Między horrorem a kryminałem. Katarzyna Puzyńska i Wojciech Chmielarz

Krystyna Walc

doi:10.18778/1505-9057.66.17

Authors

Krystyna Walc Uniwersytet Rzeszowski https://orcid.org/0000-0001-7945-5793

DOI:

https://doi.org/10.18778/1505-9057.66.17

Keywords:

vampire, werewolf, zombie, crime story, horror

Abstract

We can see many changes in so-called formula stories in last decades. One of them is the change of typical monsters from horror stories. They not only became “less dangerous” and “more human” (especially in texts for younger readers). The characters cease to be associated with the horror at all. They can be placed in detective novel, for example.

The author of te essay concentrates on novels by two contemporary Polish writers: Wampir (Vampire), Wilkołak (Werewolf) and Zombie by Wojciech Chmielarz as well as Czarne narcyzy (Black daffodils), Martwiec (untranslantable – it is one of the Slavic words for vampire), Rodzanice and Utopce (local names, meaning also “ghosts or deities of fate” and “kelpies”) by Katarzyna Puzyńska.

In all novels malefactors are real people. In the books by Wojciech Chmielarz monsters’ names are metaphors for human evil. Katarzyna Puzyńska, on the other hand, chooses small, partially depopulated villages as the place of action. In such places some people still believe in ghosts, vampires, werewolves, haunted houses and so on. But the killers are human too. The author shows what even policemen are afraid of as well as the truth, that people are sometimes much worse than the monsters from literary fiction.

Downloads

Download data is not yet available.

Author Biography

Krystyna Walc, Uniwersytet Rzeszowski

Krystyna Walc – doktor nauk humanistycznych, historyk literatury, pracownik Biblioteki Uniwersytetu Rzeszowskiego. Zajmuje się literaturą i sztuką okresu Młodej Polski, związkami literatury i sztuk plastycznych oraz współczesnym horrorem literackim. Autorka haseł dotyczących horroru w Słowniku literatury popularnej oraz publikacji na temat horroru i postaci wampira we współczesnej kulturze (w czasopismach i pracach zbiorowych). Najnowsze zainteresowania badawcze: postać księcia Drakuli we współczesnej kulturze oraz polska powieść kryminalna okresu PRL. Poza tym zajmuje się malarstwem, tkaniną dekoracyjną oraz wyrobem biżuterii. Członek Stowarzyszenia Literacko-Artystycznego „Fraza” oraz Amatorskiego Klubu Plastycznego im. Ferdynanda Brzęka.

References

Chmielarz Wojciech, Wampir, Czarne, Wołowiec 2015.

Chmielarz Wojciech, Wilkołak, Marginesy, Warszawa 2021.

Chmielarz Wojciech, Zombie, Czarne, Wołowiec 2017.

Cichowlas Robert, Radecki Łukasz, Miasteczko, Videograf, Chorzów 2015.

Huff Tanya, Cena krwi, przekł. M. Wójtowicz, Fabryka Słów, Lublin 2008.

Huff Tanya, Linie krwi, przekł. M. Wójtowicz, Fabryka Słów, Lublin 2009.

Huff Tanya, Ślad krwi, przekł. M. Wójtowicz, Fabryka Słów, Lublin 2008.

Puzyńska Katarzyna, Czarne narcyzy, Prószyński i S-ka, Warszawa 2017.

Puzyńska Katarzyna, Martwiec, Prószyński i S-ka, Warszawa 2021.

Puzyńska Katarzyna, Rodzanice, Prószyński i S-ka, Warszawa 2019.

Puzyńska Katarzyna, Utopce, Prószyński i S-ka, Warszawa 2015.

Reich Aldona, Bebok, Wydawnictwo Vectra, Czerwionka-Leszczyny 2020.

Reich Aldona, Strzyga, Wydawnictwo Vectra, Czerwionka-Leszczyny 2021.

Reich Aldona, Utopiec, Wydawnictwo Vectra, Czerwionka-Leszczyny 2021.

