Wywrotowa lekcja metodologii – punkowy musical pogo-krytyczny

Oskar Szwabowski; Piotr Zańko

doi:10.18778/1733-8069.22.1.05

Autor

Oskar Szwabowski Uniwersytet Pomorski w Słupsku https://orcid.org/0000-0002-7464-0081
Piotr Zańko Uniwersytet Pomorski w Słupsku https://orcid.org/0000-0003-3931-2928

DOI:

https://doi.org/10.18778/1733-8069.22.1.05

Słowa kluczowe:

metodologia badań społecznych, pedagogika, badania postjakościowe, punk, badania oparte na sztuce, dydaktyka metodologii

Abstrakt

Tekst stanowi eksperymentalną formę krytyki dominującej (neo)pozytywistycznej tendencji tkwiącej w polskiej metodologii badań pedagogicznych, ale może także odnosić się do innych dyscyplin w ramach dziedziny nauk społecznych, np. socjologii, ekonomii. Odwołując się do estetyki punk i badań opartych na sztuce, autorzy prezentują krytykę w duchu postmodernistycznym. Uruchamiają emocje i wzbudzają emocje. Uruchamiają ciała skrępowane metodologicznymi procedurami. Uwalniają wyobraźnię. Chcą rozpętać wojnę paradygmatów w badaniach pedagogicznych, bo tylko ona może dokonać rewolucji, którą blokują „klasyczne” podręczniki do metodologii.

Pobrania

Brak dostępnych danych do wyświetlenia.

Biogramy autorów

Oskar Szwabowski - Uniwersytet Pomorski w Słupsku

Oskar Szwabowski
Doktor habilitowany, profesor Uniwersytetu Pomorskiego w Słupsku. Zajmuje się filozofią edukacji, autoetnografią, dydaktyką, pedagogicznie zorientowanymi studiami kulturowymi, edukacją wyższą oraz nie-ludźmi. Autor licznych artykułów w czasopismach krajowych i międzynarodowych. Napisał książki: Uniwersytet, fabryka, maszyna (Warszawa, 2014), Nekrofilna produkcja akademicka i pieśni partyzantów (Wrocław, 2019), Zaczepne wprowadzenie do filozofii edukacji (Szczecin, 2022), Nawiedzanie, czyli efekty Bartleby’ego (Warszawa 2023), Nie-ludzka wspólnota cierpienia. Nie-ludzkie relacje i kruchość (Poznań, 2023). Pisze też wiersze i opowiadania. Szczęśliwy opiekun siedmiu kotów i psa. Ćwiczy brutalne sztuki walki.

Piotr Zańko - Uniwersytet Pomorski w Słupsku

Piotr Zańko
Doktor habilitowany, profesor Uniwersytetu Pomorskiego w Słupsku. Jego zainteresowania naukowe obejmują edukacyjne i filozoficzne konteksty oporu kulturowego, krytyczne badania jakościowe, autoetnografię. Publikował między innymi w „Studies in Philosophy and Education”, „Research in Education”, „Organization”, „DIY, Alternative Cultures & Society”. Biegacz długodystansowy i wielokrotny maratończyk.

Bibliografia

Barad Karen (2024), Spotkanie z wszechświatem w pół drogi. Fizyka kwantowa a splątanie materii ze znaczeniem, przełożył Sławomir Królak, Poznań–Warszawa: Wydawnictwo Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej i Centrum Animacji Kultury w Poznaniu; Uniwersytet Warszawski, Wydział Neofilologii, Centrum Humanistyki Środowiskowej.
Google Scholar

Basu Marina (2021), „This Wave in the Mind”: Resonant Becomings in Reading-Writing Inquiry, „Cultural Studies ↔ Critical Methodologies”, vol. 21(4), s. 333–343, https://doi.org/10.1177/15327086211010497
Google Scholar

Bochner Arthur P., Ellis Carolyn (2003), An Introduction to the Arts and Narrative Research: Art as Inquiry, „Qualitative Inquiry”, vol. 9(4), s. 506–514, https://doi.org/10.1177/1077800403254394
Google Scholar

