Konwersatorium Wiedzy o Mieście https://czasopisma.uni.lodz.pl/konwersatorium <div style="text-align: justify;"> <p><em>Konwersatorium Wiedzy o Mieście</em> jest czasopismem, którego tematyka obejmuje prace z szeroko rozumianą geografię osadnictwa ze szczególnym uwzględnieniem geografii miast. Publikowane prace mają charakter teoretyczny, przeglądowy, empiryczny i metodologiczny. Czasopismo adresowane jest do przedstawicieli wielu dyscyplin naukowych, których przedmiotem badań są różne formy osadnictwa miejskiego i zasięgi ich oddziaływania, m.in.: geografii, socjologii, architektury i urbanistyki, demografii, ekonomii, gospodarki przestrzennej oraz praktyków zajmujących się się problematyką miejską.</p> </div> pl-PL kwom@geo.uni.lodz.pl (Ewa Szafrańska) ojs@fimagis.pl (Firma Magis) Thu, 30 Dec 2021 00:00:00 +0100 OJS 3.3.0.10 http://blogs.law.harvard.edu/tech/rss 60 Trzydzieści lat ewolucji polskiego podejścia do rewitalizacji miast https://czasopisma.uni.lodz.pl/konwersatorium/article/view/13070 <p>Celem artykułu jest przedstawienie ewolucji systemu rewitalizacji w Polsce, począwszy od kształtowania jego zarysów, przez próby systemowego uregulowania oraz równoległych doświadczeń miast i pierwszych naukowych ocen, po obecnie funkcjonujący model, w którym praktyka w bogaty sposób korzysta z opracowań naukowych i eksperckich, a przepisy tworzą jasne ramy procesów rewitalizacyjnych. W artykule posłużono się metodami deskryptywnymi, w szczególności techniką analizy historycznej. Jako narzędzie analizy struktury modelu rewitalizacji zastosowano także macierz, zaproponowaną przez autorkę w 2009 r. w pracy doktorskiej. Jest to matryca ukazująca główne elementy polityki rewitalizacji w dojrzałym modelu w zestawieniu z powiązaniami między interesariuszami, którzy powinni być w proces rewitalizacji zaangażowani z uwagi na jego skomplikowany i wieloletni charakter. Analizę polskiego modelu rewitalizacyjnego przy użyciu matrycy przeprowadzono dla dwóch kluczowych etapów jego rozwoju – u progu powstawania ogólnokrajowego systemu rewitalizacji oraz pięć lat od chwili jego wdrożenia. W tym celu wykorzystano materiały ze współprowadzonego przez autorkę badania ewaluacyjnego „Badanie systemu zarządzania i wdrażania procesów rewitalizacji w Polsce”.</p> Aleksandra Jadach-Sepioło Prawa autorskie (c) 2022 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 https://czasopisma.uni.lodz.pl/konwersatorium/article/view/13070 Thu, 30 Dec 2021 00:00:00 +0100 Przemiany poziomu dzietności w obecnych miastach wojewódzkich w Polsce w latach 1983–2020 https://czasopisma.uni.lodz.pl/konwersatorium/article/view/13084 <p>Przełom XX i XXI w. to okres znaczących zmian w sferze zachowań rozrodczych w Polsce. Celem artykułu jest prezentacja w szerszym kontekście przemian zachodzących na bazie współczynnika dzietności (płodności całkowitej) w miastach będących aktualnie stolicami województw. Przeprowadzona analiza wykazała podobieństwo występujących zmian, choć równocześnie utrzymywanie się grup miast pionierów (największe miasta) i miast, w których – w stosunku do pionierów – występuje pewne opóźnienie względem obserwowanych tendencji przemian demograficznych (mniejsze ośrodki, ulokowane zwłaszcza we wschodniej części kraju).