Więcej niż fotografia. Analiza fotografii Interdyscyplinarnej Placówki Twórczo-Badawczej „Pracownia” z wykorzystaniem typologii sześciu ruchów w badaniach opartych na sztuce
DOI:
https://doi.org/10.18778/1733-8069.20.3.04Słowa kluczowe:
typologia sześciu ruchów, badania oparte na sztuce, Interdyscyplinarna Placówka Twórczo-Badawcza „Pracownia”, animacja kultury, sztuki społeczneAbstrakt
W artykule autor analizuje działalność Interdyscyplinarnej Placówki Twórczo-Badawczej „Pracownia”, wykorzystując autorską typologię pomocną w badaniach opartych na sztuce. Jest to typologia sześciu ruchów: w dół (dwa rodzaje), w górę, w głąb, wzdłuż i w poprzek. Uznaje ona praktyki animacji kultury/sztuk społecznych za badanie siebie i świata poprzez sztukę. Autor wyjaśnia to na przykładzie „Pracowni”, wybierając jedno zdjęcie działań placówki z lat 1978–1981, by przedstawić każdy punkt typologii. Celem badań jest wypełnienie luk w historii polskich sztuk społecznych/animacji kultury, dostarczenie narzędzi analitycznych dla badaczy społecznych oraz praktycznych wskazówek dla animatorów kultury/artystów społecznych.
Bibliografia
Banasiak Jakub (2020), Proteuszowe czasy. Rozpad państwowego systemu sztuki 1982–1993, Warszawa: Akademia Sztuk Pięknych w Warszawie, Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie.
Certeau Michel de (2008), Wynaleźć codzienność. Sztuki działania, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Czyżewski Krzysztof (1991), Etos amatora, “i-miesięcznik trochę inny”, vol. 4.
Czyżewski Krzysztof (2017), Czas animacji kultury, [in:] Krzysztof Czyżewski (ed.), Małe centrum świata. Zapiski praktyka idei, Sejny-Krasnogruda: Pogranicze, pp. 137–147.
Debord Guy, Wolman Gil Joseph (1956), A User’s Guide to Détournement, translated by Ken Knabb, “Buerau of Public Secrets”, https://www.bopsecrets.org/SI/detourn.htm [accessed: 13.06.2024].
Dobiasz-Krysiak Maja (2022), Na drodze do metodologii otwartej, czyli animacja kultury jako badanie na przykładzie działań olsztyńskiej „Pracowni”, “Prace Kulturoznawcze”, vol. 26(4), pp. 37–62.
Dobiasz-Krysiak Maja (2023), Wydeptywanie geografii działania. O praktykach badawczych Interdyscyplinarnej Placówki Twórczo-Badawczej „Pracownia”, “Konteksty. Polska Sztuka Ludowa”, no. 3, pp. 300–312.
Drozdowski Rafał, Krajewski Marek (2010), Za fotografię! W stronę radykalnego programu socjologii wizualnej, Warszawa: Fundacja Bęc Zmiana.
Dudzik Wojciech (2005), Karnawały w kulturze, Warszawa: Wydawnictwo Sic!.
Finley Susan (2018), Critical Arts-Based Inquiry: Performances of Resistance Politics, [in:] Norman K. Denzin, Yvonna S. Lincoln (eds.), Sage Handbook of Qualitative Research, Thousand Oaks: Sage, pp. 561–575.
Gedroyć Krzysztof Jan (2003), Listy z dolnego miasta, Białystok: Fundacja Sąsiedzi.
Godlewski Grzegorz (2002), Animacja i antropologia, [in:] Grzegorz Godlewski, Iwona Kurz, Andrzej Mencwel, Michał Wójtowski (eds.), Animacja kultury. Doświadczenie i przyszłość, Warszawa: Instytut Kultury Polskiej, pp. 56–70.
Gross Frederic (2021), Filozofia chodzenia, translated by Ewa Kaniowska, Warszawa: Wydawnictwo Czarna Owca.
