Autobiografia Alice Salomon - struktury procesowe biografii a losy narodu niemieckiego

Agnieszka Kołodziej-Durnaś

doi:10.18778/1733-8069.6.2.03

Autor

Agnieszka Kołodziej-Durnaś Uniwersytet Szczeciński, Wydział Humanistyczny, Instytut Socjologii, ul. Krakowska 71-79, 71-017 Szczecin

DOI:

https://doi.org/10.18778/1733-8069.6.2.03

Słowa kluczowe:

trajektoria, Fritz Schütze, autobiografia, metoda biograficzna, ruch wyzwolenia kobiet, trajektoria indywidualna, trajektoria zbiorowa

Abstrakt

W artykule podjęto zagadnienie struktur procesowych w autobiografii Alice Salomon i relacji między biograficzną i kolektywną trajektorią. Poza wstępnymi informacjami o samej pionierce pracy socjalnej w Niemczech i jej międzynarodowej karierze w organizacjach ruchu kobiecego w artykule zamieszczono analizę struktur procesowych w jej autobiografii wraz z inspiracjami teoretycznymi, uwagami metodologicznymi oraz danymi o samym tekście. W przeciwieństwie do analizy autobiograficznych wypowiedzi Rudolpha Hössa zamieszczonej w trzech artykułach M. Czyżewskiego i A. Rokuszewskiej-Pawełek, które stanowiły tu do pewnego stopnia wzorzec konstrukcji wywodu, analiza autobiografii Alice Salomon pozwala dostrzec taką sytuację, kiedy trajektoria kolektywna nie pochłania jednostki, ale powoduje, że buduje ona swoją tożsamość przy pomocy np. projektów biograficznych pomimo doświadczania cierpienia związanego z trajektorią zbiorową. W porównaniu autobiografii R.Hössa i A.Salomon próbowano wskazać na złożoność losów narodu niemieckiego okresu nazizmu.

Biogram autora

Agnieszka Kołodziej-Durnaś - Uniwersytet Szczeciński, Wydział Humanistyczny, Instytut Socjologii, ul. Krakowska 71-79, 71-017 Szczecin

Agnieszka Kołodziej-Durnaś, dr – adiunkt w Instytucie Socjologii Uniwersytetu Szczecińskiego. Autorka książki "O teorii strukturacji Anthony'ego Giddensa jako poszukiwaniu trzeciej drogi w naukach społecznych" (2004), redaktor kilku publikacji zbiorowych, m.in. "Terenowe badania kultury organizacji. Studia wybranych firm i instytucji" (2005), "Formen des sozialen Lebens im multikulturellen Europa. Polnische und deutsche Introspectionen" (Berlin-Milow-Strasburg 2008, współredakcja wraz z Ingrid Kollak). Główne zainteresowania badawcze: socjologia organziacji i zarządzania, współczesne teorie socjologiczne i zagadnienia metateoretyczne, praca socjalna.

Bibliografia

Berger, Peter, Thomas L. Luckmann (1983) Społeczne tworzenie rzeczywistości. Warszawa: PIW.

Bokszański, Zbigniew (2006) Tożsamości zbiorowe. Warszawa: PWN.

Bourdieu, Pierre (2000) Dystynkcja. Społeczna krytyka władzy sądzenia. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR.

Czyżewski, Marek, Alicja Rokuszewska-Pawełek (1989a) "Analiza Autobiografii Rudolpha Hössa. Część I." Kultura i Społeczeństwo 33(2): 35-36.

Czyżewski, Marek, Alicja Rokuszewska-Pawełek (1989b) "Analiza Autobiografii Rudolpha Hössa. Część II." Kultura i Społeczeństwo 33(3-4): 163-181.

Czyżewski, Marek, Alicja Rokuszewska-Pawełek (1990) "Analiza Autobiografii Rudolpha Hössa. Część III." Kultura i Społeczeństwo 34(1): 119-135.

Czyżewski, Marek (1997) "Wprowadzenie do tekstu Fritza Schützego." Studia Socjologiczne 144 (1): 9-10.

Czyżewski, Marek, Andrzej Piotrowski i Alicja Rokuszewska-Pawełek redaktorzy (1996) Biografia a tożsamość narodowa, Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

Domecka, Markieta, Adam Mrozowicki (2008) "Robotnicy i ludzie biznesu. Wzory karier zawodowych a zmiana społeczna w Polsce." Przegląd Socjologii Jakościowej IV (1): 136-155. Dostęp lipiec 2008 http://www.qualitativesociologyreview.org/PL/archive_pl.php DOI: https://doi.org/10.18778/1733-8069.4.1.06

Gorzko, Marek (2004) Typ doskonały materiału socjologicznego. O niektórych zastosowaniach metody biograficznej w socjologii polskiej, Szczecin: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego.

Kaźmierska, Kaja (1997) "Analiza procesu wykorzenienia w narracjach wojennych mieszkańców Kresów Wschodnich." Studia Socjologiczne 144(1): 57-84.

Kłoskowska Antonina (1990) "Kulturologiczna analiza biograficzna". S.171-195 w Metoda biograficzna w socjologii, pod redakcją Włodarek Jan, Ziółkowski Marek, Warszawa-Poznań, PWN.

Kłoskowska Antonina (2005) Kultury narodowe u korzeni, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Kołodziej-Durnaś A. (2008) "Alice Salomon i szkoła jej imienia – w setną rocznicę założenia." Praca Socjalna 6/2008: 111-120.

Konecki, Krzysztof (1990) "Trajektoria nowego w organizacji przemysłowej". S. 313-323 w Metoda biograficzna w socjologii, pod redakcją Włodarek Jan, Ziółkowski Marek, Warszawa-Poznań, PWN.