</p> Piotr Szukalski Prawa autorskie (c) 2022 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 https://czasopisma.uni.lodz.pl/konwersatorium/article/view/13084 Thu, 30 Dec 2021 00:00:00 +0100 Modernistyczne sąsiedztwo wielkomiejskie na tle innych form zamieszkania. Wybrane przykłady https://czasopisma.uni.lodz.pl/konwersatorium/article/view/13085 <p>Wybrany przykład międzynarodowy i wyniki badania w Polsce stanowią próbę przyjrzenia się blokowiskom postsocjalistycznym ze współczesnej perspektywy. Za podstawę analiz wzięto kontekst Europy postkomunistycznej, przywołując jako przykład Sofię. Opierając się na literaturze oraz nawiązując do przekazu kultury masowej, wskazano na specyfikę sąsiedztwa wielkomiejskiego, prowadząc czytelnika do propozycji konceptualizacji sąsiedztwa wykorzystującej pojęcie kręgu sąsiedzkiego. W części empirycznej zaprezentowano wyniki badania kwestionariuszowego, zrealizowanego za pomocą ankiety internetowej na terenie całego kraju oraz przy użyciu wywiadów kwestionariuszowych przeprowadzonych w trzech polskich miastach: Poznaniu, Warszawie i Wronkach. Zgromadzone dane empiryczne zostały opisane w odniesieniu do wybranych wątków nawiązujących do koncepcji kręgów sąsiedzkich, a także poddane analizie statystycznej. Postawiono dwa pytania: o sposób badania relacji sąsiedzkich w przestrzeniach postsocjalistycznych blokowisk, odwołując się tym samym do studiów prowadzonych w latach 80. oraz 90. XX w.; o charakter relacji sąsiedzkich, konstruowanych na podstawie architektonicznych inspiracji Le Corbusierem, tym razem w warunkach neoliberalnej deregulacji. Rekomendacje analizy wskazują na potrzebę zadawania kolejnych szczegółowych pytań i zapraszają do dyskusji na temat kondycji formuły modernistycznego, masowego zamieszkania z uwzględnieniem specyfiki budowania relacji sąsiedzkich.</p> Marek Nowak, Andrzej Siatkowski Prawa autorskie (c) 2022 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 https://czasopisma.uni.lodz.pl/konwersatorium/article/view/13085 Thu, 30 Dec 2021 00:00:00 +0100 Wpływ pandemii na funkcjonowanie platformy wynajmu krótkoterminowego Airbnb w miastach – przegląd literatury https://czasopisma.uni.lodz.pl/konwersatorium/article/view/13086 <p>Pandemia COVID-19 wpłynęła na branżę turystyczną na całym świecie, w tym na platformę wynajmu krótkoterminowego Airbnb. Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie rezultatów przeglądu literatury na temat pandemii COVID-19 i Airbnb w miastach. Analizą objęto wyselekcjonowane artykuły z baz danych ScienceDirect, Scopus oraz Web of Science. Uzyskane wyniki pozwoliły wyróżnić widoczne trzy główne grupy tematów, skupiające uwagę badaczy. Należą do nich: ilustracja wpływu pandemii na platformę Airbnb, przyszłość serwisu, kierunki dalszych badań. Uwzględniając powyższe oraz przedpandemiczną dyskusję nad Airbnb w miastach, zaproponowano również inne potencjalne problemy badawcze w kontekście analizowanego zjawiska.</p> Karolina Kacprzak Prawa autorskie (c) 2022 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 https://czasopisma.uni.lodz.pl/konwersatorium/article/view/13086 Thu, 30 Dec 2021 00:00:00 +0100 Wirtualne społeczności lokalne Krakowa i ich potencjalny wpływ na jakość życia mieszkańców https://czasopisma.uni.lodz.pl/konwersatorium/article/view/13088 <p>W opracowaniu omówiono znaczenie wirtualnych społeczności lokalnych w kontekście możliwości ich oddziaływania na jakość życia mieszkańców pomocniczych dzielnic samorządowych Krakowa. W tym celu zbadano wirtualne społeczności lokalne, funkcjonujące w portalu społecznościowym Facebook (w ramach witryn oraz grup nieekonomicznych i ekonomicznych). Poddano je obserwacji nieuczestniczącej i uczestniczącej, której wyniki posłużyły wskazaniu podejmowanych przez te grupy aktywności, mogących pośrednio i bezpośrednio wpływać na przemiany w sferze społecznej i przestrzennej dzielnic. Większość tego rodzaju społeczności ma ogólny zakres działań, służący integracji mieszkańców wokół różnorodnych zainteresowań i aktywności, np. informacyjny (informacje na temat najważniejszych przedsięwzięć i problemów w dzielnicy) i związany z lokalnym patriotyzmem. Zidentyfikowano jednak także działalności celowe, ukierunkowane na pewne grupy wewnątrz analizowanych społeczności lokalnych, np. rodziców, osoby uprawiające sport czy drobnych przedsiębiorców lokalnych. Szczególną rolę w integracji społeczności dzielnicowych, wpisującą się w aktualny obecnie trend ekonomii współdzielenia, odgrywają grupy ekonomiczne typu „zamienię, oddam”.