiatkowski E. (2014) Bezrobocie. Podstawy teoretyczne, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN.

Latalski M., Kulik T. B., Pacian A., Skorzyńska H., Żołnierczuk-Kieliszek D. (2003) Wpływ bezrobocia na stan zdrowia i kształtowanie zachowań zdrowotnych wśród osób pozostających bez pracy, “Zdrowie Publiczne”, 113 (1/2): 174–177.

Lubińska-Bogacka M. (2011) Społeczno-edukacyjne problemy rodzin bezrobotnych, Kraków, Wydawnictwo Naukowe UP.

Miś L. (2007) Problemy społeczne: teoria, metodologia, badania, Kraków, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Mlonek K. (1992) Tradycje badań bezrobocia w Polsce – zagadnienia metodologiczne, “Wiadomości Statystyczne”, 6: 1–6.

Murawska A. (2015) Zróżnicowanie i uwarunkowania poziomu bezrobocia w miastach wojewódzkich w Polsce, “Marketing i Rynek”, 10: 216–225.

Nagel K. (2015) Relationships between unemployment and economic growth – the review (results) of the theoretical and empirical research, “Journal of Economics and Management”, 20 (2): 64–79.

Nawrat R. (2001) Bezradność bezrobotnego. Wyuczona bezradność jako psychologiczny czynnik długotrwałego bezrobocia in: Psychologia społeczna w zastosowaniach. Od teorii do praktyki, K. Lachowicz-Tabaczek (ed.), Wrocław, Wydawnictwo Atla 2: 187–199.

Pasikowski T. (2000) Stres i zdrowie, Poznań, Wydawnictwo Fundacja Humaniora.

Paul K. I., Moser K. (2009) Unemployment impairs mental health: Meta-analyses, “Journal of Vocational Behavior”, 74: 264–282. DOI: https://doi.org/10.1016/j.jvb.2009.01.001

Pilc M. (2014) Determinanty bezrobocia w Polsce w latach 1993–2012, Warszawa, Wydawnictwo CeDeWu.

Poprawa R. (2008) Samoocena jako miara podmiotowych zasobów radzenia sobie i szczęścia człowieka in: Psychologia zdrowia w poszukiwaniu pozytywnych inspiracji, I. Heszen, J. Życińska (eds.), Warszawa, Wydawnictwo SWPS “Academica”: 103–121.

Sęk H., Cieślak R. (2004) Wsparcie społeczne – sposoby definiowania, rodzaje i źródła wsparcia, wybrane koncepcje teoretyczne in: Wsparcie społeczne, stres i zdrowie, H. Sęk, R. Cieślak (eds.), Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN: 11–28.

Skłodowski H., Kucharski K. (2007) Wpływ cech osobowości na efektywność zawodową, w: H. Skłodowski, E. Stawasz, Psychologiczne wyznaczniki efektywności poszukiwania pracy i samozatrudnienia w regionach zmarginalizowanych, Łódź, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego: 127–248.

Stochmiałek J. (2015) Kryzysy życiowe osób dorosłych. Refleksje andragogiczne i edukacyjne, Warszawa, Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego.

Ślebarska K. (2010) Wsparcie społeczne a zaradność człowieka w sytuacji bezrobocia, Katowice, Wydawnictwo Naukowe “Śląsk”.

Ślebarska K. (2017) Droga do pracy. Proaktywne radzenie sobie a poszukiwanie zatrudnienia i adaptacja do nowego miejsca pracy, Katowice, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.

Śmilgin M. (2006) Indywidualne i społeczne skutki bezrobocia na tle globalizacji, “Nierówności Społeczne a Wzrost Gospodarczy”, 8: 423–434.

Terelak J. F. (2017) Stres życia. Perspektywa psychologiczna, Warszawa, Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego.

Walczak R. (2000) Obraz siebie u kobiet długotrwale bezrobotnych, Lublin, Towarzystwo Naukowe KUL.

Waters L. E., Moore K. A. (2002) Predicting self-esteem during unemployment: the effect of gender, financial deprivation, alternate roles, and social support, “Journal of Employment Counseling”, 30: 171–189. DOI: https://doi.org/10.1002/j.2161-1920.2002.tb00848.x

Werner I. (2009) Poczucie koherencji a praca in: Człowiek w kontekście pracy. Teoria – empiria – praktyka, M. Piorunek (ed.), Toruń, Wydawnictwo Adama Marszałek: 107–128.

Wiatrowski Z. (2005) Podstawy pedagogiki pracy, Bydgoszcz, Wydawnictwo Akademii Bydgoskiej im. Kazimierza Wielkiego.

Wolska-Długosz M. (2012) Aspiracje edukacyjne i zawodowe licealistów, Kielce, Wydawnictwo Uniwersytetu Jana Kochanowskiego.

Wołk Z. (2009) Kultura pracy, etyka i kariera zawodowa, Radom, Wydawnictwo Naukowe Instytutu Technologii Eksploatacji.

Zagożdżon P., Ejsmont J. (2008) Jakość życia związana ze zdrowiem u bezrobotnych, “Problemy Higieny i Epidemiologii”, 89 (4): 498–503.

Zalewska A. M., Jaros R. (2008) Społeczne i psychologiczne uwarunkowania bezrobocia – posiadane przekonania a sytuacja na rynku pracy, Łódź, Wydawnictwo “Piątek Trzynastego”.

Żółtaszek A. (2016) Analiza społecznych i indywidualnych uwarunkowań bezrobocia w Polsce, “Polityka Społeczna”, 1: 27–34.