Specification of selected honorifics in relation to the general Polish standard in the written Polish as a heritage language in Ukraine (using the material of the Polish-language Gazeta Polska Bukowiny periodical)

Ałła Krawczuk

doi:10.18778/0860-6587.26.22

Authors

Ałła Krawczuk Ivan Franko National University of Lviv, Faculty of Philology, Chair of Polish Philology, 1 Universytetska St., Lviv, Ukraine https://orcid.org/0000-0003-4087-3562

DOI:

https://doi.org/10.18778/0860-6587.26.22

Keywords:

linguistic etiquette, Polish as a heritage language, written Polish language, linguistic norm, interference

Abstract

In this article, the author analyses honorifics in relation to the codified general Polish norm in terms of the modes of addressing people, congratulating and well-wishing, as well as the use of the words “pan/pani” (sir/ma’am) in front of anthroponyms in non-addressable structures of information texts, on the basis of the texts of the Gazeta Polska Bukowiny periodical which represent the written version of Polish as a heritage language in Ukraine. The author reveals the reasons for the persistence of those forms among the small linguistic community: instances of interference from East Slavic languages; influence of the general Polish usage; the traditions of specific structures in those areas; as well as a series of extra-linguistic factors, e.g. the intention to express respect towards a recipient, warming relations with them, the efficiency of linguistic expressions, and, finally, the acceptability of specific etiquette units within a community.

References

Cybulski M., 2003, Obyczaje językowe dawnych Polaków. Formuły werbalne w dobie średniopolskiej, Łódź.

Grybosiowa A., 2003, Formy ty i pan(i) w kontaktach społecznych, in: Język wtopiony w rzeczywistość, Katowice, pp. 59–64.

Huszcza R., 2006, Honoryfikatywość. Gramatyka, pragmatyka, typologia, Warszawa.

Jadacka H., 1999, Formy grzecznościowe, in: A. Markowski (ed.), Nowy słownik poprawnej polszczyzny, Warszawa, pp. 1639–1642.

Janowska-Wierzchoń B., 2005, Grzeczność rzeczywista i pozorna w sposobach zwracania się do innych, in: P. Garncarek (ed.), Nauczanie języka polskiego jako obcego i polskiej kultury w nowej rzeczywistości europejskiej, Materiały z VI Międzynarodowej Konferencji Glottodydaktycznej, Warszawa, pp. 121–126.

Korol Ł., 2007, Kłopoty Ukraińców z polską etykietą językową, in: M. Czermińska, K. Meller, P. Fliciński (eds.), Literatura, kultura i język polski w kontekstach i kontaktach światowych, Poznań, pp. 873–878.

Krawczuk A., 2012a, Osobliwości etykіety językowej we współczesnej polskojęzycznej prasie na Ukrainie, in: A. Burzyńska-Kamieniecka, M. Misiak, J. Kamieniecki (eds.), Kresowe dziedzictwo. Studia z języka, historii i kultury, Wrocław, pp. 219–229.

Krawczuk A., 2012b, Wybrane akty etykiety językowej w polszczyźnie ukraińskich studentów, in: A. Burzyńska-Kamieniecka (ed.), Akty i gatunki mowy w perspektywie kulturowej, „Język a Kultura”, vol. 23, Wrocław, pp. 163–178.

Krawczuk A., 2014, Norma językowa w prasie polskojęzycznej na Ukrainie (wybrane aspekty), „Postscriptum Polonistyczne”, no. 2(14), pp. 325–354.

Krawczuk A., 2013, Struktury referujące z wyrazami pan/pani w polskojęzycznej prasie na Ukrainie: grzeczność czy niegrzeczność?, in: I. Dembowska-Wosik, E. Pałuszyńska (eds.), „Acta Universitatis Lodziensis. Kształcenie Polonistyczne Cudzoziemców”, vol. 20, pp. 119–129.

Łaziński M., 2000, Pan ksiądz i inni panowie. Wtórna funkcja lekceważąca jednostki pan (dokończenie), „Poradnik Językowy”, col. 9, pp. 19–28.

Łaziński M., 2006, O panach i paniach. Polskie rzeczowniki tytularne i ich asymetria rodzajowo-płciowa, Warszawa.

Łaziński M., 2015, Grzeczność, niegrzeczność i grzeczność pozorna. Zmiana wartościowania w systemie adresatywnym na przykładzie tytułów ksiądz i siostra, in: M. Święcicka, M. Peplińska-Narloch (eds.), Niegrzeczność, interakcja, komunikacja, „Bydgoskie Studia nad Pragmatyką Językową 1”, Bydgoszcz, pp. 80–92.

Marcjanik M., 2002, Polska grzeczność językowa, Kielce.

Marcjanik M., 2009, Mówimy uprzejmie. Poradnik językowego savoir-vivre’u, Warszawa.

Miodek J., 1980, Jeszcze o sposobach zwracania się do drugich, „Język Polski”, vol. LX, col. 2–3, pp. 177–179.

Narodowy Korpus Języka Polskiego, http://www.nkjp.uni.lodz.pl/ [22.05.2019].

Nowy słownik poprawnej polszczyzny PWN, 1999, A. Markowski (ed.), Warszawa.

Pawłowska A., 2014, Formuły werbalne polskiej etykiety językowej od połowy XVIII do lat sześćdziesiątych XIX wieku. Analiza socjolingwistyczna, Łódź.

Schmidt S., 2004, Kompetencja komunikacyjna Niemców w polskich aktach grzeczności językowej, Pułtusk.

Sosnowska N., 2006, Paradoksy etykiety językowej (wieloznaczność i wielofunkcyjność wyrazów i form), „Roczniki Humanistyczne: Językoznawstwo”, vol. LIV, col. 6, pp. 125–134.

Sztabnicka-Gradowska E., 2017, Model grzeczności językowej w nauczaniu języka polskiego jako obcego. Perspektywa interkulturowa (doctoral dissertation), Łódź, http://dspace.uni.lodz.pl:8080/xmlui/bitstream/handle/11089/22939/Model%20polskiej%20grzeczno%C5%9Bci%20j%C4%99zykowej%20w%20nauczaniu%20j%C4%99zyka%20polskiego%20jako%20obcego.%20Perspektywa%20interkulturowa.pdf?sequence=1&isAllowed=n[18.05.2019].

Załazińska A., Rusinek M., 2010, Retoryka codzienna. Poradnik nie tylko językowy, Warsaw.

Żurek A., 2008, Grzeczność językowa w polszczyźnie cudzoziemców, Łask.

http://bukpolonia.cv.ua/index.php/pl/gazeta-polska-bukowiny [30.01.2019].

http://poradnia.pwn.pl/ [ 29.06.2012].

http://www.poradniajezykowa.us.edu.pl/ [22.02.2012].

http://www.zachod.pl/radio-zachod/poradnik-jezykowy/pytanie-od-uzytkownika-krzych-r/ [29.03.2013].

https://kresy24.pl/archiwum-gazety-polskiej-bukowiny [17.04.2018].

https://sjp.pwn.pl/poradnia/ [21.04.2019].