Boncori Ilaria (2023), Researching and Writing Differently, Bristol: Policy Press.
Google Scholar

Campbell Elaine (2017), “Apparently Being a Self-Obsessed C**t Is Now Academically Lauded”: Experiencing Twitter Trolling of Autoethnographers, „Forum Qualitative Sozialforschung Forum: Qualitative Social Research”, vol. 18(3), https://doi.org/10.17169/fqs-18.3.2819
Google Scholar

Cannon Anneliese (2012), Making the Data Perform: An Ethnodramatic Analysis, „Qualitative Inquiry”, vol. 18(7), s. 583–594, https://doi.org/10.1177/1077800412450153
Google Scholar

Carozzi Gulia, Horner Lindsey K. (2025), Onto-Epistemicide and the Research Ethics Board: Toward a Reflexive Ethics, „Qualitative Inquiry”, vol. 31(1), s. 45–57, https://doi.org/10.1177/10778004231209064
Google Scholar

Delamont Sara (2009), The only honest thing: Autoethnography, reflexivity and small crises in fieldwork, „Ethnography and Education”, vol. 4(1), s. 51–63, https://doi.org/10.1080/17457820802703507
Google Scholar

Deleuze Gilles (1997), Różnica i powtórzenie, przełożyli Bogdan Banasiak i Krzysztof Matuszewski, Warszawa: Wydawnictwo KR.
Google Scholar

Deleuze Gilles, Guattari Felix (2000), Co to jest filozofia?, przełożył Paweł Pieniążek, Gdańsk: słowo/obraz terytoria.
Google Scholar

Denzin Norman K. (2003a), The Call to Performance, „Symbolic Interaction”, vol. 26(1), s. 187–207, https://doi.org/10.1525/si.2003.26.1.187
Google Scholar

Denzin Norman K. (2003b), Reading and Writing Performance, „Qualitative Research”, vol. 3(2), s. 243–268, https://doi.org/10.1177/14687941030032006
Google Scholar

Denzin Norman K. (2009a), Apocalypse Now: Overcoming Resistances to Qualitative Inquiry, „International Review of Qualitative Research”, vol. 2(3), s. 331–343.
Google Scholar

Denzin Norman K. (2009b), Qualitative Inquiry Under Fire: Toward a New Paradigm Dialogue, Walnut Creek: Left Coast Press.
Google Scholar

Denzin Norman K. (2017), Critical Qualitative Inquiry, „Qualitative Inquiry”, vol. 23(1), s. 8–16, https://doi.org/10.1177/1077800416681864
Google Scholar

Denzin Norman K. (2018a), Performance Autoethnography. Critical Pedagogy and the Politics of Culture, London–New York: Routledge.
Google Scholar

Denzin Norman K. (2018b), Constructing New Critical Inquiry through Performance Autoethnography, „International Review of Qualitative Research”, vol. 11(1), s. 51–56, https://doi.org/10.1525/irqr.2018.11.1.51
Google Scholar

Denzin Norman K., Lincoln Yvonna S. (2009), Wprowadzenie. Dziedzina i praktyka badań jakościowych, przełożył Krzysztof Podemski, [w:] Norman K. Denzin, Yvonna S. Lincoln (red.), Metody badań jakościowych, t. 1, przełożyli Krzysztof Podemski i in., Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, s. 19–76.
Google Scholar

Dolata Roman (b.r.), Metodologia badań społecznych. Wykłady I–II [skrypt dla studentów pedagogiki Wydziału Pedagogicznego Uniwersytetu Warszawskiego], Warszawa: Uniwersytet Warszawski.
Google Scholar

Ellis Carolyn (2004), The Ethnographic I: A Methodological Novel about Autoethnography, Walnut Creek: AltaMira Press.
Google Scholar

Geertz Clifford (1973), The Interpretation of Cultures: Selected Essays, New York: Basic Books.
Google Scholar

