Konwersatorium Wiedzy o Mieście https://czasopisma.uni.lodz.pl/konwersatorium <div style="text-align: justify;"> <p><em>Konwersatorium Wiedzy o Mieście</em> jest czasopismem, którego tematyka obejmuje prace z szeroko rozumianą geografię osadnictwa ze szczególnym uwzględnieniem geografii miast. Publikowane prace mają charakter teoretyczny, przeglądowy, empiryczny i metodologiczny. Czasopismo adresowane jest do przedstawicieli wielu dyscyplin naukowych, których przedmiotem badań są różne formy osadnictwa miejskiego i zasięgi ich oddziaływania, m.in.: geografii, socjologii, architektury i urbanistyki, demografii, ekonomii, gospodarki przestrzennej oraz praktyków zajmujących się się problematyką miejską.</p> </div> Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego pl-PL Konwersatorium Wiedzy o Mieście 2543-9421 Miejska sieć osadnicza w Polsce w ostatnim tysiącleciu https://czasopisma.uni.lodz.pl/konwersatorium/article/view/10352 <p>W artykule podjęto próbę odnalezienia w historii Polski faktów i procesów, które wpłynęły na współczesny kształt polskiej sieci miejskiej. W porównaniu z innymi częściami Europy proces urbanizacji w Europie Środkowo-Wschodniej był znacznie opóźniony. W ciągu ostatniego tysiąclecia państwo polskie wielokrotnie zmieniało granice, głównie w kierunku wschód-zachód. Proces kształtowania się i wzmacniania miejskiej sieci osadniczej w Polsce do dnia dzisiejszego podzielono na pięć okresów. Pierwszy, trwający od VIII w. do unii w Krewie w 1385 r., obejmuje początki powstania i rozprzestrzeniania się miejskiej sieci osadniczej; drugi – połączenie sieci miejskiej z Wielkim Księstwem Litewskim i jej wzmocnienie we wspólnym państwie; trzeci – zniknięcie Polski z mapy Europy i rozpad sieci osadniczej na trzy części: carską Rosję, monarchię habsburską, Prusy i początek industrializacji ziem zaborowych; czwarty odnosi się do okresu, kiedy Polska po 123 latach ponownie pojawiła się na administracyjnej mapie Europy (1918–1939); a piąty obejmuje okres od 1945 r. do współczesności. Na powojenną miejską sieć osadniczą duży wpływ miały procesy industrializacji, wynikające z planów partii komunistycznej dotyczących budowania podstaw socjalizmu w Polsce. Powstawały kolejne miasta (Nowa Huta, Nowe Tychy) i osiedla, z nowym urbanistycznym krajobrazem (osiedla blokowe). Rozwijano sieć komunikacyjną, ale tempo zmian nie było wysokie. Podejmując badania naukowe nad współczesną siecią miejską Polski, trzeba brać pod uwagę wiele czynników politycznych, społecznych i ekonomicznych. Należy to uwzględnić przy formułowaniu hipotez, wyciąganiu wniosków i opracowywaniu teorii ekonomicznych oraz geograficznych.</p> Iwona Jażdżewska Copyright (c) 2020 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 2020-12-30 2020-12-30 33 5 7 20 10.18778/2543-9421.05.01 Zmiany pokrycia terenu na wybranych obszarach południowych obrzeży Łodzi w latach 1973–2017: studium przypadku https://czasopisma.uni.lodz.pl/konwersatorium/article/view/10357 <p>Celem artykułu jest omówienie zmian pokrycia terenu dwóch obszarów położonych na południowych obrzeżach Łodzi. Badanie przeprowadzono na podstawie analizy danych o pokryciu terenu, uzyskanych ze zdjęć lotniczych wykonanych w 1973 r. i ortofotomapy z 2017 r. Przez 44 lata w mieście zachodziły znaczące zmiany, które znalazły odzwierciedlenie w zmianach pokrycia terenu. Powierzchnia obszarów poddanych badaniu wynosiła łącznie 190 ha, a w analizowanym okresie zmiany pokrycia terenu objęły 115 ha, co stanowi ponad 60% powierzchni badanych obszarów. Zmiany nastąpiły głównie na terenach trawiastych i rolniczych, które były przekształcane w grunty przeznaczone pod zabudowę.