</p> Monika Płaziak Prawa autorskie (c) 2022 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 https://czasopisma.uni.lodz.pl/konwersatorium/article/view/13088 Thu, 30 Dec 2021 00:00:00 +0100 Zastosowanie idei smart city w czasie pandemii COVID-19 i izolacji społecznej w Polsce w 2020 roku https://czasopisma.uni.lodz.pl/konwersatorium/article/view/13090 <p>Według danych resortu rozwoju w 2019 r. 16 największych polskich miast realizowało przynajmniej niektóre elementy koncepcji smart city. Izolacja społeczna i zamrożenie gospodarki z powodu pandemii koronawirusa w 2020 r. mogły stać się testem działania wdrażanych od lat innowacji ICT. Celem artykułu jest sprawdzenie, w jaki sposób zostały one wykorzystane i czy rzeczywiście okazały się bardziej potrzebne w tej ekstremalnej sytuacji zarówno mieszkańcom, jak i lokalnej administracji. W artykule zostały przedstawione wyniki przeglądu inicjatyw związanych z koncepcją smart city w polskich miastach podczas pierwszej fali pandemii COVID-19, organizowanych zarówno przez władze lokalne, przedsiębiorstwa, jak i oddolnie przez mieszkańców miast. Obserwacja różnego typu reakcji w tak niecodziennych warunkach może posłużyć jako wskazówka dla dalszego rozwoju aplikacji opartych na inteligentnych narzędziach ICT oraz twórczym zaangażowaniu wszystkich interesariuszy życia w mieście.</p> Joanna Papińska-Kacperek, Aleksander Z. Wassilew Prawa autorskie (c) 2022 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 https://czasopisma.uni.lodz.pl/konwersatorium/article/view/13090 Thu, 30 Dec 2021 00:00:00 +0100 Łódź ciągle ziemią obiecaną? https://czasopisma.uni.lodz.pl/konwersatorium/article/view/13093 <p>W pracy omówiono współczesne problemy Łodzi związane z przemianami społeczno-gospodarczymi po upadku komunizmu w 1989 r. oraz wskazano możliwości i kierunki dalszego rozwoju. Zaprezentowano ostatni etap rozwoju miasta, który rozpoczął się po 1989 r. Celem pracy była odpowiedź na pytanie, czy po transformacji ustrojowo-gospodarczej, która się wówczas zaczęła, Łódź można ponownie nazwać ziemią obiecaną, jak określano to dynamicznie rozwijające się w XIX i na początku XX w. miasto.<br>Rozwój miasta w ciągu ostatnich trzech dekad można podzielić na kilka etapów:<br>– lata 1989–1996 – cechujące się upadkiem przemysłu i bardzo wysokim bezrobociem;<br>– lata 1997–2004 – kiedy Łódź stała się ponownie stolicą województwa w dawnych granicach sprzed 1975 r.; ponadto powstała Łódzka Specjalna Strefa Ekonomiczna, uważana z biegiem czasu za najlepszą w kraju;<br>– po 2004 r. – okres, w którym Polska weszła do UE i pojawiły się nowe możliwości rozwoju miasta dzięki wykorzystaniu funduszy unijnych.<br>Współczesne problemy Łodzi to przede wszystkim spadek liczby ludności i starzenie się łodzian. Pandemia rodzi też aktualne trudności, wynikające ze spowolnienia gospodarczego i zmniejszonego popytu na lokale biurowe. Do atutów Łodzi należy zaliczyć: rosnącą rangę komunikacyjną, bliskość stolicy, duże zasoby wykwalifikowanej kadry pracowniczej, niskie zarobki przy jednocześnie niskich kosztach utrzymania, najlepszą w Polsce specjalną strefę ekonomiczną, zwiększającą się atrakcyjność turystyczną.