Dywergencja czy konwergencja starzenia się ludności dużych miast w Polsce?
DOI:
https://doi.org/10.18778/2543-9421.08.01Słowa kluczowe:
konwergencja, model beta-konwergencji, model sigma-konwergencji, starzenie się, struktury ludności, duże miastaAbstrakt
W dużych miastach, liczących co najmniej 100 tys. mieszkańców, widoczne są dysproporcje w strukturach ludności, a jej starzenie się ma dwa wymiary: następuje zarówno „od góry”, jak i „od dołu”. Celem badania jest ocena stopnia zaawansowania i zróżnicowania starzenia się ludności w dużych miastach w Polsce w perspektywie roku 2050. Szukano odpowiedzi na pytanie badawcze: czy duże miasta w Polsce będą się upodabniać pod względem starzenia się populacji? Wykorzystano modele beta- i sigma-konwergencji dla zmiennych charakteryzujących wskaźniki struktury ludności biologicznych grup wieku (0–14 lat, 15–64 lata, 65+ i 80+). Uzyskane wyniki pozwalają na stwierdzenie, że w perspektywie 2050 r. w miastach dojdzie do wyrównywania poziomów wskaźników cechujących dojrzałe grupy wieku struktur ludności (80+, 65+ i 15–64 lata). Oznacza to, że w przyszłości duże miasta będą się do siebie upodabniać starzeniem się ludności „od góry”. Jednocześnie do 2050 r. wzrośnie w nich zróżnicowanie udziału dzieci (w wieku 0–14 lat) i dorosłych (15–64 lata).
Bibliografia
Barro, R.J., Sala-i-Martin, X. (1992). Convergence. Journal of Political Economy, 100(2), 223–251. https://doi.org/10.1086/261816 DOI: https://doi.org/10.1086/261816
Bongaarts, J. (2004). Population aging and the rising cost of public pensions. Population and Development Review, 30(1), 1–23. https://doi.org/10.1111/j.1728-4457.2004.00001.x DOI: https://doi.org/10.1111/j.1728-4457.2004.00001.x
Borges, G.M. (2018). Theories and measures of demographic convergence: An application to subnational levels in Latin America / Teorías y medidas de convergencia demográfica: Una aplicación a niveles subnacionales en América Latina. W: L. Simpson, L.M. González (red.), ¿Convergencia demográfica? Análisis comparativo de las tendencias demográficas subnacionales en América Latina y el Caribe (s. 31–56). Asociación Latinoamericana de Población. https://files.alapop.org/alap/Serie-E-Investigaciones/N5/e_investigaciones_5_cap1_20_33.pdf
Börsch-Supan, A. (2003). Labor market effects of population aging. Labour, 17(s1), 5–44. https://doi.org/10.1111/1467-9914.17.specialissue.2 DOI: https://doi.org/10.1111/1467-9914.17.specialissue.2
Börsch-Supan, A. (2006). Global ageing: What is at stake? Ageing Horizons, 4, 3–5. https://www.ageing.ox.ac.uk/files/AH4%20Borsch-Supan.pdf
Boyle, G.E., McCarthy, T.G. (1997). Simple measure of β-convergence. Oxford Bulletin Economics and Statistics, 59(2), 257–264. https://doi.org/10.1111/1468-0084.00063 DOI: https://doi.org/10.1111/1468-0084.00063
Cieślak, M. (2000). Ludność województwa dolnośląskiego w perspektywie 2030 r. Urząd Statystyczny we Wrocławiu. https://reader.digitarium.pcss.pl/Content/138174/172_ludnosc_w_perspektywie_2030-0000-00-0001.pdf
Dorius, S.F. (2008). Global demographic convergence? A reconsideration of changing intercountry inequality in fertility. Population and Development Review, 34(3), 519–537. https://doi.org/10.1111/j.1728-4457.2008.00235.x DOI: https://doi.org/10.1111/j.1728-4457.2008.00235.x
Friedman, M. (1992). Do old fallacies ever die? Journal of Economic Literature, 30, 2129–2132. https://miltonfriedman.hoover.org/internal/media/dispatcher/214983/full
Furceri, D. (2005). β and σ-convergence: A mathematical relation of causality. Economics Letters, 89(2), 212–215. https://doi.org/10.1016/j.econlet.2005.05.026 DOI: https://doi.org/10.1016/j.econlet.2005.05.026
