Proces stawania się aktywistką – przemiany tożsamości w autobiograficznych narracjach kobiet z niepełnosprawnością w Polsce
DOI:
https://doi.org/10.18778/1733-8069.19.3.09Słowa kluczowe:
aktywizm, kobiety z niepełnosprawnościami, punkty zwrotne, tożsamość, autobiograficzny wywiad narracyjnyAbstrakt
W artykule autorka rekonstruuje przemiany tożsamości, jakie manifestują się w biografiach aktywistek z niepełnosprawnością. Materiał empiryczny zebrano, stosując metodę autobiograficznego wywiadu narracyjnego. Autorka identyfikuje kluczowe dla tożsamościowych transformacji etapy i punkty zwrotne. Analizie poddaje także rolę znaczących innych w procesie przekształceń tożsamości oraz procesie stawania się aktywistką. Poprzez analizę narracji kobiet z wrodzonymi niepełnosprawnościami wykazano, iż ważnym elementem przekształceń tożsamościowych jest włączenie niepełnosprawności jako części składowej jednostkowej autodefinicji. W analizowanych narracjach niepełnosprawność stanowi pewnego rodzaju zasób oraz, podobnie jak tożsamość, ma charakter procesualny. Chociaż niepełnosprawność towarzyszy jednostce od urodzenia, cecha ta podlega reinterpretacji na różnych etapach życia.
Bibliografia
Babbie Earl (2006), The Practice of Social Research, Belmont: Wadsworth Publishing.
Babik Iryna, Gardner Elena S. (2021), Factors Affecting the Perception of Disability: A Developmental Perspective, “Frontiers in Psychology”, vol. 12, 702166, https://doi.org/10.3389/fpsyg.2021.702166 DOI: https://doi.org/10.3389/fpsyg.2021.702166
Barnes Colin (1997), A Legacy of Oppression: A History of Disability in Western Culture, [in:] Len Barton, Mike Oliver (eds.), Disability Studies: Past, Present and Future, Leeds: The Disability Press, pp. 3–24.
Berger Peter L. (1963), Invitation to Sociology: a Humanistic Perspective, New York: Doubleday & Company.
Berger Peter L., Luckmann Thomas (1991), The Social Construction of Reality. A Treatise in the Sociology of Knowledge, London: Penguin Books.
Besta Tomasz, Jaśko Katarzyna, Grzymała-Moszczyńska Joanna, Górska Paulina (2019), Walcz, protestuj, zmieniaj świat. Psychologia aktywizmu, Sopot: Smak Słowa.
Blumer Herbert (1969), Symbolic Interactionism. Perspective and Method, Englewood Cliffs: Prentice-Hall.
Bokszański Zbigniew (1989), Tożsamość, interakcja, grupa. Tożsamość jednostki w perspektywie teorii socjologicznej, Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
Bourdieu Pierre (1990), The logic of practice, Cambridge: Polity Press. DOI: https://doi.org/10.1515/9781503621749
Bourdieu Pierre (1998), Practical reason: On the theory of action, Cambridge: Polity Press.
Campbell Kumari Fiona (2015), Ability, [in:] Rachel Adams, Benjamin Reiss, David Serlin (eds.), Keywords for Disability Studies, London–New York: New York University Press, pp. 12–14.
Crocker Jennifer, Luhtanen Riia (1990), Collective self-esteem and ingroup bias, “Journal of Personality and Social Psychology”, vol. 58(1), pp. 60–67, https://doi.org/10.1037/0022-3514.58.1.60 DOI: https://doi.org/10.1037/0022-3514.58.1.60
Dokumaci Arseli (2018), Disability as Method: Interventions in the Habitus of Ableism through Media-Creation, “Disability Studies Quarterly”, vol. 38, no. 3, https://doi.org/10.18061/dsq.v38i3.6491 DOI: https://doi.org/10.18061/dsq.v38i3.6491
Dunn Dana S., Burcaw Shane (2013), Disability identity: Exploring narrative accounts of disability, “Rehabilitation Psychology”, vol. 58(2), pp. 148–157, https://doi.org/10.1037/a0031691 DOI: https://doi.org/10.1037/a0031691
Forber-Pratt Anjali J., Lyew Dominique A., Mueller Carlyn, Samples Leah B. (2017), Disability identity development: A systematic review of the literature, “Rehabilitation Psychology”, vol. 62(2), pp. 198–207, https://doi.org/10.1037/rep0000134 DOI: https://doi.org/10.1037/rep0000134
Giddens Anthony (1991), Modernity and Self-Identity. Self and Society in the Late Modem Age, Cambridge: Polity Press.