Gergen Kenneth J., Gergen Mary M. (2014), Mischief, Mystery, and Moments That Matter: Vistas of Performative Inquiry, „Qualitative Inquiry”, vol. 20(2), s. 213–221, https://doi.org/10.1177/1077800413519074
Google Scholar

Gurevitch Zali (2000), The Serious Play of Writing, „Qualitative Inquiry”, vol. 6(1), s. 3–7, https://doi.org/10.1177/107780040000600101
Google Scholar

Gurevitch Zali (2002), Writing Through: The Poetics of Transfiguration, „Cultural Studies ↔ Critical Methodologies”, vol. 2(3), s. 403–413, https://doi.org/10.1177/153270860200200310
Google Scholar

Hammersley Martyn (2008), Questioning Qualitative Inquiry: Critical Essays, Los Angeles: Sage.
Google Scholar

Hammersley Martyn, Traianou Anna (2012), Ethics in Qualitative Research. Controversies and Context, Los Angeles: Sage.
Google Scholar

Jackson Alecia Youngblood (2017), Thinking Without Method, „Qualitative Inquiry”, vol. 23(9), s. 666–674, https://doi.org/10.1177/1077800417725355
Google Scholar

Jeanes Emma (2017), Are we ethical? Approaches to ethics in management and organization research, „Organization”, vol. 24(2), s. 174–197, https://doi.org/10.1177/1350508416656930
Google Scholar

Kacperczyk Anna (2020), Autoetnograficzna inicjacja, [w:] Marcin Kafar, Anna Kacperczyk (red.), Autoetnograficzne „zbliżenia” i „oddalenia”. O autoetnografii w Polsce, Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, s. 43–78.
Google Scholar

Kostera Monika (red.) (2022), How to Write Differently: A Quest for Meaningful Academic Writing, Cheltenham–Northampton: Edward Elgar Publishing.
Google Scholar

Kvale Steinar (2013), Prowadzenie wywiadów, przełożyła Agata Dziuban, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Google Scholar

Lada Tomasz (2022), Zagrani na śmierć. Mroczne ścieżki polskiego undergroundu, Wołowiec: Wydawnictwo Czarne.
Google Scholar

Leavy Patricia (2018), Metoda spotyka sztukę. Praktyki badawcze oparte na sztuce, przełożyły Katarzyna Stanisz i Justyna Kucharska, Warszawa: Narodowe Centrum Kultury.
Google Scholar

Leder Andrzej (2023), Ekonomia to stan umysłu. Ćwiczenia z semantyki języków ekonomicznych, Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej.
Google Scholar

Lincoln Yvonna S. (2009), Komisje etyczne i konserwatyzm metodologiczny. Wyzwania dla i ze strony paradygmatu fenomenologicznego, [w:] Norman K. Denzin, Yvonna S. Lincoln (red.), Metody badań jakościowych, t. 1, przełożyli Krzysztof Podemski i in., Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, s. 245–268.
Google Scholar

Łobocki Mieczysław (2000), Metody i techniki badań pedagogicznych, Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.
Google Scholar

Łobocki Mieczysław (2006), Wprowadzenie do metodologii badań pedagogicznych, Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.
Google Scholar

Malewski Mieczysław (2017a), Badania jakościowe w metodologicznej pułapce scjentyzmu, „Człowiek – Teraźniejszość – Edukacja”, t. 20(2), s. 129–136.
Google Scholar

Malewski Mieczysław (2017b), Badania jakościowe w naukach społecznych. O potrzebie metodologicznej wyobraźni, „Człowiek – Teraźniejszość – Edukacja”, t. 20(4), s. 105–120.
Google Scholar

Mandalaki Emmanouela, Pérezts Mar (2022), It takes two to tango: Theorizing inter-corporeality through nakedness and eros in researching and writing organizations, „Organization”, vol. 29(4), s. 596–618, https://doi.org/10.1177/1350508420956321
Google Scholar

Mandalaki Emmanouela, P érezts M ar ( 2023), Abjection overruled! Time to dismantle sexist cyber bullying in academia, „Organization”, vol. 30(1), s. 168–180, https://doi.org/10.1177/13505084211041711
Google Scholar

