Działanie obrazu. Na przykładzie przedstawień Natury w malarstwie Jagi Karkoszki

Barbara Fatyga

doi:10.18778/1733-8069.5.2.07

Autor

Barbara Fatyga Uniwersytet Warszawski, Polska

DOI:

https://doi.org/10.18778/1733-8069.5.2.07

Słowa kluczowe:

socjologia wizualna, antropologia wizualna, estetyka, natura, kultura, obraz, przekaz ikoniczny, studium, punctum

Abstrakt

Artykuł jest poświęcony wybranym zagadnieniom metodologii badania przekazu ikonicznego na przykładzie malarstwa Jagi Karkoszki. Do analizy został wybrany motyw relacji między naturą i kulturą. Autorka swoje podejście buduje na próżnych tekstach szkoły tartuskiej (głównie Jurija Lotmana i Zary Minc), metodzie Erwina Panofsky’ego oraz poglądach współczesnych estetyków. W tekście dowodzi ona, że pojęcia stosowane przez Rolanda Barthesa w badaniu fotografii (studium i punctum) mogą być również przydatne do badania obrazów innego typu.

Biogram autora

Barbara Fatyga - Uniwersytet Warszawski, Polska

Barbara Fatyga, dr hab., prof. UW z wykształcenia kulturoznawca, z zamiłowania badacz – empiryk, pracuje jako antropolog współczesności i socjolog młodzieży w Instytucie Stosowanych Nauk Społecznych Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie kieruje od 1992 roku Ośrodkiem Badań Młodzieży, a od 2009 roku Zakładem Metod Badania Kultury. Jest autorką ponad 100 prac z zakresu socjologii i antropologii młodzieży, stylu życia, teorii kultury i metod jakościowych. Jest członkiem Komitetu Socjologii PAN.

Bibliografia

Barthes, Roland (2000) Mitologie. Przełożył A. Dziadek. Warszawa: Wyd. KR

Barthes, Roland (1995) Światło obrazu. Uwagi o fotografii. Przełożył J. Trznadel. Warszawa: Wyd. KR

Bauman, Zygmunt (1998) Prawodawcy i tłumacze. Przełożyli A. Ceynowa, J. Giebułtowski. Warszawa: IFiS PAN

Berger, John (2008) Sposoby widzenia. Przełożył M. Bryl. Warszawa: Fundacja Aletheia

Białkowski, Łukasz (2003) „Filozofia sztuki Hansa-Georga Gadamera a estetyka Romana Ingardena”. Eidos 5. b.d. Dostęp 5 listopada 2008 http://www.us.szc.pl/hum_fil/eidos

Brückner, Aleksander (b.d.) Słownik etymologiczny języka polskiego. Kraków – Warszawa: M.Arct, Zakłady Wydawnicze, Sp. Akc

Czekalski, Stanisław (2006), Intertekstualność i malarstwo. Problemy badań nad związkami międzyobrazowymi. Poznań: Wyd. Uniwersytetu Adama Mickiewicza

Eco, Umberto (1994) Dzieło otwarte. Przełożyli J. Gałuszka, L. Eustachiewicz, A. Kreisberg, M. Oleksiak. Warszawa 1994, Czytelnik, s. 43

Eco, Umberto (1996) „Pomiędzy autorem a tekstem.” S. 66 – 87 Przełożył T.Bieroń, w Interpretacja i nadinterpretacja, (Red.) S. Collini Kraków: Wyd. Znak

Gellner, Ernest (1997) Postmodernizm, rozum i religia. Przełożył M. Kowalczuk. Warszawa: PIW

Ingarden, Roman (1946) O budowie obrazu. Szkic z teorii sztuki. Tom: 67: l. Kraków: Rozprawy Wydziału Filologicznego PAU

Kopaliński, Władysław (1975) Słownik wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN

Kostyrko, Teresa (2003) „Pojęcie dzieła sztuki a sztuka współczesna”. Estetyka i Krytyka 5 (2): 1-5. Dostęp 10 lipca 2009. (http://eik.110mb.com/archiwum/No_05/kostyrko.pdf)

