Z regionalnej historii więziennictwa II Rzeczypospolitej. Więzienie karne w Drohobyczu na Górce w latach 1918-1939. Wybrane zagadnienia
DOI:
https://doi.org/10.18778/1644-857X.21.02.05Słowa kluczowe:
II Rzeczypospolita, Drohobycz, więzienie, więzień, organizacja, dozorcaAbstrakt
Artykuł jest próbą zaprezentowania regionalnej historii więziennictwa II Rzeczypospolitej na przykładzie więzienia w Drohobyczu. Omówiono jego powstanie oraz proces włączenia do polskiego systemu penitencjarnego. Opisano strukturę organizacyjną kadrową, przedstawiono wybrane elementy życia codziennego więźniów, choć bez charakterystyki grupy więźniów politycznych, gdyż jest to zagadnienie wymagające osobnego ujęcia.
W okresie międzywojennym zakład karny w Drohobyczu (Więzienie karne w Drohobyczu na Górce) należał do więzień I klasy i był jedną z największych tego typu jednostek II Rzeczypospolitej, przeznaczonych dla najbardziej niebezpiecznych przestępców, odsiadujących kary długoterminowego i dożywotniego pobytu w więzieniu.
Więzienie, mające zastąpić lwowskie Brygidki, rozpoczęło działalność w 1913 r. Poniosło poważne straty materialne w okresie Wielkiej Wojny (1914–1918). Prace remontowe w latach dwudziestych pozwoliły na uruchomienie nowoczesnego zakładu karnego, którego infrastruktura rozwijała się intensywnie w kolejnym dziesięcioleciu. W tym czasie na jego terenie powstał okręgowy szpital dla nerwowo i psychicznie chorych więźniów, który obsługiwał osadzonych z apelacji krakowskiej oraz lwowskiej. Ponadto na obszarze więzienia istniała duża szkoła ogrodnicza. Jednocześnie w tym czasie placówka borykała się z problemem przeludnienia – pod koniec 1934 r. przebywało w niej ponad 1450 osób. Więźniowie nie tylko wykonywali różnego rodzaju prace w warsztatach i gospodarstwie zakładu karanego, ale też mieli dostęp do opieki duchownej oraz życia kulturalno-oświatowego.
Pobrania
Bibliografia
Centralne Państwowe Archiwum Historyczne Ukrainy we Lwowie (Central’nij deržavnij ìstoričnij arhìv Ukraïni u m. L’vovì) [CDIAL]: f. 151, op. 1, spr. 9, 521, 866, 1041; op. 1a, spr. 323, 151, 1064, 1877, 2356, 4708, 5300
Centralne Państwowe Archiwum Historyczne Ukrainy we Lwowie (Central’nij deržavnij ìstoričnij arhìv Ukraïni u m. L’vovì) [CDIAL]: f. 205, op. 1, spr. 328, 1583–1586, 1593, 1597, 1606, 1608, 1610, 1617, 1624–1625, 1632–1633, 1635
Centralne Państwowe Archiwum Historyczne Ukrainy we Lwowie (Central’nij deržavnij ìstoričnij arhìv Ukraïni u m. L’vovì) [CDIAL]: f. 656, op. 1, spr. 27
Archiwum Państwowe Obwodu Lwowskiego (Deržavnij arhìv L’vìvs’koï oblastì) [DALO]: f. 11, op. 25, spr. 87
Archiwum Państwowe Obwodu Lwowskiego (Deržavnij arhìv L’vìvs’koï oblastì) [DALO]: f. 1061, op. 1, spr. 40
Archiwum Państwowe Obwodu Wołyńskiego (Deržavnij arhìv Volins’koï oblastì) [DAVO]: f. 47, op. 1, spr. 1649
Archiwum Państwowe w Kaliszu: zesp. 195, sygn. 7
Dziennik Praw Państwa Polskiego 1919.
Dziennik Ustaw RP 1928.
Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej opracowany na podstawie Pierwszego Powszechnego Spisu Ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych, t. XIII (Województwo lwowskie), Warszawa 1924.
„Dilo” 1930–1931, 1934.
„Dziennik Poznański” 1929, 1939.
„Polskie Piśmiennictwo Lekarskie” 1938.
„Przegląd Więziennictwa Polskiego” 1926–1927, 1929, 1933–1935.
„W Służbie Penitencjarnej” 1936.
Ackermann F., The history of the future close of Brygidki: 150 years of discussion to move the penitentiary outside of Lviv, „Vіsnik Penіtencіarnoї asocіacії Ukraїni” 2019, № 3, s. 7–19.
Ackermann F., Tûrma і mіsto: 150 rokіv diskusіj pro zakrittâ Briґіdok, „Ukraїna moderna” 2020, https://uamoderna.com/md/ackermann-brygidky (dostęp: 1 VI 2022).
Lichtensztein M., O dorobku twórczym lekarza psychiatry więziennego, „Przegląd Więziennictwa Polskiego” 1938, z. 3, s. 323–327.
Lichtensztein M., O leczeniu pracą w Okręgowym Szpitalu dla psychicznie i nerwowo chorych więźniów w Drohobyczu, „W Służbie Penitencjarnej” 1936, nr 4, s. 9–10.
Lichtensztein M., Psychopaci a więzienne szpitale psychiatryczne, „Przegląd Więziennictwa Polskiego” 1937, z. 3, s. 514–522.
Razyhrayev O., Formuvannâ pol’s’koï penìtencìarnoï sistemi na Volinì ta Shìdnìj Galičinì v 1918–1923 rr. Vibranì aspekti, [w:] Rozpad imperiów. Kształtowanie powojennego ładu w Europie Środkowo-Wschodniej w latach 1918–1923, red. M. Gibiec, G. Hryciuk, R. Klementowski, Wrocław–Warszawa 2020, s. 218–234.
Razyhrayev O., Krimіnal’na ta polіtičnі v’âznі u l’vіvs’kіj tûrmі «Brigіdki» u 1918–1939 rokah, „Vіsnik Penіtencіarnoї asocіacії Ukraїni” 2019, № 3, s. 20–29.
Razyhrayev O., Kształtowanie się służby więziennej na Wołyniu oraz w Galicji Wschodniej w latach 1918–1923, „Przegląd Nauk Historycznych” 2022, R. XXI, nr 1, s. 301–321.
Szkutnicki W., Samorząd więźniów. Szkic historyczno-krytyczny, „Przegląd Penitencjarny” 1967, nr 1, s. 29–42.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Jak cytować
