Od ubrania oczywistego, przez niezrozumiałe, po ubranie nieoczywiste, czyli o tym, jak zmieniał się ubiór osób starszych i jego społeczna percepcja. Casus Polski

Autor

DOI:

https://doi.org/10.18778/1733-8069.22.3.02

Słowa kluczowe:

ubiór, osoba starsza, starość, pokolenie, zmiana społeczna

Abstrakt

Wykorzystując w tekście podejście interakcjonizmu symbolicznego, a dokładniej koncepcję Gregory’ego Stone’a, autorka traktuje ubiór jako komunikat, zamierzony lub niezamierzony, za pomocą którego człowiek niewerbalnie komunikuje własną tożsamość i afiliację społeczną. Recenzja ubioru jednostki dokonywana przez różne osoby z otoczenia społecznego nie pozostaje obojętna zarówno dla niej samej (i jej tożsamości), jak i dla tych, którzy recenzji dokonują. Stone wyróżnił trzy sposoby recenzowania autoidentyfikacji jednostki przejawiającej się w jej ubiorze: ubiór oczywisty, ubiór niezrozumiały i ubiór nieoczywisty. Każdy z nich skutkuje innymi konsekwencjami interakcyjnymi. Koncepcja Stone’a stanowi inspirację omawianych treści dotyczących ubioru osób starszych.
Bazując na wynikach badań własnych (z wykorzystaniem podejścia jakościowego, techniki wywiadu swobodnego) przeprowadzonych wśród przedstawicieli czterech pokoleń, autorka uznaje koncepcję Gregory’ego Stone’a za doskonale opisującą proces zmiany, który zaszedł w ubiorze osób starszych. Wykorzystując fragmenty wywiadów z osobami należącymi do różnych pokoleń, przeprowadza Czytelnika przez ów proces zmiany ubioru człowieka starszego, wyjaśniając, jakimi skutkuje to konsekwencjami interakcyjnymi z ludźmi z otoczenia społecznego.

Biogram autora

  • Emilia Kramkowska - Uniwersytet w Białymstoku

    Doktor, socjolog, adiunkt w Zakładzie Socjologii Wiedzy i Edukacji Wydziału Socjologii Uniwersytetu w Białymstoku. Autorka licznych prac podejmujących zagadnienia socjologiczne i gerontologiczne. Jej badania koncentrują się wokół problematyki analizowanej na gruncie socjologii starości i osób starszych, socjologii ciała i socjologii pokolenia. Przedmiotem jej obecnych badań i analiz jest postrzeganie starości i osób starszych przez przedstawicieli różnych pokoleń. Do jej najnowszych publikacji należą: E. Kramkowska, Jak zmieniła się starość przeżywana w polskich realiach? Perspektywa przedstawicieli pokolenia Tradycjonalistów, „Kultura i Edukacja” 2025, nr 1(147), s. 11–30; E. Kramkowska, The Body Image of the Contemporary Senior and Its Interpretations: The Perspective of Different Generations, „Folia Sociologica” 2024, nr 90, s. 55–70; E. Kramkowska, A. Korzeniecka-Bondar, The ‘Imperceptibly Narrowing Diamond’ Generation – Adaptation Stra- tegies of the Generation X Representatives Toward Their Old Age, „Qualitative Sociology Review” 2024, vol. XX(4), s. 36–58.

Bibliografia

Boćkowska Aleksandra (2015), To nie są moje wielbłądy. O modzie w PRL, Wołowiec: Wydawnictwo Czarne.

Braun Virginia, Clarke Victoria (2024), Analiza tematyczna. Praktyczny przewodnik, przełożyła Dorota Przygucka, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Dowgiałło Bogna (2015), Ubieranie się jako forma uspołecznienia, Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego.

Gajewska Agnieszka (2008), Hasło: feminizm, Poznań: Wydawnictwo Poznańskie.

GUS (2019), Ludność, https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/ludnosc/ (dostęp: 8.12.2025).