Urbanowicz Artur, Gałęziste, Vesper, [brak miejsca wydania] 2019.

Żulczyk Jakub, Zmorojewo, powieść fantastyczno-przygodowa, Agora, Warszawa 2019.

Baranowski Bohdan, W kręgu upiorów i wilkołaków, Replika, Poznań 2019.

Bieganowska-Molendowska Marta, Gliwickie bestiarium (Wojciech Chmielarz: „Zombie”), http://artpapier.com/index.php?page=artykul&wydanie=331&artykul=6339 [dostęp: 30.09.2022].

Brückner Aleksander, Mitologia słowiańska i polska, wstęp i oprac. S. Urbańczyk, PWN, Warszawa 1980.

Cegielski Tadeusz, Detektyw w krainie cudów. Powieść kryminalna i narodziny nowoczesności. 1841–1941, W.A.B., Warszawa 2015.

Choroszy Jan Andrzej, Radcliffe Ann, [hasło w:] Słownik literatury popularnej, red. T. Żabski, Towarzystwo Przyjaciół Polonistyki Wrocławskiej, Wrocław 1997, s. 351.

Gajda Agnieszka, Pogańska Słowiańszczyzna w literaturze polskiej, „Państwo i Społeczeństwo” 2008, nr 4, s. 167–188.

Gemra Anna, Od gotycyzmu do horroru. Wilkołak, wampir i Monstrum Frankensteina w wybranych utworach, Wydawnictwo UWr, Wrocław 2008.

Gieysztor Aleksander, Mitologia Słowian, wstęp K. Modzelewski, posł. L.P Słupecki, oprac. na podstawie rękopisu A. Pieniądz, Wydawnictwa UW, Warszawa 2006, https://doi.org/10.31338/uw.9788323525486 DOI: https://doi.org/10.31338/uw.9788323525486

Kirylenko Natalia, Co nie może się znaleźć w klasycznym kryminale (notatka dla badaczy i wielbicieli gatunku), „Litteraria Copernicana” 2021, nr 3 (39), s. 119–124, https://doi.org/10.12775/LC.2021.030 DOI: https://doi.org/10.12775/LC.2021.030

Martuszewska Anna, Przepisy na powieść kryminalną, [hasło w:] Słownik literatury popularnej, red. T. Żabski, Towarzystwo Przyjaciół Polonistyki Wrocławskiej, Wrocław 1997 s. 344–345.

Mazurkiewicz Adam, Patchwork genologiczny. O grach współczesnej literatury kryminalnej z fantastyką grozy, „Acta Universitatis Wratislaviensis Literatura i Kultura Popularna” 2015, nr 21 (3743), s. 65–79.

Mazurkiewicz Adam, Pogańska słowiańszczyzna w tekstach kultury popularnej. Rekonesans, [w:] Sławiańskaja fantastika, red. G.F. Semenjuk i in., Kijów 2012, s. 144–156.

Mikinka Aleksandra Ewelina, Retelling mitów i legend w słowiańskiej fantastyce, „Ruch Literacki” 2020, z. 5, s. 545–558.

Moje serce jest po stronie kryminału. Wywiad z Katarzyną Puzyńską, rozm. Jolanta Świetlikowska, https://zbrodniawbibliotece.pl/wywiad/moje-serce-jest-po-stronie-kryminalu-wywiad-z-katarzyna-puzynska [dostęp: 30.09.2022].

Sulikowska Sylwia, Anatomia literackich zbrodni: reguły powieści kryminalnej, https://bookeriada.pl/anatomia-literackich-zbrodni-reguly-powiesci-kryminalnej/ [dostęp: 30.09.2022].

Szyngiel Elżbieta, Kryminał, komedia, parodia – przekroczenia gatunkowe w filmie kryminalnym Na noże Riana Johnsona, „Studia Filmoznawcze” 2020, nr 41, s. 37–57. DOI: https://doi.org/10.19195/0860-116X.41.3