Wpływ płci na relacje konfliktu między życiem osobistym i zawodowym z zadowoleniem z pracy i zadowoleniem z małżeństwa

Agnieszka Lipińska-Grobelny

doi:10.18778/0208-600X.51.11

Autor

Agnieszka Lipińska-Grobelny Uniwersytet Łódzki, Instytut Psychologii

DOI:

https://doi.org/10.18778/0208-600X.51.11

Słowa kluczowe:

konflikt praca-rodzina, konflikt rodzina-praca, zadowolenie z pracy, zadowolenie z małżeństwa, płeć biologiczna

Abstrakt

Problematyka konfliktu między życiem osobistym i zawodowym należy do chętnie podejmowanych tematów badań. W tym artykule zamierzano sprawdzić, w jaki sposób konflikt między tymi sferami wpływa na emocjonalny i poznawczy wymiar zadowolenia z pracy oraz zadowolenia z małżeństwa, a także czy płeć biologiczna jest moderatorem tych relacji. Badaniu poddano 218 kobiet i 218 mężczyzn z zastosowaniem następujących technik badawczych: Konflikty: Praca– Rodzina i Rodzina–Praca (P–R/R–P), Skala Afektu w Pracy (JAS), Arkusz Opisu Pracy (AOP) oraz Kwestionariusz Komunikacji Małżeńskiej (KKM). Otrzymane wyniki wskazują, że na zadowolenie z pracy i z małżeństwa wpływa zarówno konflikt P–R, jak i konflikt R–P. Płeć biologiczna moderuje tylko oddziaływanie konfliktu R–P na zadowolenie z przełożonych oraz konfliktu P–R na zaangażowanie partnera. Negatywny związek konfliktów z zadowoleniem z pracy i ze związku rodzi potrzebę inwestowania w programy zrównoważonego wzajemnego oddziaływania pracy i rodziny, bez konieczności ich różnicowania z uwagi na płeć.

Bibliografia

Clutterbuck D. (2005), Równowaga między życiem zawodowym a osobistym, Oficyna Ekonomiczna, Kraków.

Frone M. R. (2000), Work-family Conflict and Employee Psychiatric Disorders: The National Research and Diagnosis, Sage Publications, Thousand Oaks. DOI: https://doi.org/10.1037//0021-9010.85.6.888

Frone M. R., Russell M., Cooper M. L. (1992), Antecedents and outcomes of work-family conflict: Testing model of the work-family interface, „Journal of Applied Psychology”, Vol. 77, s. 65–78. DOI: https://doi.org/10.1037//0021-9010.77.1.65

Grandey A. A., Cordeiro B. L., Crouter A. C. (2005), A longitudinal and multi-source test of the work-family conflict and job satisfaction relationship, „Journal of Occupational and Organizational Psychology”, Vol. 78, s. 305–323. DOI: https://doi.org/10.1348/096317905X26769

Greenhaus J. H., Beutell N. J. (1985), Sources of conflict between work and family roles, „Academy of Management Review”, Vol. 10, s. 76–88. DOI: https://doi.org/10.2307/258214

Greenhaus J. H., Parasuraman S., Collins K. M. (2001), Career involvement and family involvement as moderators of relationship between work-family conflict and withdrawal from profession, „Journal of Occupational Health Psychology”, Vol. 6, s. 91–100. DOI: https://doi.org/10.1037//1076-8998.6.2.91

Kahn R. L., Wolfe D. M., Quinn R., Snoek J. D., Rosenthal R. A. (1964), Organizational Stress, Wiley, New York.

Kaźmierczak M., Plopa M. (2005), Kwestionariusz Komunikacji Małżeńskiej (KKM), [w:] M. Plopa (red.), Więzi w małżeństwie i rodzinie. Metody badań, Wydawnictwo Impuls, Kraków, s. 107–158.

Lachowska B. (2008), Wzajemne oddziaływania pracy i rodziny – perspektywa konfliktu i facylitacji (raport z badań pilotażowych), [w:] L. Golińska, B. Dudek (red.), Rodzina i praca z perspektywy wyzwań i zagrożeń, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź, s. 431–444.

Liberska H., Matuszewska M. (2001), Wybrane psychologiczno-społeczne mechanizmy funkcjonowania małżeństwa, [w:] H. Liberska, M. Matuszewska (red.), Małżeństwo: męskość, kobiecość, miłość, konflikt, Wydawnictwo Humaniora, Poznań, s. 13–46.

Lipińska-Grobelny A. (2014), Wielość ról a równowaga między życiem osobistym i zawodowym, [w:] I. Janicka, M. Znajmiecka-Sikora (red.), Rodzina i kariera. Równoważenie czy konflikt ról?, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź, s. 13–27.

McElwain A., Korabik K., Rosin H. M. (2005), An examination of gender differences in work-family conflict, „Canadian Journal of Behavioral Science”, Vol. 37, s. 269–284. DOI: https://doi.org/10.1037/h0087263

Netemeyer R. G., Boles J. S., McMurrian R. (1996), Development and validation of work-family conflict and family-work conflict scales, „Journal of Applied Psychology”, Vol. 81, s. 400–410. DOI: https://doi.org/10.1037//0021-9010.81.4.400

Parasuraman S., Greenhaus J. H., Granrose C. S. (1992), Role stressors, social support and well-being among two-career couples, „Journal of Organizational Behavior”, Vol. 13, s. 339–356. DOI: https://doi.org/10.1002/job.4030130403

Rice R. W., Frone M. R., McFarlin D. B. (1992), Work-nonwork conflict and the perceived quality of life, „Journal of Organizational Behavior”, Vol. 13, 155–168. DOI: https://doi.org/10.1002/job.4030130205

Somech A., Drach-Zahavy A. (2007), Strategies for coping with work-family conflict: The distinctive relationship of gender role ideology, „Journal of Occupational Health Psychology”, Vol. 12, s. 1–19. DOI: https://doi.org/10.1037/1076-8998.12.1.1

Zalewska A. (2001), „Arkusz Opisu Pracy” O. Neubergera i M. Allerbeck – adaptacja do warunków polskich, „Studia Psychologiczne”, nr 39, s. 197–217.

Zalewska A. (2002), „Skala Afektu w Pracy” – wstępne wyniki prac nad adaptacją techniki, „Studia Psychologiczne”, nr 40, s. 173–192.

Zalewska A. (2003), Dwa światy. Emocjonalne i poznawcze oceny jakości życia i ich uwarunkowania u osób o wysokiej i niskiej reaktywności, Wydawnictwo Academica SWPS, Warszawa.

Zalewska A. (2008), Konflikt praca–rodzina – ich uwarunkowania i konsekwencje. Pomiar konfliktów, [w:] L. Golińska, B. Dudek (red.), Rodzina i praca z perspektywy wyzwań i zagrożeń, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź, s. 403–418.

Zalewska A. (2009), Konflikty „praca–rodzina” oraz ich źródła i skutki w zależności od płci i posiadania dzieci, [w:] A. Chybicka, B. Pastwa-Wojciechowska (red.), Kobiecość w obliczu zmian, Wydawnictwo Impuls, Kraków, s. 101–123.