</p> Marcin Jaskulski Łukasz Lechowski Marta Nalej Copyright (c) 2020 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 2020-12-30 2020-12-30 33 5 21 29 10.18778/2543-9421.05.02 Rozwój miast metropolitalnych Polski w kontekście rozwoju zrównoważonego https://czasopisma.uni.lodz.pl/konwersatorium/article/view/10358 <p>Celem artykułu jest określenie poziomu rozwoju zrównoważonego miast metropolitalnych w Polsce w ramach trzech podstawowych wymiarów tego zjawiska. W analizie uwzględniono wymiar społeczny (w tym instytucjonalny), gospodarczy i środowiskowo-przestrzenny. Zastosowano metodę taksonomiczną, pozwalającą na porządkowanie badanych jednostek terytorialnych w sposób zhierarchizowany. Określono poziomy ich rozwoju w poszczególnych wymiarach z uwzględnieniem struktury cech, które je opisują. Zidentyfikowanie struktury cech pozwala na określenie, w jakiej odległości od idealnej struktury tych cech są badane miasta. Badania przeprowadzono w ujęciu dynamicznym, analizując cztery wybrane okresy czasowe (2002, 2007, 2015 i 2019 r.). Badania pokazały, że każde z badanych miast cechuje duże zróżnicowanie struktury opisujących je cech oraz duże podobieństwo w zakresie osiąganych poziomów rozwoju.</p> Agnieszka Dembicka-Niemiec Copyright (c) 2020 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 2020-12-30 2020-12-30 33 5 31 42 10.18778/2543-9421.05.03 Rozwój pasażerskiego transportu lotniczego w Polsce w latach 1989–2019 – jego skutki dla portów lotniczych i implikacje dla miast https://czasopisma.uni.lodz.pl/konwersatorium/article/view/10359 <p>Artykuł przedstawia zarys najważniejszych zmian, które zaszły w polskich dużych miastach wskutek rozwoju transportu lotniczego po przemianach ustrojowych. Zmiany te miały charakter zarówno przestrzenny – dotyczyły m.in. rozbudowy infrastruktury lotniskowej i okołolotniskowej oraz układu transportowego, jak i funkcjonalny. Wzrost dostępności transportowej był istotnym czynnikiem wyboru lokalizacji firm i dużych wydarzeń, a także wpłynął na rozwój turystyki, powodując dalsze konsekwencje w postaci rozwoju infrastruktury hotelowej i nowych form zakwaterowania.</p> Edyta Pijet-Migoń Copyright (c) 2020 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 2020-12-30 2020-12-30 33 5 43 53 10.18778/2543-9421.05.04 Rozwój gospodarki nocnej w miastach historycznych – aspekty przestrzenne i funkcjonalne. Przykład krakowskiej dzielnicy Kazimierz https://czasopisma.uni.lodz.pl/konwersatorium/article/view/10361 <p>Miasta historyczne stanowią szczególną kategorię ośrodków miejskich w Polsce, a z uwagi na potencjał kulturowy ważnym kierunkiem ich rozwoju staje się współcześnie turystyka i sektory z nią powiązane. Jednym z takich sektorów jest tzw. gospodarka nocna (ang. night-time economy, w skrócie NTE) identyfikowana na podstawie kryterium dostępności czasowej (21:00–5:00) i kryterium funkcjonalnego (jako ogół działalności zaspokajających szeroko rozumiane potrzeby wolnoczasowe ludzi poza ich domem w porze nocnej). Celem artykułu jest charakterystyka gospodarki nocnej w historycznej dzielnicy śródmiejskiej Krakowa – Kazimierzu. Autorzy, opierając się na przeprowadzonej w 2019 r. inwentaryzacji terenowej oraz wywiadach z przedstawicielami lokalnej społeczności, zobrazowali przestrzenne i funkcjonalne aspekty tego zjawiska.</p> Robert Pawlusiński Kamil Mróz Marek Grochowicz Copyright (c) 2020 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 2020-12-30 2020-12-30 33 5 55 69 10.18778/2543-9421.05.05 Imigranci w polskich miastach. Przykład Pabianic w regionie łódzkim https://czasopisma.uni.lodz.pl/konwersatorium/article/view/10388 <p>Celem pracy jest prezentacja ruchów imigracyjnych w Pabianicach, które są jednym z miast regionu łódzkiego. W związku z rozwojem przemysłu cudzoziemcy przybywali tam od początków XIX w. Dzięki nim miasto rozwinęło się jako znaczący ośrodek przemysłu włókienniczego, a oni sami oraz ich potomkowie stali się jego obywatelami. Drugim okresem intensywnego napływu cudzoziemców był początek XXI w., zwłaszcza czas po wstąpieniu Polski do Unii Europejskiej (UE). W poszukiwaniu pracy do Pabianic przybyli najliczniej cudzoziemcy spoza UE, głównie z Ukrainy i z Indii. Hindusi pracują we własnych hurtowniach tkanin oraz osiedlają się na dłużej, zaś Ukraińcy i inne nacje znajdują zatrudnienie w handlu, gastronomii, przemyśle i na budowach w systemie rotacyjnym – pracują w Polsce, wracają do własnego kraju i ponownie przyjeżdżają do Polski. Mieszkańcy Pabianic dostrzegają zarówno spuściznę cudzoziemców dziewiętnastowiecznych, jak i działalność obecnych imigrantów. Ich stosunek do cudzoziemców jest na ogół pozytywny.