McNeil Legs, McCain Gillian (2018), Please kill me. Punkowa historia punka, przełożył Andrzej Wojtasik, Wołowiec: Wydawnictwo Czarne.
Google Scholar

Melosik Zbyszko (2009), Teoria i wiedza we współczesnych naukach społecznych – walka dyskursów, [w:] Zbigniew Drozdowicz, Zbyszko Melosik, Sławomir Sztajer (red.), O racjonalności w nauce i w życiu społecznym, Poznań: Wydawnictwo Naukowe Wydziału Nauk Społecznych Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza, s. 87–106.
Google Scholar

Pałka Stanisław (2006a), Metodologia, badania, praktyka pedagogiczna, Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
Google Scholar

Pałka Stanisław (2006b), Humanistyczne podejście w badaniach pedagogicznych i praktyce pedagogicznej, [w:] Dariusz Kubinowski, Marian Nowak (red.), Metodologia pedagogiki zorientowanej humanistycznie, Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls, s. 75–81.
Google Scholar

Pałka Stanisław (2024), Opisywanie pedagogiczne i edukacyjne, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Google Scholar

Pelias Ronald J. (2005), Performative Writing as Scholarship: An Apology, an Argument, an Anecdote, „Cultural Studies ↔ Critical Methodologies”, vol. 5(4), s. 415–424, https://doi.org/10.1177/1532708605279694
Google Scholar

Pilch Tadeusz, Bauman Teresa (2001), Zasady badań pedagogicznych. Strategie ilościowe i jakościowe, Warszawa: Wydawnictwo Akademickie „Żak”.
Google Scholar

Porter Theodore M. (2001), Trust in Numbers: The Pursuit of Objectivity in Science and Public Life, Princeton: Princeton University Press.
Google Scholar

Pryszmont Martyna (2020), Metodologia jako sztuka wyjścia. Podejście badawcze i praktyki edukacyjne w andragogicznych studiach nad macierzyństwem, Wrocław: Oficyna Wydawnicza ATUT.
Google Scholar

„Przegląd Socjologii Jakościowej” (2025), Informacje dla Autorów, https://www.qualitativesociologyreview.org/PL/authors_pl.php (dostęp: 9.09.2025).
Google Scholar

Pullen Alison, Rhodes Carl (2008), Dirty writing, „Culture and Organization”, vol. 14(3), s. 241–259, https://doi.org/10.1080/14759550802270684
Google Scholar

Richardson Laurel (2002), Writing Sociology, „Cultural Studies ↔ Critical Methodologies”, vol. 2(3), s. 414–422, https://doi.org/10.1177/153270860200200311
Google Scholar

Richardson Laurel, St. Pierre Elizabeth A. (2009). Pisanie jako metoda badawcza, [w:] Norman K. Denzin, Yvonna S. Lincoln (red.), Metody badań jakościowych, t. 2, przełożyli Krzysztof Podemski i in., Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, s. 457–482.
Google Scholar

Saldaña Johnny (2006), This Is Not a Performance Text, „Qualitative Inquiry”, vol. 12(6), s. 1091–1098, https://doi.org/10.1177/1077800406293239
Google Scholar

Saldaña Johnny (2011), Ethnotheatre: Research from Page to Stage, Walnut Creek: Left Coast Press.
Google Scholar

Savage Jon (2013), England’s dreaming: Sex Pistols i punk rock, przełożyła Marta Marciniak, Warszawa: Grupa Wydawnicza Axis Mundi.
Google Scholar

Shea Louisa (2010), The Cynic Enlightenment. Diogenes in the Salon, Baltimore: Johns Hopkins University Press.
Google Scholar

Siekiera (2008), Idzie wojna, [w:] Na Wszystkich Frontach Świata [CD, Kompilacja], Manufaktura Legenda Records – W Moich Oczach – Metal Mind Productions.
Google Scholar

Siwak Wojciech (1993), Estetyka rocka, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Semper.
Google Scholar