Giermanowska Ewa, Kumaniecka-Wiśniewska Agnieszka, Racław Mariola, Zakrzewska-Manterys Elżbieta (2015), Niedokończona emancypacja: wejście niepełnosprawnych absolwentów szkół wyższych na rynek pracy, Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego. DOI: https://doi.org/10.31338/uw.9788323519416
Gill Carol J. (1997), Four types of integration in disability identity development, “Journal of Vocational Rehabilitation”, vol. 9(1), pp. 39–46, https://doi.org/10.3233/JVR-1997-9106 DOI: https://doi.org/10.3233/JVR-1997-9106
Goffman Erving (1963), Stigma. Notes on the Management of Spoiled Identity, Englewood Cliffs: Prentice-Hall.
Goldschmidt Mira (2018), Orientation and mobility training to people with visual impairments, [in:] Edwige Pissaloux, Ramiro Velázquez (eds.), Mobility of Visually Impaired People. Fundamentals and ICT Assistive Technologies, Cham: Springer, pp. 237–261. DOI: https://doi.org/10.1007/978-3-319-54446-5_8
Hammersley Martyn, Atkinson Paul (2019), Ethnography: Principles in Practice, Abingdon: Routledge. DOI: https://doi.org/10.4324/9781315146027
Jongenelen Rik (2017), Exploring Role Models in Disability Advocacy: the Case of the Young Voices Programme in Zambia, https://studenttheses.universiteitleiden.nl/handle/1887/64757 (accessed: 28.02.2023).
Kaźmierska Kaja, Waniek Katarzyna (2020), Autobiograficzny wywiad narracyjny. Metoda – technika – analiza, Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
Kocejko Magdalena (2018), Nic o nas bez nas? Zaangażowanie ruchu osób z niepełnosprawnościami w monitoring wdrażania Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych w Polsce. Studium przypadku, “Studia z Polityki Publicznej”, vol. 5, no. 4(20), pp. 9–21, https://doi.org/10.33119/KSzPP.2018.4.1 DOI: https://doi.org/10.33119/KSzPP.2018.4.1
Kubicki Paweł, Bakalarczyk Rafał, Mackiewicz-Ziccardi Marek (2019), Protests of People with Disabilities as Examples of Fledgling Disability Activism in Poland, “Canadian Journal of Disability Studies”, vol. 8(5), pp. 141–160, https://cjds.uwaterloo.ca/index.php/cjds/article/view/569/838 (accessed: 28.02.2023). DOI: https://doi.org/10.15353/cjds.v8i5.569
Kumaniecka-Wiśniewska Agnieszka (2006), Kim jestem? Tożsamość kobiet upośledzonych umysłowo, Warszawa: Wydawnictwo Akademickie „Żak”.
Kvale Steinnar (2007), Doing interviews, Los Angeles: Sage Publications. DOI: https://doi.org/10.4135/9781849208963
Kvale Steinar, Brinkmann Svend (2009), Interviews: Learning the Craft of Qualitative Research Interviewing, Los Angeles: Sage Publications.
Lofland John, Snow David A., Anderson Leon, Lofland Lyn H. (2009), Analiza układów społecznych. Przewodnik metodologiczny po badaniach jakościowych, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.
Maxey Myles, Beckert Troy E. (2017), Adolescents with Disabilities, “Adolescent Research Review”, vol. 2, pp. 59–75, https://doi.org/10.1007/s40894-016-0043-y DOI: https://doi.org/10.1007/s40894-016-0043-y
McCormick Cynthia B., Kennedy Janice H. (1994), Parent-child attachment working models and self-esteem in adolescence, “Journal of Youth and Adolescence”, vol. 23, pp. 1–18, https://doi.org/10.1007/BF01537139 DOI: https://doi.org/10.1007/BF01537139
McDonald Gina, Oxford Mike (1995), History of Independent Living, https://www.ilru.org/sites/default/files/History_of_Independent_Living.pdf (accessed: 28.02.2023).
