Postać i głos. Operowe konteksty w Komediantce Reymonta

Natalia Kaminiczna

doi:10.18778/1505-9057.71.30

Authors

Natalia Kaminiczna Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu https://orcid.org/0000-0001-8696-9290

DOI:

https://doi.org/10.18778/1505-9057.71.30

Keywords:

vocal typology, voice, soprano, alto, opera, Komediantka, Władysław Stanisław Reymont

Abstract

The article examines operatic contexts in Komediantka by Władysław Stanisław Reymont. The author proposes that the protagonist, Janka Orłowska, was constructed in analogy to operatic characters. Accordingly, the point of departure is the 19th-century typology of singing voices and their associations with personality traits that serve as the foundation for operatic roles. In analyzing the “operatic” nature of a literary character, the author explores the relationship between the narrative pattern followed by the heroine of Komediantka and the voice assigned to her – the alto, a register often associated with women from the lowest social classes, elderly women, servants, or figures who are solitary or otherwise different. On this basis, it can be argued that Janka’s voice situates her within a comic emploi. A figurative reference for her fate is found in the mockingly laughing satyr she observes in Łazienki Park. As the analysis develops, the author notes that Janka’s ties to the ontology of operatic figures are much deeper and continue into Fermenty. This interdisciplinary approach offers a completely new perspective on Reymont’s novels.

Downloads

Download data is not yet available.

Author Biography

Natalia Kaminiczna, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu

Natalia Kaminiczna, doktorantka Szkoły Nauk o Języku i Literaturze na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu oraz absolwentka filologii polskiej tej samej uczelni. Zajmuje się operą jako specyficzną koncepcją dramatu, posiadającą głębokie koneksje literackie i kulturowe. Laureatka konkursu ID-UB „Minigranty doktoranckie”. Publikowała m.in. w „Poznańskich Studiach Polonistycznych. Serii Literackiej” i „Wieku XIX”. Pracę doktorską pisze pod kierunkiem prof. dr hab. Elżbiety Nowickiej.

References

Abbate Carolyn, Unsung Voices: Opera and Musical Narrative in the Nineteenth Century, Princeton University Press, Princeton 1991, https://doi.org/10.1515/9781400843831
Google Scholar

André Naomi, Azucena, Eboli and Amneris – Verdi’s Writing for Women’s Lower Voices, praca doktorska, Harvard University, Cambridge 1996.
Google Scholar

Anonim, Voix, [hasło] w: Encyclopédie de Diderot et d’Alembert, t. 17, Éditeur André Le Breton, Laurent Durand, Antoine-Claude Briasson, Michel-Antoine David, Paris 1765, s. 428a–432a, https://tinyurl.com/bab3scpu
Google Scholar

Austern Linda P., „W istocie kobietami one nie są”: chłopiec na scenie jako wokalna uwodzicielka w teatrze angielskim końca XVI i początku XVII wieku, przeł. O. Kaczmarek, w: Teatr elżbietański, red. A. Chałupnik, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2015, s. 145–160, https://doi.org/10.31338/uw.9788323520368
Google Scholar

Barbier Jules, Carré Michel, Hamlet (opéra in cinq actes), musique de A. Thomas, Michel Lévy Fréres Éditeurs, Paris 1874.
Google Scholar

Campana Alessandra, Mozart’s Italian Buffo Singers, „Early Music” 1991, t. 19, nr 4, s. 580–583, https://tinyurl.com/2s3zcds8, https://doi.org/10.1093/earlyj/XIX.4.580
Google Scholar

Cannon Robert, Appendix 2 – The Development of Singing Voice in Opera, w: tegoż, Opera, Cambridge University Press, Cambridge 2012, s. 389–393, https://doi.org/10.1017/CBO9780511980558.024
Google Scholar

Chiappini Simonetta, Folli, sonnambule, sartine. La voce femminile nell’Ottocento italiano, Casa Editrice Le Lettere, Firenze 2006.
Google Scholar

Clemént Catherine, Opera, or the Undoing of Women, translated by Betsy Wing, foreword by Susan McClary, wyd. 3, University of Minnesota Press, Minneapolis 1999.
Google Scholar

Feldman Martha, Castrato Acts, w: The Oxford Handbook of Opera, red. H.M. Greenwald, Oxford University Press, Nowy Jork 2014, s. 395–418, https://doi.org/10.1093/oxfordhb/9780195335538.013.018
Google Scholar

Gawalewicz Marian, Warszawa, t. 1–2, Wydawnictwo Polskie, Lwów 1920.
Google Scholar

Gender – dramat – teatr, red. A. Kuligowska-Korzeniewska, M. Kowalska, Wydawnictwo Rabid, Kraków 2001.
Google Scholar

Grover-Friedlander Michal, Voice, w: The Oxford Handbook of Opera, red. H.M. Greenwald, Oxford University Press, New York 2014, s. 318–333, https://doi.org/10.1093/oxfordhb/9780195335538.013.014
Google Scholar

Hutcheon Linda, Hutcheon Michael, Opera: Desire, Disease, Death, University of Nebraska Press, Lincoln–London 1996.
Google Scholar

Hutcheon Linda, Hutcheon Michael, Opera the Art of Dying, Harvard University Press, Cambridge, Ma. 2009.
Google Scholar

Igielska Anna, Tradycje opery, tradycje sztuki. Szaleństwo i patos w utworach scenicznych Georga Friedricha Händla, Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk, Poznań 2020.
Google Scholar