</p> Jolanta Jakóbczyk-Gryszkiewicz Prawa autorskie (c) 2022 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 https://czasopisma.uni.lodz.pl/konwersatorium/article/view/13093 Thu, 30 Dec 2021 00:00:00 +0100 Zorientowany na turystykę plan ochrony zabytkowej części miasta w oparciu o elementy zagospodarowania przestrzennego: przypadek miasta Jazd w Iranie https://czasopisma.uni.lodz.pl/konwersatorium/article/view/13097 <p>Po wpisaniu historycznej części miasta Jazd na listę światowego dziedzictwa UNESCO w 2017 r. liczba odwiedzających miasto turystów wzrosła. Omawiany w artykule obszar składa się z kilku dzielnic. Niniejsze badanie ma na celu przedstawienie propozycji planu ochrony najstarszej z nich, czyli dzielnicy Shah Abul-Ghasem, stworzonego na podstawie podziału elementów zagospodarowania przestrzennego zaproponowanego przez Golkara (2000). Analiza została przeprowadzona w oparciu o badania terenowe w rzeczonej dzielnicy. Obiekty będące elementami zagospodarowania przestrzennego zostały sfotografowane, a następnie podzielone na kategorie jako środowiskowe, funkcjonalne oraz estetyczno-eksperymentalne. Na podstawie zebranych wyników zaproponowano rekomendacje dla rozwoju turystyki w badanym obszarze.</p> Mohammadhossein Dehghan Pour Farashah, Ehsan Aslani Prawa autorskie (c) 2022 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 https://czasopisma.uni.lodz.pl/konwersatorium/article/view/13097 Thu, 30 Dec 2021 00:00:00 +0100 Współczesne trendy w miejskim ogrodnictwie działkowym na przykładzie wybranych rodzinnych ogrodów działkowych (ROD) w Warszawie https://czasopisma.uni.lodz.pl/konwersatorium/article/view/13100 <p>Artykuł ma na celu charakterystykę aktualnych tendencji w użytkowaniu czterech wybranych ogrodów działkowych w Warszawie: ROD „Pratulińska”, ROD „Obrońców Pokoju”, ROD „Kolejarz” i ROD „Zelmot”. Podstawową metodą badawczą był sondaż ankietowy przeprowadzony wśród działkowiczów (wywiad strukturyzowany, n = 210). Rezultaty analizy pokazują, że są nimi głównie osoby starsze, w tym emeryci, jednakże w ostatnich latach liczba młodszych użytkowników działek stopniowo wzrasta. Większość działkowców mieszka na osiedlach zlokalizowanych w bezpośrednim sąsiedztwie ogrodów. Główne motywacje posiadania działki to: wypoczynek, hobby ogrodnicze oraz kontakt z przyrodą. Popularna do niedawna produkcja własnych płodów rolnych nie została wymieniona jako istotna motywacja. Rola, jaką odgrywa użytkowanie działki, koresponduje z motywacjami. Niektórzy działkowicze podkreślają, że oznacza to posiadanie własnego miejsca (rodzaj drugiego domu, schronienia, wytchnienia od miejskiego życia). Większość respondentów pozytywnie ocenia proces otwierania ogrodów działkowych dla społeczności lokalnych, choć niezbyt chętnie uczestniczy w wydarzeniach integracyjnych organizowanych przez Polski Związek Działkowców (PZD) lub inne instytucje. Uzyskane wyniki są zgodne ze światowymi trendami, prezentowanymi w badaniach nad przestrzenią rekreacyjną ogrodów działkowych w Polsce i za granicą.</p> Justyna Mokras-Grabowska Prawa autorskie (c) 2022 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 https://czasopisma.uni.lodz.pl/konwersatorium/article/view/13100 Thu, 30 Dec 2021 00:00:00 +0100 Przemiany zespołu osadniczego Bełchatów-Rogowiec pod wpływem eksploatacji złóż węgla brunatnego https://czasopisma.uni.lodz.pl/konwersatorium/article/view/13101 <p>Głównym celem niniejszej pracy jest identyfikacja zmian sieci osadniczej w rejonie Bełchatowa, obejmująca zarówno zmiany, którym podlegało samo miasto, jak i przemiany w lokalnym układzie osadniczym. Przełomowym momentem w historii miasta i jego okolic było odkrycie dużych pokładów węgla brunatnego w sąsiedztwie wsi Piaski w gminie Kleszczów na przełomie lat 60. i 70. XX w., co przyczyniło się do ukształtowania zespołu osadniczego Bełchatów-Rogowiec. W toku prowadzonych badań zidentyfikowano cztery główne kierunki przekształceń sieci osadniczej: zmiany osadnicze związane z budową odkrywki i zwałowiska, rozwój miasta Bełchatów jako głównego ośrodka usługowo-mieszkaniowego, rozwój gminy wiejskiej Kleszczów jako głównego ośrodka pracy oraz procesy suburbanizacji w otoczeniu obszaru rdzeniowego. Analiza przekształceń społeczno-ekonomicznych w rejonie Bełchatowa umożliwiła określenie schematu rozwoju zespołu osadniczego.