Główny Urząd Statystyczny. (2014). Prognoza dla powiatów i miast na prawie powiatu oraz podregionów na lata 2014–2050 (opracowana w 2014 r.). https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/ludnosc/prognoza-ludnosci/prognoza-dla-powiatow-imiast-na-prawie-powiatu-oraz-podregionow-na-lata-20142050-opracowana-w-2014-r-,5,5.html
Główny Urząd Statystyczny. (2021). Rocznik demograficzny 2021. https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/roczniki-statystyczne/roczniki-statystyczne/rocznik-demograficzny-2021,3,15.html
Goldstein, J.R., Sobotka, T., Jasilioniene, A. (2009). The end of “lowest-low” fertility? Population and Development Review, 35(4), 663–699. https://doi.org/10.1111/j.1728-4457.2009.00304.x DOI: https://doi.org/10.1111/j.1728-4457.2009.00304.x
Gołata, E. (2015). Demograficzne uwarunkowania rozwoju miasta Poznania. Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny, 77(1), 57–77. https://doi.org/10.14746/rpeis.2015.77.1.4 DOI: https://doi.org/10.14746/rpeis.2015.77.1.4
Gołata, E., Kuropka, I. (2016). Large cities in Poland in face of demographic changes. Bulletin of Geography. Socio-economic Series, 34, 17–31. https://doi.org/10.1515/bog-2016-0032 DOI: https://doi.org/10.1515/bog-2016-0032
Janiszewska, A. (2019). Starzenie się ludności w polskich miastach. Space − Society − Economy, 29, 45–69. https://doi.org/10.18778/1733-3180.29.03 DOI: https://doi.org/10.18778/1733-3180.29.03
Janiszewska, A., Dmochowska-Dudek, K. (2017). Przestrzenne zróżnicowanie starzenia się ludności w Łodzi. Space − Society − Economy, 20, 9–22. http://doi.org/10.18778/1733-3180.20.02 DOI: https://doi.org/10.18778/1733-3180.20.02
Káčerová, M., Ondačková, J., Mládek, J. (2014). Time-space differences of population ageing in Europe. Hungarian Geographical Bulletin, 63(2), 177–199. https://doi.org/10.15201/hungeobull.63.2.4 DOI: https://doi.org/10.15201/hungeobull.63.2.4
Kashnitsky, I., de Beer, J., van Wissen, L. (2017). Decomposition of regional convergence in population aging across Europe. Genus, 73, artykuł 2. https://doi.org/10.1186/s41118-017-0018-2 DOI: https://doi.org/10.1186/s41118-017-0018-2
Kotowska, I.E. (red.). (1999). Przemiany demograficzne w Polsce w latach 90. w świetle koncepcji drugiego przejścia demograficznego [zeszyt specjalny]. Monografie i Opracowania / Szkoła Główna Handlowa, 461.
Kurek, S. (2008). Typologia starzenia się ludności Polski w ujęciu przestrzennym. Wydawnictwo Naukowe Akademii Pedagogicznej.
Kurek, S. (2011). Zmiany w strukturze wieku ludności w miastach Polski na tle procesów suburbanizacji. Studia Miejskie, 3, 81–97. https://czasopisma.uni.opole.pl/index.php/sm/article/view/2288
Kusideł, E. (2013). Konwergencja gospodarcza w Polsce i jej znaczenie w osiąganiu celów polityki spójności. Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego. http://doi.org/10.18778/7525-877-6 DOI: https://doi.org/10.18778/7525-877-6
Lee, R., Mason, A. (2010). Fertility, human capital, and economic growth over the demographic transition. European Journal of Population / Reveu européenne de Démographie, 26, 159–182. http://doi.org/10.1007/s10680-009-9186-x DOI: https://doi.org/10.1007/s10680-009-9186-x
Lesthaeghe, R. (1991). The second demographic transition in western countries: An interpretation (Vrije Universitet Brussel Interuniversity Programme in Demography Working Papers No. 1991-2). https://interfacedemography.be/wp-content/uploads/2016/02/WP-IPD-1991-2.pdf
Lutz, W., Skirbekk, V., Testa, M.R. (2006). The low-fertility trap hypothesis: Forces that may lead to further postponement and fewer births in Europe. Vienna Yearbook of Population Research, s. 167–192. https://doi.org/10.1553/populationyearbook2006s167 DOI: https://doi.org/10.1553/populationyearbook2006s167
