Porównanie koncepcji Nowomowy w powieści Rok 1984 George’a Orwella ze sposobem myślenia o języku w powieści Ta ohydna siła C.S. Lewisa

Autor

DOI:

https://doi.org/10.18778/1505-9057.58.25

Słowa kluczowe:

G. Orwell, C.S. Lewis, totalitaryzm, dehumanizacja, psucie języka, sztuczny język, eksperymentowanie w dziedzinie języka

Abstrakt

Celem artykułu jest zbadanie wybranych źródeł inspiracji, które mogły posłużyć G. Orwellowi do stworzenia koncepcji sztucznego języka zwanego Nowomową, który w powieści Rok 1984 ukazany jest jako skuteczne narzędzie zniewolenia i kontrolowania myśli w ręku totalitarnej władzy. Autor omawia w tym kontekście możliwe związki między Nowomową a rzeczywiście istniejącymi sztucznymi językami, takimi jak Esperanto. Wskazane są również podobieństwa i różnice między Orwellowską koncepcją „dwójmyślenia” a pojęciem „ketmanu” zdefiniowanym w książce Czesława Miłosza pt. Zniewolony umysł. Jednak główny nacisk położony jest na związki między powieścią Orwella a fantastyczno-naukową powieścią C.S. Lewisa pod tytułem Ta ohydna siła. Wiadomo, że Orwell książkę Lewisa znał i nawet ją zrecenzował. Istnieje wiele bardziej i mniej oczywistych podobieństw między tymi dwoma wybitnymi wizjami zdegenerowanego języka, który służy bardziej politycznej manipulacji niż wzajemnemu zrozumieniu.

Pobrania

Statystyki pobrań niedostępne.

Biogram autora

  • Andrzej Wicher - Professor, University of Lodz, Faculty of Philology, Department of English Drama, Theatre and Film

    Andrzej Wicher – Prof., professional interests and his publications focus on Medieval and Renaissance studies (including the works of G. Chaucer and W. Shakespeare), and modern fantasy literature (J.R.R. Tolkien and C.S. Lewis in particular), with a special emphasis on the presence of folktale motifs in the works of literature representing various historical periods and literary genres. Until 1997 he worked with the Institute of English Studies of the University of Silesia in Sosnowiec, then he became a member of an analogical Institute at the University of Łódź, where he still works.

Bibliografia

The Bible. Authorised King James Version, The New Testament, eds. Robert Carroll, Stephen Prickett, Oxford University Press, Oxford 1998.

Lewis Clive S., That Hideous Strength. A Modern Fairy Tale for Grown-Ups, Harper Collins Publishers, London 2005.

Milton John, Poetical Works, Oxford University Press, London, Oxford 1974.

Miłosz Czesław, The Captive Mind, Penguin Classics, London 2001.

Orwell George, Nineteen Eighty-Four, Penguin Books, London 1990.

Purtill Richard L., Lord of the Elves and Eldils. Fantasy and Philosophy in C.S. Lewis and J.R.R. Tolkien, Ignatius Press, San Francisco 2006.

Rohde Erwin, Psyche. Sehlenkult und Unsterblichkeitsglaube der Griechen [Psyche. The cult of the soul and belief in immortality of ancient Greeks], Alfred Kröner Verlag, Stuttgart, no publication date.

Shakespeare William, Hamlet, ed. Bernard Lott, Longman, Burnt Mill, Harlow, 1993.

The Shewings of Julian of Norwich, ed. G.R. Crampton, Medieval Institute Publications, Kalamazoo, Michigan 1994.

Filmer Kath, That Hideous 1984. The Influence of C.S. Lewis “That Hideous Strength” on Orwell’s “Nineteen Eighty Four”, https://online.liverpooluniversitypress.co.uk/doi/abs/10.3828/extr.1985.26.2.160?journalCode=extr [accessed on: 20.04.2018].

Goryl próbował zaatakować, kiedy dziecko uderzało pięściami w klatkę piersiową, „Gazeta Wyborcza” 2015, 18.04, http://wyborcza.pl/1,75399,17776188,Goryl_probowal_zaatakowac__kiedy_dziecko_uderzalo.html [accessed on: 20.04.2018].

Noller Jörg, Logik des Scheins. Kant über rationale Selbsttäuschung, https://www.academia.edu/38373262/Logik_des_Scheins_Kant_%C3%BCber_rationale_Selbstt%C3%A4uschung?auto=download [accessed on: 20.04.2018].

Orwell George, 1984, https://www.planetebook.com/free-ebooks/1984.pdf [accessed on: 20.04.2018].

Orwell George, Politics and the English Language, https://faculty.washington.edu/rsoder/EDLPS579/HonorsOrwellPoliticsEnglishLanguage.pdf [accessed on: 20.04.2018].

Orwell George, The Scientists Take Over, George Orwell’s review of C.S. Lewis, That Hideous Strength (1945), http://www.lewisiana.nl/orwell/ [accessed on: 20.04.2018].

Pool Jonathan, Grofman Bernard, Language as Political Control: Newspeak Revisited, https://old.panlex.org/pubs/etc/langpolcontrol.pdf [accessed on: 20.04.2018].

Swift Jonathan, Gulliver’s Travels, https://www.gutenberg.org/files/829/829-h/829-h.htm [accessed on: 20.04.2018].

The Free Dictionary by Farlex, https://www.thefreedictionary.com/dictionary.htm [accessed on: 20.04.2018].

Wikipedia, https://en.wikipedia.org/wiki/Novial [accessed on: 20.04.2018].

Wikipedia, http://en.wikipedia.org/wiki/That_Hideous_Strength [accessed on: 20.04.2018].

Opublikowane

2020-09-30

Jak cytować

Wicher, Andrzej. 2020. “Porównanie Koncepcji Nowomowy W powieści Rok 1984 George’a Orwella Ze Sposobem myślenia O języku W powieści Ta Ohydna siła C.S. Lewisa”. Acta Universitatis Lodziensis. Folia Litteraria Polonica 58 (3): 477-98. https://doi.org/10.18778/1505-9057.58.25.