Pomysły, warianty i wersje (nie)ostateczne. W warsztacie pisarskim Mariana Pankowskiego

Tomasz Chomiszczak

doi:10.18778/1505-9057.67.11

Autor

Tomasz Chomiszczak Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej https://orcid.org/0000-0002-2322-319X

DOI:

https://doi.org/10.18778/1505-9057.67.11

Słowa kluczowe:

Marian Pankowski, archiwum domowe, opowiadania, sztuki teatralne, dziennik

Abstrakt

Oficjalny dorobek literacki Mariana Pankowskiego jest imponujący, ale dopiero przebadanie jego obfitego archiwum domowego pokazuje, ile literackich planów czy szkiców nie zostało zrealizowanych i, w związku z tym, jak naprawdę rozległa była twórczość tego pisarza. W jego prywatnych zbiorach znajdują się, między innymi, duże fragmenty planowanych sztuk, ciekawe warianty znanych z późniejszych oficjalnych wydań krótkich form prozatorskich, jak również pominięte rozdziały ze słynnej powieści Matuga idzie. Wśród innych materiałów, które dopiero czekają na odkrycie, są opowiadania, szkice, recenzje, relacje, a także fraszki, dowcipy, wierszyki okazjonalne, setki listów, wreszcie prywatno-artystyczny dziennik pisany w drugiej połowie lat pięćdziesiątych XX wieku. To ważny dla historii polskiej literatury materiał, który czeka na kolejnych badaczy. W niniejszym artykule, łącząc metodę close reading niewydanych materiałów źródłowych z ujęciem komparatystycznym w odniesieniu do oficjalnej bibliografii omawianego pisarza, pokazano, w jakim stopniu warsztatowe wprawki oraz warianty wpływały na jego publikowaną twórczość lub ją uzupełniały.

Pobrania

Statystyki pobrań niedostępne.

Biogram autora

Tomasz Chomiszczak - Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej

Tomasz Chomiszczak, filolog romański, literaturoznawca; profesor w Instytucie Neofilologii Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie. Jego zainteresowania badawcze i zawodowe skupiają się, z jednej strony, na współczesnym pisarstwie frankofońskim, w tym także na dramacie i teatrze (m.in. opracowanie twórczości Jeana Geneta, literackie przekłady współczesnych sztuk francuskojęzycznych, twórczość dramaturgiczna polskich pisarzy emigracyjnych); z drugiej zaś – na kulturze pogranicza rozumianego zarówno jako kategoria kulturowa (obszary kresowe, literatura regionu, zagadnienie tożsamości), jak i artystyczno-estetyczna (korespondencja sztuk, komparatystyka, intertekstualność, gatunki „nieczyste”).

Bibliografia

Pankowski Marian, Betty, „Wiadomości” 1963, s. 3.

Pankowski Marian, Bilet na zimowlę, [w:] Marian Pankowski, Nasz Julo czerwony i siedem innych sztuk, Oficyna Poetów i Malarzy, Londyn 1981, s. 267–301.

Pankowski Marian, Biwak pod gołym niebem, „Dialog” 1959, nr 10, s. 5–23.

Pankowski Marian, Czarny bez, [w:] Marian Pankowski, Teatrowanie nad świętym barszczem i pięć innych sztuk, Oficyna Poetów i Malarzy, Londyn 1988, s. 287–323.

Pankowski Marian, Kozak i inne opowieści, nakł. aut., Bruksela 1965.

Pankowski Marian, Krawczyni, [w:] Marian Pankowski, Kozak i inne opowieści, nakł. aut., Bruksela 1965, s. 77–92.

Pankowski Marian, Król Ludwik, [w:] Marian Pankowski, Nasz Julo czerwony i siedem innych sztuk, Oficyna Poetów i Malarzy, Londyn 1981, s. 45–92.

Pankowski Marian, Królestwo, „Kultura” 1965, nr 7–8, s. 77–105.

Pankowski Marian, Ksiądz Helena, „Ogród” 1992, nr 3–4, s. 64–108.

Pankowski Marian, Kule, [w:] Marian Pankowski, Złoto żałobne, Millenium, Koszalin 2002, s. 129–148.

Pankowski Marian, Matuga idzie. Przygody, nakł. aut., Bruksela 1959.

Pankowski Marian, Nasturcje polują w Bécaussines, „Oficyna Poetów” 1976, nr 3, s. 27–39.

Pankowski Marian, Nasz Julo czerwony, „Oficyna Poetów” 1976, nr 1, s. 19–31.

Pankowski Marian, Opowieść noworoczna, [w:] Marian Pankowski, Kozak i inne opowieści, nakł. aut., Bruksela 1965, s. 29–37.

Pankowski Marian, Pątnicy z Macierzyzny, Oficyna Poetów i Malarzy, Londyn 1987.

Pankowski Marian, Podróż rodziców mojej żony do Treblinki, „Dialog” 2003, nr 12, s. 66–74.

Pankowski Marian, Powrót białych nietoperzy, Oficyna Poetów i Malarzy, Londyn 1991.

Pankowski Marian, Pralinki, „Oficyna Poetów” 1974, nr 1, s. 5–8. https://doi.org/10.1891/0047-2220.5.3.147

Pankowski Marian, Smagła swoboda, Instytut Literacki, Paryż 1955.

Pankowski Marian, Zygmunt August. Teatrowanie na użytek ludzi sceny i filmu, Oficyna Poetów i Malarzy, Londyn 1986.

Archiwalia Mariana Pankowskiego ze zbiorów Biblioteki Narodowej, „Dramaty różne”, akc. 019412

Archiwalia Mariana Pankowskiego ze zbiorów Biblioteki Narodowej, „Dziennik 1956–1959”, akc. 019331

Archiwalia Mariana Pankowskiego ze zbiorów Biblioteki Narodowej, „Erotyzm”, akc. 019346

Archiwalia Mariana Pankowskiego ze zbiorów Biblioteki Narodowej, „Fraszki”, akc. 019341

Archiwalia Mariana Pankowskiego ze zbiorów Biblioteki Narodowej, „Jurne rymowanki”, akc. 019344

Archiwalia Mariana Pankowskiego ze zbiorów Biblioteki Narodowej, „Korespondencja”, akc. 019442

Archiwalia Mariana Pankowskiego ze zbiorów Biblioteki Narodowej, „Materiały do twórczości”, akc. 019439

Archiwalia Mariana Pankowskiego ze zbiorów Biblioteki Narodowej, „Szkice sztuk teatralnych 1966–1968”, akc. 019393

Brecht Bertolt, Życie Galileusza, przekł. R. Szydłowski, [w:] Bertolt Brecht, Dramaty, oprac. K. Gajek, Wrocław 1976. s. 141–313.

Genet Jean, Les Nègres. Clownerie, Marc Barbezat-L’Arbalète, Lyon 1988.

Genet Jean, Murzyni, przekł. M Skibniewska i J. Lisowski, „Dialog” 1961, nr 9, s. 77–114.

Pirandello Luigi, Sześć postaci w poszukiwaniu autora, przekł. Z. Jachimecka, [w:] Luigi Pirandello, Wybór dramatów, opr. J. Heistein, Ossolineum, Wrocław 1978, s. 1–130.