Relacja o słowiańskich Rugianach w średniowiecznych kronikach Helmolda i Saxo Gramatyka
DOI:
https://doi.org/10.18778/1644-857X.19.01.08Słowa kluczowe:
Słowianie zachodni, Rugia, kroniki średniowieczne, pogaństwo, chrystianizacjaAbstrakt
Rugianie, zachodniosłowiańskie plemię zamieszkujące wyspę Rugię, utrzymali znaczącą, niezależną od ekspansywnych Niemiec i Danii pozycję aż do XII w. Wówczas Rugia została podbita przez duńskiego króla Waldemara, co nieodłącznie wiązało się z przyjęciem przez pogańskich Rugian chrześcijaństwa. Kroniki Helmolda i Saxo Gramatyka są powszechnie cytowanymi źródłami w rozważaniach dotyczących słowiańskiego pogaństwa i procesu chrystianizacji plemion słowiańskich. To, co stanowi o dużej wartości obu kronik, mimo subiektywnych ocen dokonywanych przez samych autorów, to zakres ich wiedzy na temat połabskich plemion, w tym Rugian – ich znaczenia wśród innych Słowian, roli kapłanów, wyglądu czczonego wśród nich bóstwa. Przede wszystkim jednak kronikarze szczegółowo opisali podbój Rugii przez Duńczyków, co skutkowało przeorganizowaniem władzy na wyspie i umożliwiło rozwój chrześcijaństwa. Jak dotąd tytułowe kroniki pozostają głównymi świadectwami tych wydarzeń.
Pobrania
Bibliografia
Annales Essenbecenses, ed. Societas Aperiendis Fontibus Rerum Germanicarum Medii Aevi, Hannover 1892, Monumenta Germaniae Historica, Scriptores, t. XXIX, s. 221–228.
Annales Lundenses, ed. Societas Aperiendis Fontibus Rerum Germanicarum Medii Aevi, Hannover 1892, Monumenta Germaniae Historica, Scriptores, t. XXIX, s. 185–209.
Ex Annalibus Islandicis, ed. Societas Aperiendis Fontibus Rerum Germanicarum Medii Aevi, Hannover 1892, Monumenta Germaniae Historica, Scriptores, t. XXIX, s. 252–266.
Ex Annalibus Waldemarianis et Vitescolensibus, ed. Societas Aperiendis Fontibus Rerum Germanicarum Medii Aevi, Hannover 1892, Monumenta Germaniae Historica, Scriptores, t. XXIX, s. 176–181.
Ex Chronica Danorum Sialandica, ed. Societas Aperiendis Fontibus Rerum Germanicarum Medii Aevi, Hannover 1892, Monumenta Germaniae Historica, Scriptores, t. XXIX, s. 210–216.
Ex Historia Danorum dicta Knytlingasaga, ed. Societas Aperiendis Fontibus Rerum Germanicarum Medii Aevi, Hannover 1892, Monumenta Germaniae Historica, Scriptores, t. XXIX, s. 271–322.
Ex Saxonis Gestis Danorum, ed. Societas Aperiendis Fontibus Rerum Germanicarum Medii Aevi, Hannover 1892, Monumenta Germaniae Historica, Scriptores, t. XXIX, s. 43–161.
Helmolda Kronika Słowian, przeł. J. Matuszewski, Warszawa 1974.
Helmoldi Presbyteri Bozoviensis Cronica Slavorum, ed. B. Schmeidler, Hannover 1937, Scriptores Rerum Germanicarum in usum scholarum.
Saxo Grammaticus, Gesta Danorum kronika Danii, przeł. J. Wołucki, Sandomierz 2014, Biblioteka Tradycji Europejskiej, nr 52.
Banach S., Saxon, Slavs and conversion: Toward a New Understanding of Crusade, „Clio’s Scroll” [Berkeley] 2016, vol. XVII, No. 1, s. 27–36.
Banaszkiewicz J., Czym była i jak została zniszczona chorągiew Świętowita (Saxo Grammaticus, Gesta Danorum, XIV, 39, 14–28), [w:] W stronę rytuałów i Galla Anonima, Kraków 2018, s. 133–153.
Barkowski R.F., Połabie 983, Warszawa 2015, seria: Historyczne Bitwy.
Galas I., Od religio do superstitio wśród Słowian Połabskich według kronikarza Helmolda, [w:] Odkrywanie Europy Środkowej – od mitologii do rzeczywistości, red. M. Danielewski, R.R. Tomczak, Poznań 2016, Publikacje Instytutu Historii 143, s. 25–32.
Gieysztor A., Mitologia Słowian, Warszawa 2006, seria: Communicare. DOI: https://doi.org/10.31338/uw.9788323525486
Kajkowski K., Kuczkowski A., Religia Pomorzan we wczesnym średniowieczu, Pruszcz Gdański 2010, Etnografia dla każdego, nr 2.
Łowmiański H., Religia Słowian i jej upadek, Warszawa 1986.
Milewski T., Pierwotne nazwy wyspy Rugii i słowiańskich jej mieszkańców, „Slavia Occidentalis” 1930, t. IX, s. 292–306.
Modzelewski K., Barbarzyńska Europa, Warszawa 2004.
Myśliński K., Bogusław I książę Pomorza Zachodniego, Bydgoszcz–Gdańsk–Szczecin 1948.
Rosik S., Interpretacja chrześcijańska religii pogańskich Słowian w świetle kronik niemieckich XI–XII wieku (Thietmar, Adam z Bremy, Helmold), Wrocław 2000, Historia CXLIV.
Słownik starożytności słowiańskich, red. G. Labuda Z. Stieber, t. IV, Wrocław–Warszawa–Kraków 1970.
Słownik starożytności słowiańskich, red. G. Labuda Z. Stieber, t. VII, Wrocław–Warszawa–Kraków 1982.
Soszyński J., Święty Wit a Świętowit Rugijski. Z dziejów legendy, „Przegląd Humanistyczny” 1984, t. XXVIII, nr 9/10, s. 133–139.
Strzelczyk J., Słowianie Połabscy, Poznań 2013.
Vlasto A.P., The entry of the Slavs Into Christendom. An Introduction to the Medieval History of the Slavs, Cambridge 1970. DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9780511583759
http://naukawpolsce.pap.pl/aktualnosci/news%2C405803%2Cna-rugii-odkryto-budowle-kultowa-z-czasow-slowian.html (dostęp: 18 VII 2015).
www.dmgh.de/de/fs1/object/display.html?sortIndex=010:070 (dostęp: 25 V 2018).
www.ocf.berkeley.edu/…/Saxon-and-Slavs-and-Conversion (dostęp: 1 II 2018).
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Jak cytować
