Students’ vocabulary from Galician schools at the turn of the 19th and 20th centuries (within the context of student dialects from other regions of the time)

Authors

DOI:

https://doi.org/10.18778/0208-6077.57.04

Keywords:

diachronic linguistics, history of sociolects, student sociolect (slang), lexis, 19th century, Galicia (Kingdom of Galicia and Lodomeria)

Abstract

In the article the author presented a historical student sociolect who per­formed in Galicia. He excerpted material from studies devoted to the nineteenth-century dialect of students: Przyczynki leksykalne. Tom 2. Trzy gwary uczniowskie: wielkopolska, królewiacka, galicyjska by Henryk Ułaszyn and Gwara uczniowska krakowska by Franciszek Magiera. The author presented the collected lexical material: he divided the lexis into them­atic categories, and he also discussed it in terms of nomination techniques. Moreover, the author confronted the resource of Galician lexis with notations concerning other regions (Congress Poland and Greater Poland), thus he indicated supra-local lexis. The author used studies recording the words and phraseologisms of students from the Congress Kingdom of Poland and Polonia Maior (a text by Ułaszyn, a work Gwara uczniów lubel­­skich z lat 1875–1885 by Ignacy Wolanowski and small article Przyczynek do gwary uczniow­skiej z Warszawy [bearing the initials ”J.K.”]). The author also presents the issue of the vari­ability and durability of student vocabulary; he confronted the collected material with the material recorded in studies from time after the Partitions of Poland and interwar period: O gwarze uczniowskiej by Ignacy Schreiber, Gwara uczniowska w Lublinie by Franciszek Gucwa and Przyczynki do gwary uczniowskiej w Poznaniu i Trzemesznie by Edward Klich, Piotr Ciuła and Włodzimierz Czarnecki.

Downloads

Download data is not yet available.

References

Buttler D., 1978, Rozwój semantyczny wyrazów polskich, Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.

Czarnecka K., 1991, Przymus i ograniczenia społeczne w użyciu języka uczniowskiego, w: J. Porayski-Pomsta (red.), Zagadnienia komunikacji językowej dzieci i młodzieży, Warszawa: Dom Wydawniczy „Elipsa”, s. 115–120.

Czarnecka K., 2000, Uczniowska odmiana współczesnej polszczyzny w świadomości jej użytkowników, Poznań: Wydawnictwo WiS.

Grabias S., 2003, Język w zachowaniach społecznych, Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.

Jakubiak K., Nawrot-Borowska M., 2020, Nauczanie domowe na ziemiach polskich doby zaborów – refleksja pedagogiczna i praktyka edukacyjna, w: M.A. Paszkowicz, K. Kochan (red.), Polityka społeczna w kontekście wychowania, edukacji i rynku pracy, Zielona Góra: Polskie Towarzystwo Ekonomiczne, s. 73–92.

Kołodziejek E., 2003, Metafory socjolektalne, „Studia Językoznawcze” 2, s. 147–155.

Nawrot-Borowska M., 2019, Korepetytor w nauczaniu domowym na ziemiach polskich doby zaborów, „Biuletyn Historii Wychowania” 25, s. 83–101. DOI: https://doi.org/10.14746/bhw.2009.25.6

Ochmann D., 2019, Dziedzictwo zaborów czy uczniowska inwencja? Słownictwo uczniów z perspektywy stu lat, w: R. Przybylska, B. Batko-Tokarz, S. Przęczek-Kisielak (red.), Niepodległa wobec języka polskiego, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, s. 263–273.

Pachowicz M., 2013, Leksyka socjolektalna w wybranych słownikach gwary uczniowskiej i studenckiej (XX i XXI w.), „Rozprawy Komisji Językowej ŁTN” 59, s. 189–197.

Pachowicz M., 2016, (Nie)dosłowność w gwarze uczniowskiej jako językowa kreacja rzeczywistości, w: M. Odelski, A. Knapik, P. Chruszczewski, W. Chłopicki (red.), Język a Komunikacja. Tom 37: Niedosłowność w języku, Kraków: Tertium, s. 299–319.

Pacuła J., 2021, „Buchnąć z futrówy”, „odpypić z ponsy”, czyli o słownictwie dotyczącym ściągania w gwarze uczniowskiej z przełomu XIX i XX wieku, „Świat Słowo” 2, s. 217–228.

Pacuła J., 2022a, Gwara uczniowska z przełomu XIX i XX wieku. Ciągłość i zmiana, w: A. Paluszak-Bronka (red.), Język polski dawniej i dziś, Bydgoszcz: Wydawnictwo Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy, s. 171–188.

Pacuła J., 2022b, Z historii socjolektu szkolnego – słownictwo dotyczące karania uczniów, „Świat i Słowo” 2 (39), s. 231–248. DOI: https://doi.org/10.53052/17313317.2022.47

Trzebiatowski K., 1969, Problem powszechności nauczania w Polsce w latach 1918–1931, „Rozprawy z dziejów oświaty” 12, s. 49–87.

Wieczorkiewicz B., 1932, O polski słownik gwary szkolnej, „Polonista” II, 4, s. 142–144.

Wilkoń A., 2000, Typologia odmian językowych współczesnej polszczyzny, Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.

Wojtczuk K., 1998, Miejsce szkoły w pejzażu socjolingwistycznym miasta, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Linguistica” 37, s. 83–89. DOI: https://doi.org/10.18778/0208-6077.37.10

Zgółkowa H., 1994, Grypsera w szkole. Przenikanie słownictwa środowisk przestępczych do żargonu uczniowskiego, w: H. Zgółkowa (red.), Słowa służebne. Prace ofiarowane Profesor Monice Gruchmanowej na 70-lecie Jej urodzin, Poznań: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Adama Mickiewicza, s. 41–47.

Zgółkowa H., 2012, Gwara uczniowska (szkolna) w poszukiwaniu inspiracji, w: A. Markowski, R. Pawelec (red.), Oblicza polszczyzny, Warszawa: Narodowe Centrum Kultury, s. 82–90.

Zgółkowa H., Czarnecka K., 1991, Słownik gwary uczniowskiej, Poznań: Kantor Wydawniczy SAWW.

Downloads

Published

30-12-2023

How to Cite

Pacuła, Jarosław. 2023. “Students’ Vocabulary from Galician Schools at the Turn of the 19th and 20th Centuries (within the Context of Student Dialects from Other Regions of the Time) ”. Acta Universitatis Lodziensis. Folia Linguistica 57 (December): 59-76. https://doi.org/10.18778/0208-6077.57.04.