Internet jako narzędzie empoweringu Głuchych

Autor

DOI:

https://doi.org/10.18778/0208-600X.92.04

Słowa kluczowe:

empowerment, empowering, opresja, Głuchy, kultura Głuchych, polski język migowy

Abstrakt

Artykuł poświęcony jest procesowi, w ramach którego przedstawiciele narażonej na opresję społeczności Głuchych, korzystając z internetu, zyskują skuteczność, niezależność i wpływ. Wychodzę od krótkiego wyjaśnienia pojęć, którymi się posługuję, a następnie omawiam opresję Głuchych, zwłaszcza w dziedzinie edukacji oraz ich wykluczenie komunikacyjne. Główna część artykułu to opis badań własnych, w ramach których zrealizowano 26 wywiadów z Głuchymi korzystającymi z internetu. Przedstawiając wyniki tych eksploracji, uwzględniam fakt, że empowerment ma trzy wymiary – osobisty, realizujący się w interakcjach, i publiczny. Okazuje się, że w sferze osobistej Głusi korzystają z internetu podobnie jak słyszący. Można wartościować to pozytywnie, biorąc pod uwagę fakt, że mamy do czynienia z osobami narażonymi na wykluczenie. W wymiarze interakcji internet pozwala Głuchym komunikować się na odległość w ich podstawowym języku – polskim języku migowym. Ma to niebagatelne znaczenie dla funkcjonowania rozproszonej społeczności Głuchych. Internet jako narzędzie empoweringu Głuchych w wymiarze publicznym i politycznym przedstawiam, nie tylko odnosząc się do wyników badań własnych, ale także na przykładzie sieciowych działań głuchych aktywistów: Fundacji Akademia Głuchych i Bartosza Margańca.

Bibliografia

Afeltowicz Ł., Suchomska J., Goszczyński W. (2021), Partycypacyjne badania w działaniu: analiza polskich doświadczeń, „Avant”, nr 3. https://doi.org/10.26913/avant.2021.03.04 DOI: https://doi.org/10.26913/avant.2021.03.04

Babbie E. (2005), Badania społeczne w praktyce, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Bierówka J. (2019), Bariery w korzystaniu z internetu przez osoby z dysfunkcjami słuchu, [w:] J. Dębicki, A. Małecka (red.), Oblicza świata w dyskursach kultury, Wydawnictwa AGH, Kraków.

Bierówka J. (2023), Dostęp osób niesłyszących i niedosłyszących do informacji w czasie pandemii COVID-19 w Polsce, „Przegląd Socjologii Jakościowej”, nr 3, s. 136–161. https://doi.org/10.18778/1733-8069.19.3.08 DOI: https://doi.org/10.18778/1733-8069.19.3.08

Bierówka J. (2024), Internet i Głusi: Kompetencje, użytkowanie i znaczenie w codziennym życiu, „Kwartalnik Pedagogiczny”, nr 2, s. 27–51. https://doi.org/10.31338/2657-6007.KP.2024-2.2 DOI: https://doi.org/10.31338/2657-6007.kp.2024-2.2

Chodkowska M. (2010), Źródła stereotypów niepełnosprawności i osób nią obciążonych w kręgu kultury europejskiej, [w:] M. Chodkowska (red.), Stereotypy niepełnosprawności. Między wykluczeniem a integracją, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin.

Czajkowska-Kisil M., Siepkowska A., Sak M. (2014), Edukacja głuchych w Polsce, [w:] M. Świdziński (red.), Sytuacja osób głuchych w Polsce. Raport zespołu ds. g/Głuchych przy Rzeczniku Praw Obywatelskich, Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich, Warszawa.

DuBois B., Miley K.K. (1999), Praca socjalna. Zawód, który dodaje sił, Wydawnictwo Naukowe „Śląsk”, Katowice.

FAGa, https://fundamg.pl/o-fundacji/cele-i-misja/ (dostęp: 2.06.2024).

FAGb, https://fundamg.pl/projekty/tarcza-psychiczna/ (dostęp: 2.06.2024).

FAGc, https://fundamg.pl/projekty/bez-tabu/ (dostęp: 2.06.2024).

Goc A. (2022), Głusza, Wydawnictwo Dowody na Istnienie, Warszawa.

Granosik M., Gulczyńska A. (2014), Empowerment i badania w pracy socjalnej, [w:] M. Granosik, A. Gulczyńska (red.), Empowerment w pracy socjalnej: praktyka i badania partycypacyjne, Centrum Rozwoju Zasobów Ludzkich, Warszawa.

GUS (2023), Tablice publikacyjne z ostatecznymi danymi NSP 2021 w zakresie przynależności narodowo-etnicznej, języka używanego w domu oraz przynależności do wyznania religijnego, https://stat.gov.pl/spisy-powszechne/nsp-2021/nsp-2021-wyniki-ostateczne/tablice-z-ostatecznymi-danymi-w-zakresie-przynaleznosci-narodowo-etnicznej-jezyka-uzywanego-w-domu-oraz-przynaleznosci-do-wyznania-religijnego,10,1.html (dostęp: 30.05.2024).