Mead George H. (1972), Mind, Self and Society. From the Standpoint of a Social Behaviorist, Chicago–London: The University of Chicago Press.
Mestre Maria V., Samper Paula, Malonda Elizabeth, Llorca Mestre Ana (2019), Bidirectional relations among empathy-related traits, prosocial moral reasoning, and prosocial behaviors, “Social Development”, vol. 28(3), pp. 514–528, https://doi.org/10.1111/sode.12366 DOI: https://doi.org/10.1111/sode.12366
Nepveux Denise M. (2015), Activism, [in:] Rachel Adams, Benjamin Reiss, David Serlin (eds.), Keywords for Disability Studies, London–New York: New York University Press, pp. 21–25.
Niedbalski Jakub (2017), Wymiary, konteksty i wzory karier. Proces stawania się sportowcem przez osoby z niepełnosprawnością fizyczną – analiza społecznych mechanizmów (re)konstruowania tożsamości, Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
Piotrowski Andrzej (1998), Ład interakcji. Studia z socjologii interpretatywnej, Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
Portt Erika, Person Staci, Person Brandi, Rawana Edward, Brownlee Keith (2020), Empathy and Positive Aspects of Adolescent Peer Relationships: a Scoping Review, “Journal of Child and Family Studies”, vol. 29, pp. 2416–2433, https://doi.org/10.1007/s10826-020-01753-x DOI: https://doi.org/10.1007/s10826-020-01753-x
Riggio Ronald E., Throckmorton Barbara, DePaola Steven (1990), Social skills and selfesteem, “Personality and Individual Differences”, vol. 11(8), pp. 799–804, https://doi.org/10.1016/0191-8869(90)90188-W DOI: https://doi.org/10.1016/0191-8869(90)90188-W
Rokuszewska-Pawełek Alicja (1996), Miejsce biografii w socjologii interpretatywnej. Program socjologii biografistycznej Fritza Schützego, “Ask: Społeczeństwo, Badania, Metody”, vol. 3(1), pp. 37–54, https://www.worldcat.org/title/miejsce-biografii-w-socjologii-interpretatywnej-program-socjologiibiografistycznej-fritza-schutzego/oclc/922420696 (accessed: 28.02.2023).
Rzeźnicka-Krupa Jolanta (2009), Niepełnosprawność i świat społeczny. Szkice metodologiczne, Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.
Schütze Fritz (2008), Biography Analysis on the Empirical Base of Autobiographical Narratives: How to Analyze Autobiographical Narrative Interviews – Part One, “European Studies on Inequalities and Social Cohesion”, vol. 1–2, pp. 243–297.
Shakespeare Tom (1993), Disabled People’s Self-organisation: a new social movement?, “Disability, Handicap and Society”, vol. 8, no. 3, pp. 249–263. DOI: https://doi.org/10.1080/02674649366780261
Silverman David (2017), Doing Qualitative Research, London–Thousand Oaks: Sage Publications.
Strauss Anselm L. (2007), Mirrors & masks. The search for identity, New Brunswick–London: Transaction Publishers.
Taylor Sunaura (2017), Beasts of Burden. Animal and Disability Liberation, New York: The New Press.
Union of the Physically Impaired Against Segregation (1975/1997), Fundamental Principles of Disability, London, https://disability-studies.leeds.ac.uk/wp-content/uploads/sites/40/library/UPIAS-fundamental-principles.pdf (accessed: 28.02.2023).
Wołowicz-Ruszkowska Agnieszka (2013), Zanikanie? Trajektorie tożsamości kobiet z niepełnosprawnością, Warszawa: Wydawnictwo Akademii Pedagogiki Specjalnej.
Żuchowska-Skiba Dorota (2016), Aktywność środowisk osób niepełnosprawnych we współczesnej Polsce, Warszawa: Wydawnictwo Instytutu Filozofii i Socjologii Polskiej Akademii Nauk.
Pobrania
Opublikowane
Wersje
- 2023-10-26 - (2)
- 2023-08-31 - (1)
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Jak cytować