Gudkova Svetlana (2018), Wywiad w badaniach jakościowych, [in:] Dariusz Jemielniak (ed.), Badania jakościowe. Metody i narzędzia, vol. 2, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, pp. 113–127.
Harper Douglas (2014), Co nowego widać?, translated by Łukasz Rogowski, [in:] Norman K. Denzin, Yvonna S. Lincoln (eds.), Metody badań jakościowych, vol. 2, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, pp. 153–174.
Ingold Tim (2018), Splatać otwarty świat. Architektura, archeologia, design, translated by Ewa Klekot, Dorota Wąsik, Kraków: Instytut Architektury.
Interdyscyplinarna Placówka Twórczo-Badawcza „Pracownia” (1981/1982), [in:] Ewa Dawidejt-Jastrzębska (ed.), Sztuka otwarta. Parateatr II. Działania integracyjne, Wrocław: Ośrodek Teatru Otwartego „Kalambur”, pp. 62–72.
Kantor Tadeusz (2000), Rozwój moich idei scenicznych. Definicje, [in:] Krzysztof Pleśniarowicz (ed.), Tadeusz Kantor. Metamorfozy. Teksty o latach 1938–1974, Kraków: Księgarnia Akademicka, pp. 238–241.
Kostera Monika, Krzyworzeka Paweł (2018), Etnografia, [in:] Dariusz Jemielniak (ed.), Badania jakościowe. Podejścia i teorie, vol. 1, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, pp. 167–187.
Księżyk Rafał (2015), Niebezpieczna poezja, “Dwutygodnik”, vol. 167(9), https://www.dwutygodnik.com/artykul/6100-niebezpieczna-poezja.html [accessed: 18.09.2023].
Kuligowski Waldemar (2012), Od „rytuałów buntu” do „etnografii wojującej”. Kategoria sprzeciwu w teorii antropologicznej, [in:] Waldemar Kuligowski, Adam Pomieciński (eds.), Oblicza buntu. Praktyki i teorie sprzeciwu w kulturze współczesnej, Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, pp. 19–44.
Kurowski Bohdan (1980), Pracownia staje się teatrem, “Warmia i Mazury” vol. 7, p. 3, cover.
Kvale Steinar (2010), Prowadzenie wywiadów, translated by Agata Dziuban, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN .
Łepkowski Krzysztof (1983), Pracownia (cd.). Wypowiedź programowa, [in:] Anna Wyka (ed.), Niektóre awangardowe środowiska wzorotwórcze w Polsce, unpublished doctoral dissertation [typescript], Warszawa: IFiS PAN.
Materiały o Pracowni, sierpień 1978 – marzec 1980 (1980), Olsztyn: Pojezierze.
Matynia Elżbieta (1983), Poland: Living through theatre, [in:] Andrzej Siciński, Monica Wemegah (eds.), Alternative Ways of Life in Contemporary Europe, Tokyo: The United Nations University, pp. 132–143.
Matynia Elżbieta (2008), Demokracja performatywna, Wrocław: Dolnośląska Szkoła Wyższa.
Mendel Maria (2017), Pedagogika miejsca wspólnego. Miasto i szkoła, Gdańsk: Wydawnictwo Naukowe Katedra.
Mendel Maria, Theiss Wiesław (2019), From Editors. Memory, Place, and the Category of Memory-Place from a Socio-Educational Perspective, [in:] Maria Mendel, Wiesław Theiss (eds.), Pamięć i miejsce. Perspektywa społeczno-edukacyjna, Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, pp. 31–54.
Paleczny Tadeusz (2010), Nowe ruchy społeczne, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Program Pracowni (1977), [in:] Przegląd dokumentacji Pracowni luty 1977 – sierpień 1978, Olsztyn: Pojezierze.
Scheliga Ewa (1978), Lustracja miejsca. Teczka projektów autorskich. Archiwum Ryszarda Michalskiego, Olsztyn: Pojezierze.
