Dynamika identyfikacyjnych odniesień do zbiorowości etnicznych w świetle wywiadów biograficznych z Łużyczanami

Natalia Niedźwiecka-Iwańczak

doi:10.18778/0208-600X.41.08

Authors

Natalia Niedźwiecka-Iwańczak University of Wrocław

DOI:

https://doi.org/10.18778/0208-600X.41.08

Keywords:

Sorbs, identity, conversion, biography

Abstract

The article is based on the part of sociological research in Saxony and Brandenburg among Sorbs – autochtonous Slavic minority living in Eastern Germany, realized within the framework of a doctoral project. The research was carried using the biographical method (narrativeautobiographical interview precisely). The article focuses on the process of construction of identity – expressed in Sorbian narratives – in which references to ethnic communities (mainly Sorbian and German) transform. Analyzed were fourteen interviews with Sorbs whose origins are in Lower or Upper Lusatia.

Construction of identity by members of national minority insert in a wider context of transformation of identity which occurs nowadays. The contemporary individual, to a large extent themselves, creates their references to social groups and categories. In case of minority members transformations can take place in two directions – as a departure from or a return to one’s own ethnic community. Sometimes the conversion takes more complicated forms of complex identity references, which are filled with various content and sense for the individual.

References

Babiński G. (1997), Pogranicze polsko-ukraińskie. Etniczność – zróżnicowanie religijne, tożsamość, Kraków: Zakład Wydawniczy „Nomos”.

Babiński G. (1976), Problematyka grup etnicznych we współczesnej socjologii amerykańskiej – próba systematyzacji, „Studia Socjologiczne”, nr 4, s. 117–137.

Bokszański Z. (1986), Koncepcja tożsamości jednostki w pracach Anselma Straussa, „Studia Socjologiczne”, nr 2, s. 89–110.

Cygański M., Leszczyński R. (1997), Zarys dziejów narodowościowych Łużyczan. Tom II. Lata 1919–1997, Opole: Państwowy Instytut Naukowy–Instytut Śląski.

Cygański M., Leszczyński R. (2002), Zarys dziejów narodowościowych Łużyczan. Tom I do 1919 roku, Opole: Serbski Institut Budyšin, Państwowy Instytut Naukowy–Instytut Śląski.

Dołowy-Rybińska N. (2011), Języki i kultury mniejszościowe w Europie: Bretończycy, Łużyczanie, Kaszubi, Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego. DOI: https://doi.org/10.31338/uw.9788323513926

Ela L. (1994), Łużyczanie w świetle statystyki, [w:] Malink J., Völkel M., Siatkowska E., Marciniak S. (red.), Łużyczanie. Słowiański naród w Niemczech, Warszawa: Wydawnictwo Energeia, s. 29–33.

Giddens A. (2001), Nowoczesność i tożsamość. „Ja” i społeczeństwo w epoce późnej nowoczesności, przeł. A. Szulżycka, , Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Goffman E. (2005), Piętno. Rozważania o zranionej tożsamości, przeł. A. Dzierżyńska, Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Hałas E. (2007), Konwersja. Perspektywa socjologiczna, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe „Scholar”.

Helling I.K. (1990), Metoda badań biograficznych, [w:] Włodarek J., Ziółkowski M. (red.), Metoda biograficzna w socjologii, przeł. K. Droździał, J. Włodarek, Warszawa–Poznań: PWN, s. 13–37.

Jaenecke P. (2003), Religiosität und Spracherhalt bei den katholischen Sorben, Berlin: Weißensee Verlag.

Kłoskowska A. (1985), Kulturologiczna analiza biograficzna, „Kultura i Społeczeństwo”, nr 3, s. 3–29.

Kłoskowska A. (2005), Kultury narodowe u korzeni, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Kwaśniewski K. (1992), Socjologia mniejszości a definicja mniejszości narodowej, „Sprawy Narodowościowe. Seria Nowa”, t. 1, s. 9–61.

Melchior M. (1990), Społeczna tożsamość jednostki, Warszawa: Instytut Stosowanych Nauk Społecznych, Uniwersytet Warszawski.

Melchior M. (2004), Zagłada a tożsamość. Polscy Żydzi ocaleni na „aryjskich papierach”. Analiza doświadczenia biograficznego, Warszawa: Wydawnictwo Instytutu Filozofii i Socjologii PAN.

Niedźwiecka N. (2009), Etniczny aspekt tożsamości Łużyczan, Katowice: Polskie Towarzystwo Nauk Politycznych.

Niedźwiecka-Iwańczak N. (2011), Stosunek Łużyczan do ojczyzny w świetle badań socjologicznych, „Zeszyty Łużyckie”, nr 45.

Norberg M. (1996), Sprachwechselprozeß in der Niederlausitz. Soziolinguistische Fallstudie der deutsch-sorbischen Gemeinde Drachhausen/Hochoza, „Acta Universitatis Upsaliensis”.

Ossowski S. (1984), O ojczyźnie i narodzie, Warszawa: PWN.

Paprzycka E. (2008), Kobiety żyjące w pojedynkę. Między wyborem a przymusem, Warszawa: Wydawnictwo Akademickie „Żak”.

Piotrowski A. (1998), Ład interakcji. Studia z socjologii interpretatywnej, Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

Rokuszewska-Pawełek A. (2002), Chaos i przymus. Trajektorie wojenne Polaków – analiza biograficzna, Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

Strauss A.L. (2008), Mirrors and Masks. The Search for Identity, New Brunswick–London: Transaction Publishers.

Synak B. (1998), Kaszubska tożsamość. Ciągłość i zmiana. Studium socjologiczne, Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego.

Walde M. (2000), Das katholische Milieu im Umbruch. Untersuchungen am Beispiel der Lausitz und des Eichsfelds, „Lětopis. Časopis za rěč, stawizny a kulturu Łužiskich Serbow”, nr 47, s. 95–119.

Walde M. (2003), Die Konstituierung des sorbischen katholischen Milieus, [w:] Pech E., Scholze D. (red.), Zwischen Zwang und Beistand. Deutsche Politik gegenüber den Sorben vom Wiener Kongress bis zur Gegenwart, Bautzen: Domowina-Verlag, s. 300–314.

Walde M. (2004), Demographisch – statistische Betrachtungen im Oberlausitzer Gemeindeverband „Am Klosterwasser”, „Lětopis. Časopis za rěč, stawizny a kulturu Łužiskich Serbow”, nr 51 (1), s. 3–27.

Walde M. (2010), Wie man seine Sprache hassen lernt. Sozialpsychologische Überlegungen zum deutsch-sorbischen Konfliktverhältnis, Bautzen: Domowina-Verlag.

Znaniecki F. (1971), Nauki o kulturze. Narodziny i rozwój, przeł. J. Szacki, Warszawa: PWN.