Obrazowość i leksyka jako elementy kształtowania ekspresywności frazeologizmów

Abstrakt

Determinującą cechą związków frazeologicznych jest obrazowość. Natura obrazu, zawartego w frazeologizmach, charakteryzuje się wieloaspektowością, ponieważ nakładają się na niego ogólne właściwości przedmiotów oraz indywidualne spostrzeżenia. W wyniku czego traktowanie obrazu może być rozumiane jako subiektywne i wątpliwe pod względem wiarygodnego determinanta ekspresywności. Natomiast zwracana jest uwaga na ogólnie przyjęty i rozumiany odbiór świata pozajęzykowego, czyli relewantne cechy denotatu. One właśnie stanowią podstawę formy wewnętrznej frazeologizmów. Jej dosłowność albo irracjonalność wpływa na kształtowanie ekspresywności, jak również rzeczywistość bądź abstrakcyjność obrazu określa stopień nasilenia ekspresji. Losowo wybrane do zbadania frazeologizmy wykazały, że walory słownictwa zawartego w ich składzie też oddziałują na intensywność ekspresywności. Ponadto połączenie charakterystycznego obrazu z nacechowanym słownictwem wzmacnia poziom ekspresji. Opisany proces został przedstawiony w sposób ilościowy, którego jednostką miary stanowi jednostka intensywności (JI). Na podstawie wskaźnika JI podejmuje się próba porównania ekspresywności wybranych związków frazeologicznych.