Scott James C. (1990), Domination and the Arts of Resistance: The Hidden Transcripts, New Haven–London: Yale University Press.
Sennet Richard (2013), Razem. Rytuały, zalety i zasady współpracy, translated by Jan Dzierzgowski, Warszawa: MUZA SA.
Sienkiewicz Karol (2014), Ważkie potknięcia. Akademia Ruchu w CSW, “Dwutygodnik”, vol. 124, https://www.dwutygodnik.com/artykul/3273-wazkie-potkniecia-akademia-ruchu-w-csw.html [accessed: 31.08.2023].
Sikorski Jerzy (1995), Stowarzyszenie Społeczno-Kulturalne „Pojezierze” w świetle znanych i nieznanych faktów. Charakterystyka działalności (1956–1994), [in:] Barbara Barczewska (ed.), Regionalizm. Tradycja i współczesność. Materiały z sesji popularnonaukowej, Olsztyn 10–12 czerwca 1994 roku, Olsztyn: Littera, pp. 68–89.
Smolińska Marta (2022), Nieustanny ruch historii w ruchu: East Side Story Anne Peschken i Marka Pisarsky’ego jako anachroniczne ucieleśnianie doświadczenia migracji i zadomawiania na tzw. Ziemiach Odzyskanych, “Konteksty. Polska Sztuka Ludowa”, vol. 3(338), pp. 95–111.
Sobaszek Wacław (1983), Małe dzieci miewają wielkie sny, “Warmia i Mazury”, vol. 11, pp. 8–9.
Sobaszek Wacław (2020), Spiski życiowe. Dziennik węgajcki 1982–2020, Węgajty: Stowarzyszenie Węgajty.
Sosnowska Agnieszka (2018), Performans oporu, Warszawa: Fundacja Bęc Zmiana.
Sprawozdanie z działalności Zarządu Głównego SSK Pojezierze za okres od 9 XII 79 do 28 XI 78, Archiwum Państwowe w Olsztynie, file 64, Organizacja jednostek podległych ([Interdyscyplinarna Placówka Twórczo-Badawcza] „Pracownia Klub”) (1978–1980), p. 31.
Sulima Roch (2022), Powidoki codzienności, Warszawa: Iskry.
Turner Victor (2005), Od rytuału do teatru. Powaga zabawy, translated by Jacek Dziekan, Warszawa: Oficyna Wydawnicza Volumen.
Interview: P_TP_M_70_MDK_2022
Interview: P_R_M_65_MDK_2022
Interview: P_MW_M_65_MDK_2023
Interview: P_PR_M_65_MDK_2022
Interview: PO_PR_K_40_MDK_2023
Interview: PO_AZ/AW_K_25_MDK_2023
Interview: P_TB_M_70_MDK_2023
Interview: P_MB_K_65_MDK_2022
Author’s conversation with Przemysław Radwański was recorded during the opening of the In-Spe Gallery in Trękus and recorded courtesy of Alicja Kulik of Polish Radio Olsztyn, Trękus, 1.05.2022.
Information from ethnographic interviews by Agata Zamorowska and Agnieszka Teodora Walawska from 2.08.2023 with two of three contemporary inhabitants of Plutki village. Interviews were conducted within the project “Living in the shadow of communication exclusion – anthropological research in the warmian-masurian voivodeship” funded as part of the Grants4NCUstudents competition, Nicolaus Copernicus University in Thorn. The project manager is Agata Zamorowska, and the substantial supervisor is Maja Dobiasz-Krysiak.
Utterance of Tadeusz Burniewicz noted during the farewell “Meeting with Tadeusz Piotrowski’s art” in Olsztyn’s BWA Art Gallery, 8.07.2023.
Pobrania
Opublikowane
Wersje
- 2024-10-14 - (2)
- 2024-08-31 - (1)
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Jak cytować
Funding data
-
Narodowe Centrum Nauki
Grant numbers 2021/40/C/HS2/00038