Jarosz Dariusz (2022), Ludzie „trzeciego wieku” i ich warunki życiowe w Polsce w latach 1944–1989. Główne problemy (analiza historyczna), Warszawa: Instytut Historii PAN.

Kaiser Susan B., Nagasawa Richard H., Hutton Sandra S. (1991), Fashion, Postmodernity and Personal Appearance: A Symbolic Interactionist, „Symbolic Interaction”, vol. 14(2), s. 165–185.

Konecki Krzysztof T. (2000), Studia z metodologii badań jakościowych. Teoria ugruntowana, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Konieczna-Woźniak Renata (2012), „Odmłodzona starość” – implikacje podmiotowe i społeczne, „Studia Edukacyjne”, nr 2, s. 249–262.

Kopertyńska Maria, Kmiotek Krystyna (2014), Budowanie zaangażowania pracowników pokolenia Y, „Prace Naukowe Pracowników Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu”, nr 358, s. 39–48.

Kramkowska Emilia (2022), „Starość? Sama definicja? To dość skomplikowane…”. Wokół rozumienia pojęcia starości przez przedstawicieli różnych pokoleń, „Zeszyty Naukowe KUL”, nr 3(259), s. 7–29, https://doi.org/10.31743/znkul.14550

Kramkowska Emilia (2023), Janusowe oblicze współczesnej polskiej starości w świadomości przedstawicieli pokolenia kultury młodości, „Kultura i Edukacja”, nr 41, s. 231–253, https://doi.org/10.35757/KiS.2023.67.4.11

Stone Gregory S. (1975), Appearance and the self, [w:] Dennis Brissett, Charles Edgley (red.), Life as Theater. A Dramaturgical Sourcebook, Chicago: Aldine Transaction, s. 78–90.

Szafraniec Krystyna (2022), Pokolenia i polskie zmiany. 45 lat badań wzdłuż czasu, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Szarota Zofia (2023), Wyzwania dla nowej starości – esej gerontologiczny, „Studia Paedagogica Ignatiana”, t. 26, nr 3, s. 37–60, https://doi.org/10.12775/SPI.2023.3.002

Szczepański Marek S., Gawron Grzegorz, Ślęzak-Tazbir Weronika (2008), Renta urody i tunika Nesspsa. Ciało w społecznej percepcji, [w:] Marek S. Szczepański, Beata Pawlica, Anna Śliz, Agnieszka Zarębska-Mazan (red.), Ciało spieniężone? Szkice antropologiczne i socjologiczne, Tychy–Opole: Śląskie Wydawnictwa Naukowe, s. 55–74.

Tarkowska Elżbieta (2000), Bieda, historia i kultura. O braku i potrzebie perspektywy przeszłości w badaniu biedy w Polsce, [w:] Elżbieta Tarkowska (red.), Zrozumieć biednego. O dawnej i obecnej biedzie w Polsce, Warszawa: Wydawnictwo Typografika, s. 9–18.

Twigg Julia (2007), Clothing, age and the body: a critical review, „Ageing & Society”, vol. 27(2), s. 285–305, https://doi.org/10.1017/s0144686x06005794

Twigg Julia (2013), Fashion and Age. Dress, the Body and Later Life, London: Bloomsbury.

Wątroba Wiesław (2017), Transgresje międzypokoleniowe późnego kapitalizmu, Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu.

Williams Dorota, Sołtysiak Grzegorz (2016), Modny PRL, Warszawa: Świat Książki.

Pobrania

Opublikowane

2026-08-31

Jak cytować

Kramkowska, Emilia. 2026. “Od Ubrania Oczywistego, Przez niezrozumiałe, Po Ubranie Nieoczywiste, Czyli O Tym, Jak Zmieniał Się ubiór osób Starszych I Jego społeczna Percepcja. Casus Polski”. Przegląd Socjologii Jakościowej 22 (3): 14-29. https://doi.org/10.18778/1733-8069.22.3.02.