Konecki, Krzysztof (1992) Nowi pracownicy a kultura organizacyjna przedsiębiorstwa. Studium folkloru fabrycznego. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

Konecki, Krzysztof (2000) Studia z metodologii badań jakościowych. Teoria ugruntowana. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Lees, Andrew (2004a) "Preface and Acknowledgements." S. ix-x w Character is Destiny. The Autobiography of Alice Salomon pod redakcją A. Lees, A. Arbor. The University of Michigan Press.

Lees, Andrew (2004b) "Introduction." S.1-7 w Character is Destiny. The Autobiography of Alice Salomon pod redakcją A. Lees, A. Arbor. The University of Michigan Press. DOI: https://doi.org/10.3998/mpub.17668

Masłyk-Musiał, Ewa (2003) Organizacje w ruchu. Strategie zarządzania zmianami. Kraków: Oficyna Ekonomiczna

Piotrowski, Andrzej (1996) "Wstęp" w Biografia a tożsamość narodowa, pod redakcją M. Czyżewski, A. Piotrowski, A. Rokuszewska-Pawełek, Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

Prawda, Marek (1989) "Biograficzne odtwarzanie rzeczywistości (O koncepcji badań biograficznych Fritza Schütze)." Studia Socjologiczne 115(4): 81-98.

Riemann, Gerhard, Fritz Schütze (1992) "Trajektoria jako podstawowa koncepcja teoretyczna w analizach cierpienia i bezładnych procesów społecznych." Kultura i społeczeństwo 39(2): 89-109.

Rokuszewska-Pawełek, Alicja (1996) "Miejsce biografii w socjologii interpretatywnej. Program socjologii biografistycznej Fritza Schützego." ASK 1: 37-54.

Salomon, Alice (1937a) Education for Social Work. A Sociological Interpretation based on an International Survey. Zurich-Leipzig: Verlag fur Recht und Gesellschaft A.-G.

Salomon, Alice (1937b) "Memorandu". S. 575-584 w Salomon Alice (2003) Frauenemanzipation und soziale Verantwortung. Augewahlte Schriften Band 3: 1919-1948. (Hrsg. Adriane Feustel) Berlin: Luchterhand.

Salomon, Alice (1983) Character ist Schicksal. Lebenserinnerungen. (Hrsg. Rüdeger Baron, Rolf Landwehr) Weinheim und Basel: Beltz.

Salomon, Alice (1997) Frauenemanzipation und soziale Verantwortung. Augewahlte Schriften Band 1: 1896-1908. (Hrsg. Adriane Feustel) Berlin: Luchterhand.

Salomon, Alice (2000) Frauenemanzipation und soziale Verantwortung. Augewahlte Schriften Band 2:1908-1918. (Hrsg. Adriane Feustel) Berlin: Luchterhand.

Salomon, Alice (2003) Frauenemanzipation und soziale Verantwortung. Augewahlte Schriften Band 3: 1919-1948. (Hrsg. Adriane Feustel) Berlin: Luchterhand.

Salomon, Alice (2004) Character is Destiny. The Autobiography of Alice Salomon pod redakcją A. Lees, A. Arbor: The University of Michigan Press.

Schütze, Fritz (1984) "Kognitive Figuren des autobiographischen Stegreiferzählens." S. 78-117 w Biographie und soziale Wirklichkeit. Neue Beiträge und Forschungsperspektiven, pod redakcją M. Kohli, G. Robert. Stuttgart: Metzler. DOI: https://doi.org/10.1007/978-3-476-03188-4_5

Schütze, Fritz (1990) "Presja i wina: doświadczenia młodego żołnierza niemieckiego w czasie drugiej wojny światowej i ich implikacje biograficzne." S. 325-339 w Metoda biograficzna w socjologii, pod redakcją J. Włodarek, M. Ziółkowski, Warszawa-Poznań: PWN.

Schütze, Fritz (1992a) "Pressure and Guilt: War Experiences of a Young German Soldier and Their Biographical Implications (Part 1)" International Sociology 7(2): 187-208. DOI: https://doi.org/10.1177/026858092007002005

Schütze, Fritz (1992b) "Pressure and Guilt: War Experiences of a Young German Soldier and Their Biographical Implications (Part 2)" International Sociology 7(3): 347-367. DOI: https://doi.org/10.1177/026858092007003006

Schütze, Fritz (1997) "Trajektorie cierpienia jako przedmiot badań socjologii interpretatywnej." Studia Socjologiczne 144(1): 11-56.

Sikorski, Czesław (2001) Zachowania ludzi w organizacji. Warszawa: PWN.

Ślęzak, Monika (2005) "Trajektoria cierpienia jako kategoria analizy w badaniach etnicznych (propozycje badań)." S. 301-315 w W kręgu socjologii interpretatywnej – zastosowanie metod jakościowych, pod redakcją J. Leoński, A. Kołodziej-Durnaś, Szczecin, ECONOMICUS.

Weber, Marianne (2008) Kobiety wypędzone. Opowieść o zemście zwycięzców. Zakrzewo: Wydawnictwo Replika.

Wieler, Joachim (1987) Er-Innerung eines zerstörten Lebensabends: Alice Salomon während der NS-Zeit (1933-1937) und im Exil (1937-1948). Darmstadt: Lingbach.

Schuler, Anja (2004) Frauenbewegung und Soziale Reform. Jane Addams und Alice Salomon im transatlantischen Dialog, 1889-1933. Stuttgart: Franz Steiner Verlag.