Majdzińska, A. (2021). Ocena homogeniczności regionów w Polsce z punktu widzenia struktury wieku ludności. Space − Society − Economy, 32, 131–151. https://doi.org/10.18778/1733-3180.32.06 DOI: https://doi.org/10.18778/1733-3180.32.06
Podogrodzka, M. (2016a). Przestrzenna konwergencja indeksu starości w Polsce. Acta Universitatis Lodziensis. Folia Oeconomica, 324(4), 51–65. http://hdl.handle.net/11089/21227 DOI: https://doi.org/10.18778/0208-6018.324.04
Podogrodzka, M. (2016b). Starość demograficzna w Polsce. Ujęcie przestrzenne. Studia i Prace WNEiZ US, 45(2), 409–429. https://doi.org/10.18276/sip.2016.45/2-32 DOI: https://doi.org/10.18276/sip.2016.45/2-32
Posada, D.G., Morollon, F.R., Viñuela, A. (2017). Ageing places in an ageing country: The local dynamics of the elderly population in Spain. Tijdschrift voor economische en sociale geografie / Journal of Economic and Human Geography, 109(3), 332–349. https://doi.org/10.1111/tesg.12294 DOI: https://doi.org/10.1111/tesg.12294
Preston, S.H., Himes, C., Eggers, M. (1989). Demographic conditions responsible for population aging. Demography, 26, 691–704. https://link.springer.com/article/10.2307%2F2061266?LI=true DOI: https://doi.org/10.2307/2061266
Quah, D. (1993). Galton’s fallacy and tests of the convergence hypothesis. The Scandinavian Journal of Economics, 95(4), 427–443. https://doi.org/10.2307/3440905 DOI: https://doi.org/10.2307/3440905
Sala-i-Martin, X. (1996). The classical approach to convergence analysis. The Economic Journal, 106(437), 1019–1036. https://doi.org/10.2307/2235375 DOI: https://doi.org/10.2307/2235375
Strzelecka, A. (2021). The field of “public health” as a component of sustainable development – Poland compared to the European Union. Sustainability, 13(18), artykuł 10351. https://doi.org/10.3390/su131810351 DOI: https://doi.org/10.3390/su131810351
Szukalski, P. (2010). Starzenie się ludności Łodzi na tle największych polskich miast od początku XX wieku. Acta Universitatis Lodzensis. Folia Sociologica, 35, 103–125. http://hdl.handle.net/11089/264
Szukalski, P. (2017). Starzenie się ludności miast wojewódzkich – przeszłość, teraźniejszość, przyszłość. Demografia i Gerontologia Społeczna – Biuletyn Informacyjny, 12, 103–125. http://hdl.handle.net/11089/24279
Szukalski, P. (2018). Przyszłość demograficzna stolic województw: Na ile należy wierzyć w wyniki prognoz? Demografia i Gerontologia Społeczna – Biuletyn Informacyjny, 2, 1–6. http://hdl.handle.net/11089/24791
van de Kaa, D.J. (1987). Europe’s second demographic transition. Population Bulletin, 42(1), 1–59.
Wasilewska, E. (2017). Demographical ageing of the EU member states’ societies. Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie – Problemy Rolnictwa Światowego / Scientific Journal Warsaw University of Life Sciences – SGGW – Problems of World Agriculture, 17(4), 302–315. https://doi.org/10.22630/PRS.2017.17.4.106 DOI: https://doi.org/10.22630/PRS.2017.17.4.106
Wolańska, W. (2013). Przestrzenne zróżnicowanie starzenia się ludności Polski w latach 1995–2035. Acta Universitatis Lodziensis. Folia Oeconomica, 291, 249–263. http://hdl.handle.net/11089/4373
Wójtowicz, M., Kurek, S., Gałka, J. (2019). Proces starzenia się ludności miejskich obszarów funkcjonalnych (MOF) w Polsce w latach 1990–2016. Studia Miejskie, 33, 9–38. https://doi.org/10.25167/sm.944 DOI: https://doi.org/10.25167/sm.944
Zborowski, A. (2005). Quo vadis Cracovia, czyli prognoza ludności miasta. Geografia i Sacrum, 191–202. https://ruj.uj.edu.pl/xmlui/bitstream/handle/item/254197/zborowski_quo_vadis_cracovia_2005.pdf?sequence=1&isAllowed=y
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Jak cytować