Imiołczyk B. (red.) (2020), Osoby Głuche w Polsce 2020. Wyzwania i rekomendacje. Raport komisji ds. osób Głuchych, Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich, Warszawa.

Instytut Głuchoniemych (2023), Historia Instytutu Głuchoniemych, https://instytut-gluchoniemych.waw.pl/historia (dostęp: 21.05.2023).

Iwanicka B., Iwanicki J. (2018), Kultura Głuchych a technologie wspomagające słyszenie. Między cyborgizacją a luddyzacją osób z wadami słychu, „Kultura Współczesna”, nr 3(102), s. 131–145. https://doi.org/10.26112/kw.2018.102.11

Jachimowska K. (2014), Komunikacyjne aspekty tekstów pisanych przez osoby z dysfunkcją słuchu, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź. http://dx.doi.org/10.18778/7525-853-0 DOI: https://doi.org/10.18778/7525-853-0

Jarczyńska J. (2017), Empowerment w pracy socjalnej jako skuteczne podejście w rozwiązywaniu problemów społecznych, „Acta Universitatis Nicolai Copernici. Pedagogika”, nr 2, s. 121–137. https://doi.org/10.12775/AUNC_PED.2017.018 DOI: https://doi.org/10.12775/AUNC_PED.2017.018

Kaczmarczyk S. (2011), Wybrane metody analizy danych jakościowych w badaniach marketingowych, [w:] J. Garczarczyk (red.), Metody pomiaru i analizy rynku usług. Pomiar jakościowy – zastosowania i efektywność, Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego, Poznań.

Kalata-Zawłocka A. (2021), Głusi i tłumacze PJM o tłumaczeniu języka migowego w Polsce kiedyś i dziś, „Między Oryginałem a Przekładem”, nr 4(54), s. 63–84. https://doi.org/10.12797/MOaP.27.2021.54.04 DOI: https://doi.org/10.12797/MOaP.27.2021.54.04

Kaźmierczak T. (2006), Praca socjalna. Między upośledzeniem społecznym a obywatelskością, Wydawnictwo Naukowe „Śląsk”, Katowice.

Kopańska D. (2023), Gdy pełna dostępność jest (nie)dostępna, Niepełnosprawni.pl, https://www.niepelnosprawni.pl/ledge/x/203984;jsessionid=E81C931E2BF2F511DBB335B8F25EC7F5?print_doc_id=2162739 (dostęp: 6.06.2024).

Kosiba O., Grenda P. (2011), Leksykon języka migowego, Silentium, Bogatynia.

K r ó l A. (2022), Reprodukcja a reżimy sprawności, Zakład Wydawniczy „Nomos”, Kraków.

KRRiT (2021), Stanowisko Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia 30 marca 2021 r. w sprawie jakości i sposobu realizacji tłumaczenia na język migowy w utworach audiowizualnych, https://www.gov.pl/attachment/63298d60-53a9-4153-a8c0-0206a99aebd2 (dostęp: 6.06.2024).

Marganiec B. (2014), Kultura Głuchych, [w:] M. Świdziński (red.), Sytuacja osób głuchych w Polsce. Raport zespołu ds. g/Głuchych przy Rzeczniku Praw Obywatelskich, Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich, Warszawa.

Marganiec B. (2020), Moja droga do Głuchych, https://www.bing.com/videos/riverview/relatedvideo?pglt=41&q=bartosz+marganiec&cvid=34e8075d4e3e409bae31494b309a68c9&gs_lcrp=EgZjaHJvbWUyBggAEEUYOdIBCDM5NjRqMGoxqAIAsAIA&pc=DCTS&ru=%2fsearch%3fpglt%3d41%26q%3dbartosz%2bmarganiec%26cvid%3d34e8075d4e3e409bae31494b309a68c9%26gs_lcrp%3dEgZjaHJvbWUyBggAEEUYOdIBCDM5NjRqMGoxqAIAsAIA%26FORM%3dANNTA1%26PC%3dDCTS&mmscn=vwrc&mid=4D19A1E507E8D35E20D04D19A1E507E8D35E20D0&FORM=WRVORC&ajaxhist=0 (dostęp: 6.06.2024).

Marganiec B. (2023), Profil w serwisie Facebook, https://www.facebook.com/bartosz.marganiec/posts/pfbid02YVMvWjXcuTpr86AgeYbRC8Pm95X2i9DHVZxJmjdF9xCoVrbofdhVaH9H8QP2wH2l (dostęp: 6.06.2024).

Masłyk T., Migaczewska E., Stojkow M., Żuchowska-Skiba D., Aktywni niepełnosprawni? Obywatelski i społeczny potencjał środowiska osób niepełnosprawnych, Wydawnictwa AGH, Kraków.