Lakoff, George i Mark Johnson (1988) Metafory w naszym życiu. Przełożył T.P. Krzeszowski. Warszawa: PIW

Leach, Edmund (1998) Lévi-Strauss. Przełożył P. Niklewicz. Warszawa: Wyd. Prószyński i S-ka

Leach, Edmund (1989) Kultura i komunikowanie. Logika powiązań symbolicznych. Wprowadzenie do analizy strukturalnej w antropologii społecznej S .21 – 98 w E. Leach i A. Greimas Rytuał i narracja. Przełożyli M. Buchowski, A. Grzegorczyk, E. Umińska-Plisenko. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN

Lévi-Strauss, Claude (1969) Myśl nieoswojona. Przełożył A. Zajączkowski Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN

Łotman, Jurij (1999) Kultura i eksplozja. Przełożył B. Żyłko. Warszawa: PIW

Łotman, Jurij i Boris Uspieński „O semiotycznym mechanizmie kultury”. Przełożył J. Faryno. S. 147 – 170 w Semiotyka kultury, (Red.) E. Janus, M.R. Mayenowa. Warszawa: PIW

Łotman, Jurij i Zara G. Minc (1991) „Literatura i mitologia”. B.d. Dostęp 10 lipca 2009 (http:// mitencyklopedia.w.interia.pl/lotman_literatura.html)

Margolis, Joseph (2004) Czym, w gruncie rzeczy, jest dzieło sztuki? Przełożyli W. Chojna, K. Guczalski, M. Jakubczak, K. Wilkoszewska. Kraków: Universitas

Mauss, Marcel (1973) Socjologia i antropologia. Przełożyli M. Król, K. Pomian, J. Szacki. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN

Olechnicki, Krzysztof, redaktor (2003) Obrazy w działaniu. Toruń: Wyd. UMK

Panofsky, Erwin (1971) Studia z historii sztuki, Opracował J. Białostocki Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN

Potocka, Maria A. (2007) Estetyka kontra sztuka. Kompromitacja założeń estetycznych w konfrontacji ze sztuką współczesną, Warszawa: Fundacja Aletheia

Prachett, Terry (2006) Carpe Jugulum. Przełożył P. Cholewa. Warszawa: Wyd. Prószyński i Ska

Prachett, Terry (2001) Pomniejsze bóstwa. Przełożył P. Cholewa. Warszawa: Wyd. Prószyński i S-ka

Prachett, Terry (1998) Trzy wiedźmy. Przełożył P. Cholewa. Warszawa: Wyd. Prószyński i S-ka

Ranciére, Jacques (2007) Estetyka jako polityka. Przełożyli J. Kutyła, P. Mościcki. Warszawa: Wyd. Krytyki Politycznej

Sztompka, Piotr (2005) Socjologia wizualna. Fotografia jako metoda badawcza. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN

Uspieński, Borys (1977a) „Strukturalna wspólnota różnych rodzajów sztuki (na przykładzie malarstwa i literatury)”. Przełożyła Z. Zaron. S. 181 – 212 w Semiotyka kultury, (Red.) E. Janus, M.R. Mayenowa. Warszawa: PIW

Uspieński, Borys (1977b) „O systemie przekazu obrazu w rosyjskim malarstwie ikon”. Przełożyła Z. Zaron. S. 331 – 343 w Semiotyka kultury, (Red.) E. Janus, M.R. Mayenowa. Warszawa: PIW

www.jaga.karkoszka.abajt.pl

www.wikipedia.org/wiki/Homeomorfizm. Dostęp 10 lipca 2009

Ziółkowski, Marek (1989) „Nabywanie kompetencji kulturowej” S.17 – 35 w Kultura artystyczna a kompetencje kulturowe, (pod red.) T. Kostyrko, A. Szpociński. Warszawa: Wyd. COMUK

Zwolińska, Krystyna i Zasław Malicki (1974) Słownik terminów plastycznych. Warszawa: Wiedza Powszechna