Fotografia jako materiał badawczy między danymi wywołanymi a zastanymi

Marek Sierakowski

doi:10.18778/0208-600X.91.05

Autor

Marek Sierakowski Warsaw University of Life Sciences https://orcid.org/0009-0005-4502-0843

DOI:

https://doi.org/10.18778/0208-600X.91.05

Słowa kluczowe:

wywiad swobodny, fotografia, badania terenowe, Ziemia Łowicka, Księstwo Łowickie, księżackość, strój ludowy, pamięć regionalna

Abstrakt

Przedmiotem artykułu jest wykorzystywanie w badaniach jakościowych materiału jakim jest fotografia. Jest ona nie tylko zapisem historycznej rzeczywistości czynionej przez badacza jako status quo, ale co współcześnie ważne jest rodzajem zwrotu ku obrazowi i próby jego interpretacji. Korzystając z różnych źródeł antropologicznych i socjologii fotografii, autor analizuje materiał badawczy w postaci fotografii, które zgromadził podczas prowadzenia badań terenowych na Ziemi Łowickiej. Stanowiły one ważny element przeprowadzonych wywiadów swobodnych z liderami lokalnymi. Obraz traktowany jest jako tekst kultury tworzony przez badacza i badanego w dyskursie społecznym.

Bibliografia

Adamowski J., Wójcicka M. (red.) (2014), Tam na Podlasiu V Codzienny i świąteczny ubiór ludności południowego Podlasia, Gminny Ośrodek Kultury w Borkach z/s w Woli Osowińskiej, Wola Osowińska.

Assman J. (2015), Pamięć kulturowa. Pismo, zapamiętywanie i polityczna tożsamość w cywilizacjach starożytnych, Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa.

Baranowski I. (1913), Z przeszłości Księżaków, „Ziemia”, nr 15.

Baranowski I. (1913), Z przeszłości Księżaków, „Ziemia”, nr 16.

Barthes R. (2008), Światło obrazu. Uwagi o fotografii, Wydawnictwo Aletheia, Warszawa.

Bossak-Herbst B., Głowacka-Grajper M., Kowalski M. (red.) (2013), Antropologiczne inspiracje. Księga Jubileuszowa dla Profesor Ewy Nowickiej, Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa. DOI: https://doi.org/10.31338/uw.9788323520092

Buliński T. (2014), Ruchoma wiedza terenowa. Perspektywa antropologii procesualnej, „Zeszyty Etnologii Wrocławskiej”, nr 2.

Bystroń J.S. (1925), Ugrupowanie etniczne ludu polskiego, Księgarnia Geograficzna „Orbis”, Kraków.

Ferenc T., Socjologia obrazu, socjologia fotografii – praktyki badawcze, https://www.academia.edu/5789281/Socjologia_obrazu_socjologia_fotografii_praktyki_badawcze [dostęp: 19.07.2024].

Ferenc T., Olechnicki K. (2022), Fotografia w służbie wspólnoty, „Kultura Współczesna”, nr 2.

Froń A. (2008), „W stronę innych światów.”, [w:] Czyżewski K. (red.), Warto zapytać o kulturę. Obcy, inny, swój, t. 3, Wydawnictwo Urząd Marszałkowski Województwa Podlaskiego, Białystok.

Geertz C. (2000), Kłopoty z kulturą. Dwudziestowieczna etnografia, literatura i sztuka, Wydawnictwo KR, Warszawa.

Gieysztor A., Samsonowicz H. (red.) (1994), Dzieje Mazowsza do 1526 roku, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa.

Gloger Z. (oprac.) (1904), Opis ziem zamieszkanych przez Polaków pod względem geograficznym, etnograficznym, historycznym, artystycznym, przemysłowym, handlowym i statystycznym. T. 2, Królestwo Polskie, nakł. „Gazeta Polska”, Warszawa.

Halbwachs M., (2008), Społeczne ramy pamięci, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Kaczmarek J., Krajewski M. (red.) (2006), Co widać?, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza, Poznań.

Kozanecka-Zwierz M., Bartosiewicz M. (red.) (2004), Gwara – Księżaków „język ojczysty”. Dziedzictwo regionu łowickiego, Muzeum w Łowiczu, Łowicz.

Kozanecka-Zwierz M., Malangiewicz M. (koncepcja i realizacja) (2021), Dialekt Księstwa Łowickiego. Wersja dla każdego, Łowicki Ośrodek Kultury, Łowicz.

Krajewski M. (2008), Fotografie jako przedmioty, [w:] Do zobaczenia. Socjologia wizualna w praktyce społecznej, Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań.

Kubica G. (2013), Społeczne biografie zdjęć terenowych czyli antropologia wizualna archiwalnej fotografii, „Lud”, t. 97.

Kula M. (2002), Nośniki pamięci historycznej, Wydawnictwo DIG, Warszawa.

Malangiewicz M., Rutkowski J. (red.), (2002), Łowicka kultura ludowa. Pamięć fotografii, Łowicki Ośrodek Kultury, Łowicz.

Nowicka E. (2008), Hermes. Odyseusz i greckie powroty do ojczyzny, Zakład Wydawniczy „Nomos”, Kraków.

Oczykowski R. (1900), Opis ubrań włościanek z Księstwa Łowickiego w powiecie łowickim, „Wisła”, t. XIV, z. 5.

Olechnicki K. (2003), Antropologia obrazu, Wydawnictwo Oficyna Naukowa, Warszawa.

Pajączkowska A. (2023), Nieprzezroczyste. Historie chłopskiej fotografii, Wydawnictwo Czarne, Wołowiec.

Pink S. (2009), Etnografia wizualna. Obrazy, media i przedstawienie w badaniach, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków.

Sontag S. (1986), O fotografii, Wydawnictwo Artystyczne i Filmowe, Warszawa.

Sztandara M. (2006), Fotografia etnograficzna i „etnograficzność” fotografii. Studium z historii myśli etnologicznej i fotografii II poł. XIX i poł. XX wieku, Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego, Opole.