Ministerstwo Cyfryzacji (2024), https://www.gov.pl/web/cyfryzacja-badania-i-projektowanie/mobywatel-20-jak-ilustracja-wspierac-osoby-gluche (dostęp: 21.11.2024).

Miński R. (2017), Wywiad pogłębiony jako technika badawcza. Możliwości wykorzystania IDI w badaniach ewaluacyjnych, „Przegląd Socjologii Jakościowej”, t. XIII, nr 3, s. 30–51. https://doi.org/10.18778/1733-8069.13.3.02 DOI: https://doi.org/10.18778/1733-8069.13.3.02

Narodowy Fundusz Zdrowia (2024), https://www.nfz.gov.pl/aktualnosci/aktualnosci-centrali/badanie-satysfakcji-z-korzystania-z-ikp-i-mojeikp-przez-osoby-z-dysfunkcja-sluchu,8564.html (dostęp: 21.11.2024).

NIK (2022), Informacja o wynikach kontroli. Edukacja głuchych i niedosłyszących dzieci i młodzieży, Najwyższa Izba Kontroli, Warszawa.

Słownik terminów psychologicznych w PJM, https://www.youtube.com/results?sp=mAEB&search_query=s%C5%82ownik+termin%C3%B3w+psychologicznych+w+pjm (dostęp: 3.06.2024).

Spot ONAS (2023) – Akademia Młodych Głuchych, https://onas.org.pl/artykul/spot-onas-fundacja-akademia-mlodych-gluchych (dostęp: 2.06.2024).

Szarfenberg R. (2017), Empowerment, [w:] B. Rysz-Kowalczyk, B. Szatur-Jaworska (red.), W kręgu pojęć i zagadnień współczesnej polityki społecznej, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa. https://doi.org/10.31338/uw.9788323525028.pp.99-112 DOI: https://doi.org/10.31338/uw.9788323525028.pp.39-50

Szarkowska A., Laskowska M. (2014), Jakie powinny być napisy? Raport z badania preferencji widzów na temat napisów telewizyjnych, Instytut Lingwistyki Stosowanej UW, Warszawa.

Szmagalski J. (1994), O „budzeniu sił ludzkich” nie po polsku: koncepcje „empowerment” w anglojęzycznej literaturze z zakresu edukacji i pracy socjalnej, „Kwartalnik Pedagogiczny”, nr 3, s. 115–129.

Świat Głuchych, Stulecie hańby – czyli o zakazie stosowania języków migowych w szkołach dla głuchych!, https://swiatgluchych.pl/video/stulecie-hanby-czyli-o-zakazie-stosowania-jezykow-migowych-w-szkolach-dla-gluchych/ (dostęp: 21.05.2024).

Świdziński M. (2003), Po głuchoniemsku, Niepełnosprawni.pl, https://www.niepelnosprawni.pl/ledge/x/3832 (dostęp: 30.05.2024).

Świdziński M. (2014), Wprowadzenie, [w:] M. Świdziński (red.), Sytuacja osób głuchych w Polsce. Raport zespołu ds. g/Głuchych przy Rzeczniku Praw Obywatelskich, Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich, Warszawa.

Talipska M. (2018), Metodologia badawcza w pracach naukowych dotyczących g/Głuchych w aspekcie kulturowym i społecznym, [w:] M. Talipska (red.), Głusi mają głos, Instytut Polskiego Języka Migowego, Warszawa.

Tomaszewski P., Piekot T. (2015), Język migowy w perspektywie socjolingwistycznej, „Socjolonigwistyka”, nr 29, s. 63–87. https://doi.org/10.17651/SOCJOLING.29.4 DOI: https://doi.org/10.17651/SOCJOLING.29.4

Wojtas A. (2014), Język migowy jako forma komunikacji wspierająca dziecko niesłyszące w środowisku rodzinnym, [w:] S. Wrona, W. Walkowska (red.), Niepełnosprawność w rodzinie jako wyzwanie edukacyjne, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice.

Wyka A. (1993), Badacz społeczny wobec doświadczenia, Wydawnictwo IFiS PAN, Warszawa.

Zdrodowska M. (2019), Kultura Głuchych – kultura oporu. Rozwój amerykańskiej kultury Głuchych i konsekwencje jej implementacji w Polsce, „Przegląd Kulturoznawczy”, nr 3, 287–313. https://doi.org/10.4467/20843860PK.19.016.11599 DOI: https://doi.org/10.4467/20843860PK.19.016.11599

Żuchowska-Skiba D. (2016), Aktywność środowisk osób niepełnosprawnych we współczesnej Polsce, Wydawnictwo IFiS PAN, Warszawa.

Pobrania

Opublikowane

31-03-2025

Jak cytować

Bierówka, Joanna. 2025. “Internet Jako narzędzie Empoweringu Głuchych”. Acta Universitatis Lodziensis. Folia Sociologica, no. 92 (March): 59-80. https://doi.org/10.18778/0208-600X.92.04.