</p> Jolanta Jakóbczyk-Gryszkiewicz Copyright (c) 2020 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/ 2020-12-30 2020-12-30 33 5 71 80 10.18778/2543-9421.05.06 Aspekty wiejskości w krajobrazie kulturowym dużego miasta na przykładzie Krakowa https://czasopisma.uni.lodz.pl/konwersatorium/article/view/10389 <p>Celem artykułu jest charakterystyka wybranych aspektów wiejskości uwidaczniających się we współczesnym krajobrazie kulturowym Krakowa. Analizie poddano cztery aspekty tradycyjnie związane z krajobrazem wsi: wiejskie układy osadnicze, toponimię, użytkowanie gruntów i rolnictwo oraz wybrane elementy kultury ludowej. Zwrócono uwagę zarówno na przejawy wiejskości uwidaczniające się w formie materialnej, jak i stanowiące elementy dziedzictwa niematerialnego. W artykule pod-niesiono kwestię wielowymiarowości tego zjawiska i potrzebę interdyscyplinarnych badań w tej dziedzinie.</p> Robert Faracik Copyright (c) 2020 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/ 2020-12-30 2020-12-30 33 5 81 99 10.18778/2543-9421.05.07 Strefy wpływu miast a migracje ludności w regionie policentrycznym https://czasopisma.uni.lodz.pl/konwersatorium/article/view/10391 <p>Obszary wiejskie w zapleczu dużych miast podlegają silnym procesom migracyjnym. To powoduje różne konsekwencje przestrzenne i funkcjonalne, w tym tworzenie się nowych stref oddziaływania na styku miast i wsi. Celem pracy jest wskazanie miast, które wytworzyły własne strefy wpływu migracyjnego na obszarach wiejskich w Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii (GZM). Badanie opiera się na wielkości i kierunkach migracji w latach 2002–2017. Najsilniejszej presji migracyjnej podlegają gminy wiejskie, które graniczą z większymi miastami. W regionie policentrycznym strefy oddziaływania miast są zróżnicowane i nakładają się wzajemnie. Miasta oddziałują na obszary wiejskie w różnych kierunkach.</p> Marlena Dyszy Elżbieta Zuzańska-Żyśko Copyright (c) 2020 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/ 2020-12-30 2020-12-30 33 5 101 114 10.18778/2543-9421.05.08 Stadion piłkarski w przestrzeni miasta: przemiany lokalizacji dużych obiektów infrastruktury piłkarskiej https://czasopisma.uni.lodz.pl/konwersatorium/article/view/10392 <p>W artykule omówiono zmiany w przestrzennym rozmieszczeniu dużych obiektów infrastruktury sportowej (stadionów) umożliwiających organizację rozgrywek piłkarskich. Celem pracy jest wskazanie kierunków zmian przestrzennego rozmieszczenia dużych stadionów piłkarskich w miastach oraz identyfikacja cech zagospodarowania ich bezpośredniego sąsiedztwa. Badaniem objęto 895 stadionów piłkarskich, mieszczących przynajmniej 10 tys. widzów oraz ich otoczenie. Uwzględniono stadiony z 47 (na 55) państw należących do Unii Europejskich Związków Piłkarskich (UEFA). Przeprowadzona analiza cech zagospodarowania bezpośredniego sąsiedztwa stadionów dała możliwość określenia zarówno korzyści, jak i potencjalnych trudności wynikających z tworzenia coraz większych obiektów w coraz większej odległości od centralnej części miasta. W pracy wykazano, że w przypadku wszystkich wyróżnionych kategorii wielkościowych miast wzrosła średnia odległość położenia stadionów od centrum. Stadiony budowane współcześnie (powstałe po 2000 r.) wznoszone są na obszarach peryferyjnych miasta, a w sąsiedztwie tych obiektów rzadziej występuje zabudowa mieszkaniowa, zaś standardem stają się duże przestrzenie parkingowe.