Speedy Jane (2005), Writing as Inquiry: some ideas, practices, opportunities and constraints, „Counselling and Psychotherapy Research”, vol. 5(1), s. 63–64, https://doi.org/10.1080/14733140512331343930
Google Scholar

Spry Tami (2011), Body, paper, stage: Writing and performing autoethnography, Walnut Creek: Left Coast Press.
Google Scholar

St. Pierre Elizabeth A. (1997), Circling the Text: Nomadic Writing Practices, „Qualitative Inquiry”, vol. 3(4), s. 403–417, https://doi.org/10.1177/107780049700300403
Google Scholar

St. Pierre Elizabeth A. (2014), A Brief and Personal History of Post Qualitative Research. Toward “Post Inquiry”, „Journal of Curriculum Theorizing”, vol. 30(2), s. 2–19, https://doi.org/10.63997/jct.v30i2.521
Google Scholar

St. Pierre Elizabeth A. (2021), Post Qualitative Inquiry, the Refusal of Method, and the Risk of the New, „Qualitative Inquiry”, vol. 27(1), s. 3–9, https://doi.org/10.1177/1077800419863005
Google Scholar

Szpunar Magdalena (2019), Kwantyfikacja rzeczywistości. O nieznośnym imperatywie policzalności wszystkiego, „Zeszyty Prasoznawcze”, t. 9, nr 3(239), s. 95–104, https://doi.org/10.4467/22996362PZ.19.041.10743
Google Scholar

Szwabowski Oskar (2022), “Shame on You!”: An Autoethnography Poem About Being an Autoethnographer Who Writes Autoethnographic Poems, „Qualitative Inquiry”, vol. 8(3–4), s. 378–380, https://doi.org/10.1177/10778004211039161
Google Scholar

Szwabowski Oskar (2023), An Introduction to Responding Autoethnography, „Qualitative Inquiry”, vol. 29(10), s. 1075–1084, https://doi.org/10.1177/10778004231155878
Google Scholar

Szwabowski Oskar, Zańko Piotr (2025), Punk as a method of qualitative inquiry: Pogo-bricoleur and dirty research practice, „Research in Education”, https://doi.org/10.1177/00345237251323771
Google Scholar

Szwabowski Oskar, Zańko Piotr, Mackenzie Dorota (2025), We supervise ourselves: Collective autoethnography of ‘(Wo)Men of Points’, „Organization”, https://doi.org/10.1177/13505084251349920
Google Scholar

Śliwerski Bogusław (2021), Wprowadzenie do teorii krytykoznawstwa. Krytyka naukowa (nie tylko) w pedagogice, Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.
Google Scholar

Śliwerski Bogusław (2025), O alternatywnych metodach badań społecznych, https://sliwerski-pedagog.blogspot.com/2025/08/o-alternatywnych-metodach-badan.html (dostęp: 1.09.2025).
Google Scholar

Śmierć Kliniczna (1983), Nasza Edukacja, [w:] Nasza Edukacja/Nienormalny Świat [Singiel], Tonpress.
Google Scholar

Śmierć Kliniczna (1984), ASP, [w:] ASP/Jestem Ziarnkiem Piasku [Singiel], Tonpress.
Google Scholar

Teman Eric C., Saldaña Johnny (2019), “Stop Thinking Like a and Social Scientist Start Thinking Like an Artist”. The Research- Based Aesthetic Product, „International Review of Qualitative Research”, vol. 12(4), s. 453–475, https://doi.org/10.1525/irqr.2019.12.4.453
Google Scholar

The Analogs (200), Stała kontrola, [w:] Taniec Cieni [CD], Jimmy Jazz Records.
Google Scholar

Tullis Jillian A. (2013), Self and Others. Ethics in Autoethnographic Research, [w:] Stacy Holman Jones, Tony E. Adams, Carolyn Ellis (red.), Handbook of Autoethnography, Walnut Creek: Left Coast Press, s. 244–261.
Google Scholar

Urbaniak-Zając Danuta, Kos Ewa (2013), Badania jakościowe w pedagogice, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Google Scholar