Kamiński Piotr, Tysiąc i jedna opera, Polskie Wydawnictwo Muzyczne, Kraków 2015.
Google Scholar

Kicińska Hanna, Głos jako tworzywo postaci operowej. Historyczny zarys wokalnej typologii głosów, „Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Literacka” 2022, nr 42, s. 57–76, https://doi.org/10.14746/pspsl.2022.42.4
Google Scholar

Kozłowski Krzysztof, Opera i dramat muzyczny. Szkice, Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk, Poznań 2007.
Google Scholar

Legutko Grażyna, Komediantka – Nierządnica – Rewolucjonistka. Kreacje emancypantek w prozie modernistycznej, w: Przemiany dyskursu emancypacyjnego kobiet. Seria II. Perspektywa polska, red. A. Janicka, C.F. Kiss, B. Olech, Wydawnictwo Temida 2, Białystok 2019, s. 289–304.
Google Scholar

Link Dorothea, Classification of Operatic Roles, Voice Types, and Singing Styles, w: The Italian Opera Singers in Mozart’s Vienna, University of Illinois Press, Champaign 2022, s. 19–39, https://doi.org/10.5622/illinois/9780252044649.003.0002
Google Scholar

Mitchells Kimberly, Operatic Characters and Voice Type, „Proceedings of the Royal Musical Association” 1970, nr 97, s. 47–58, https://doi.org/10.1093/jrma/97.1.47
Google Scholar

Nasiłowska Anna, Komediantka, w: …czterdzieści i cztery. Figury literackie. Nowy kanon, red. M. Rudaś-Grodzka, B. Smoleń, K. Nadana-Sokołowska, A. Mrozik, K. Czeczot, A. Nasiłowska, E. Serafin-Prusator, A. Wróbel, Instytut Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk, Warszawa 2016, s. 294–306.
Google Scholar

Nowicka Elżbieta, W poszukiwaniu postaci (w XIX-wiecznych teoriach opery i prozie artystycznej), „Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Literacka” 2022, nr 42, s. 15–32, https://doi.org/10.14746/pspsl.2022.42.2
Google Scholar

Parr Sean M., Vocal Virtuosity. The Origins of the Coloratura Soprano in Nineteenth-Century Opera, Oxford University Press, New York 2021, https://doi.org/10.1093/oso/9780197542644.001.0001
Google Scholar

Raczkiewicz Tomasz, Rozważania o śpiewie kastratów, Polskie Stowarzyszenie Pedagogów Śpiewu, Wrocław 2004.
Google Scholar

Reymont Władysław Stanisław, Fermenty, t. 1–2, Nakład Gebethnera i Wolffa, Warszawa 1897.
Google Scholar

Reymont Władysław Stanisław, Komediantka, Nakład Gebethnera i Wolffa, Warszawa 1896.
Google Scholar

Rousseau Jean-Jacques, Voix, [hasło] w: Encyclopédie de Diderot et d’Alembert, t. 17, Éditeur André Le Breton, Laurent Durand, Antoine-Claude Briasson, Michel-Antoine David, Paris 1765, s. 436a–437a, https://tinyurl.com/4jwwj5pt
Google Scholar

Rurawski Józef, Władysław Reymont, Wiedza Powszechna, Warszawa 1977.
Google Scholar

Shakespeare William, Hamlet, przeł. J. Paszkowski, w: Dzieła dramatyczne Williama Shakespeare (Szekspira): wydanie ilustrowane ozdobione 545 drzeworytami, przeł. S. Koźmian, J. Paszkowski, L. Ulrich, z dodaniem życiorysu poety i objaśnień pod red. J.I. Kraszewskiego, t. 2: Tragedie, Spółka Wydawnicza Księgarzy, Warszawa 1875, s. 329–401.
Google Scholar

Słownik języka polskiego, red. W. Doroszewski, t. III, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1961, s. 1162.
Google Scholar

Stoch Elżbieta, Kobieta – aktorka – emancypantka w kulturze polskiej do 1918 roku, w: Przemiany dyskursu emancypacyjnego kobiet. Seria I. Perspektywa środkowoeuropejska, red. A. Janicka, C.F. Kiss, M. Bracka, Wydawnictwo Temida 2, Białystok 2019, s. 289–304.
Google Scholar

Walczak Jakub, Dlaczego Oniegin śpiewa barytonem? O etosie głosu barytonowego w operze XIX wieku, w: Nowa muzykologia, red. M. Jabłoński, M. Gamrat, Wydawnictwo Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, Poznań 2016, s. 135–146.
Google Scholar

Walczak Jakub, Kiedy literatura staje się muzyką. Puszkinowska klasyka w kompozycjach Piotra Czajkowskiego, Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych „Universitas”, Kraków 2015.
Google Scholar

Winiszewska Hanna, Voce verdiana w kontekście XIX-wiecznych przemian w estetyce śpiewu solowego, w: Teatr muzyczny Verdiego i Wagnera, red. R.D. Golianek, H. Winiszewska, Rhytmos, Poznań 2015, s. 93–110.
Google Scholar

Wspomnienia aktorów, oprac. S. Dąbrowski, R. Górski, t. 2, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1963.
Google Scholar

Wyka Kazimierz, Reymont, czyli ucieczka do życia, oprac. B. Koc, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1979.
Google Scholar