</p> Piotr Trzepacz Copyright (c) 2020 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/ 2020-12-30 2020-12-30 33 5 115 124 10.18778/2543-9421.05.09 Wykorzystanie metod socjologii wizualnej w geograficznych badaniach przestrzeni miejskiej – analiza fotografii wykonanych przez turystów w Łodzi https://czasopisma.uni.lodz.pl/konwersatorium/article/view/10393 <p>Celem artykułu jest zaprezentowanie możliwości wykorzystania w badaniach geograficznych jednej z metod socjologii wizualnej – analizy fotografii. W niniejszej pracy analizie poddane zostały wykonane przez turystów zdjęcia, które według nich najlepiej oddawały pobyt w Łodzi. Oprócz typowego dla badań socjologicznych odczytania treści fotografii, znaczeń oraz informacji o autorze, badanie zostało rozbudowane o aspekt przestrzenny, uwzgledniający miejsca wykonania fotografii i ich powiązania m.in. z lokalizacją najpopularniejszych atrakcji turystycznych miasta. W wyniku tej pracy powstała mapa, wyzna- czająca „przestrzeń turystyczną Łodzi” według kryterium wizualnego, która pokazuje jedną z możliwości wykorzystania analiz fotografii w badaniach geograficznych związanych z turystyką. W artykule zaprezentowano, jakie wyniki można otrzymać y zdjęć, wykorzystując cztery różne podejścia i metody interpretacji (strukturalistyczną, hermeneutyczną, semiologiczną oraz geograficzną).</p> Michał Duda Copyright (c) 2020 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/ 2020-12-30 2020-12-30 33 5 125 140 10.18778/2543-9421.05.10 Podziemna przestrzeń kulturalna Zabrza w kopalni „Guido” https://czasopisma.uni.lodz.pl/konwersatorium/article/view/10394 <p>Współczesny rozwój miast to efekt oddziaływania wielu czynników, które w mniejszym lub większym stopniu wynikają z polityki prowadzonej przez władze samorządowe. Wśród uwarunkowań rozwoju lokalnego szczególną rolę pełni kultura, która poprzez nowo tworzone kompleksy łączy różne obszary życia społecznego. Ośrodki kulturalne tworzą bardzo często nowe przestrzenie, zmieniając dotychczasowy, przemysłowy wizerunek miasta. Mówiąc o kulturze jako czynniku wpływającym na rozwój jednostki samorządu terytorialnego, pamiętać należy, iż współcześnie jest ona integralną częścią turystyki, zwłaszcza w odniesieniu do przestrzeni kultury powstałych np. w dawnych obiektach poprzemysłowych. Wpływa także na tworzenie nowej marki ośrodka, poprzez sukcesję funkcji gospodarczych. Celem artykułu jest identyfikacja funkcji kulturalnej Zabrza, w nietypowej, podziemnej przestrzeni byłej kopalni węgla kamiennego – kopalni „Guido”. Omówiony przykład przekształceń obiektu przemysłowego i jego podziemi rzuca nowe światło na wykorzystanie starych, nieatrakcyjnych terenów pogórniczych i jednocześnie ukazuje sukcesję funkcji z przemysłowej na kulturalną.</p> Wojciech Koman Copyright (c) 2020 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/ 2020-12-30 2020-12-30 33 5 141 151 10.18778/2543-9421.05.11 Społeczne doświadczanie miasta na przykładzie Łodzi – biografie z lat dzieciństwa i młodości https://czasopisma.uni.lodz.pl/konwersatorium/article/view/10396 <p>Celem artykułu jest zobrazowanie różnych aspektów życia społecznego w przestrzeni powojennej Łodzi przy wykorzystaniu metody biograficznej (9 wywiadów biograficznych/osobistych narracji). Praca stanowi studium relacji społecznych uwzględniających punkt widzenia indywidualnego narratora, który pozwala przenieść się w minione lata, poznać wygląd miasta oraz sposoby spędzania czasu przez jego mieszkańców. Uzyskane wyniki pokazują różnorodny przebieg życia i różne warunki mieszkaniowe oraz codzienne czynności, jakimi zajmowali się w okresie swojego dzieciństwa i młodości badani mieszkańcy Łodzi.</p> Małgorzata Rejter Copyright (c) 2020 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/ 2020-12-30 2020-12-30 33 5 153 164 10.18778/2543-9421.05.12