</p> Izabela Gardjan, Robert Szmytkie Prawa autorskie (c) 2022 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 https://czasopisma.uni.lodz.pl/konwersatorium/article/view/13101 Thu, 30 Dec 2021 00:00:00 +0100 Wpływ targów GameON 2019 na produkt miejski i promocję Kielc https://czasopisma.uni.lodz.pl/konwersatorium/article/view/13102 <p>Celem artykułu jest prezentacja targów gier komputerowych GameON zorganizowanych w Kielcach w 2019 r. Problem badawczy stanowiła ocena oddziaływania imprezy na rozwój produktu miejskiego Kielc oraz na promocję miasta. Opracowanie oparto na wynikach badań ankietowych wykonanych w grupie respondentów będących widzami imprezy. Zastosowano dobór dostępnościowy, dlatego rezultaty analizy nie mają charakteru reprezentatywnego. Za podbudowę teoretyczną posłużyła koncepcja event marketingu miast. Przeprowadzone badania wykazały, że zdaniem respondentów targi GameON 2019 to interesujące wydarzenie wzbogacające produkt miejski Kielc (głównie produkt turystyczny), wpływające pozytywnie na promocję miasta, a w konsekwencji na jego markę. Wykorzystana w artykule koncepcja obrazująca proces event marketingu miast znalazła swoje potwierdzenie w wybranym do badań studium przypadku.</p> Waldemar Cudny, Kornel Piechota Prawa autorskie (c) 2022 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 https://czasopisma.uni.lodz.pl/konwersatorium/article/view/13102 Thu, 30 Dec 2021 00:00:00 +0100 Podejście jakościowe w badaniach atrakcyjności migracyjnej miasta: Łódź w opiniach nowych mieszkańców https://czasopisma.uni.lodz.pl/konwersatorium/article/view/13103 <p>Z wszystkich wcześniejszych badań nad wzorcami migracji jasno wynika, że niektóre miejsca są bardziej atrakcyjne dla migrantów niż inne. Relatywnie niska atrakcyjność migracyjna Łodzi, która pogłębia niekorzystną sytuację demograficzną miasta, stała się inspiracją do sformułowania pytań, kim są osoby, które decydują się związać swoje losy z miastem, oraz jakie są główne powody ich osiedleńczych decyzji. Podjęta problematyka mieści się w szerszej perspektywie badań nad atrakcyjnością migracyjną miast, lecz ujęta została w sposób jakościowy. Empiryczną podstawą artykułu są badania przeprowadzone w 2016 r., których głównym celem było ustalenie czynników przyciągających do Łodzi oraz wypychających z poprzednich miejsc zamieszkania, a także prześledzenie jak nowi łodzianie oceniają miasto w kontekście obecnych warunków życia w nim. Badania przeprowadzono w technice wywiadu swobodnego wśród 32 respondentów. Do głównych powodów osiedlenia się w mieście należą: po pierwsze funkcjonowanie najważniejszych kompleksów instytucjonalnych, takich jak rynek pracy, edukacja, opieka zdrowotna oraz usługi dla ludności, w tym usługi kulturalne i czasu wolnego; po drugie względy osobiste i rodzinne, w tym głównie znalezienie partnera życiowego w Łodzi lub chęć zamieszkania blisko krewnych; a po trzecie podjęcie studiów oraz znalezienie tu pierwszej pracy.</p> Ewa Szafrańska, Agnieszka Michalska-Żyła Prawa autorskie (c) 2022 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 https://czasopisma.uni.lodz.pl/konwersatorium/article/view/13103 Thu, 30 Dec 2021 00:00:00 +0100 Formy i rozmieszczenie wydarzeń z zakresu plenerowej rekreacji twórczej w Łodzi https://czasopisma.uni.lodz.pl/konwersatorium/article/view/13105 <p>Celem artykułu jest charakterystyka zjawiska plenerowej rekreacji twórczej oraz jej rozmieszczenia w przestrzeni rekreacyjnej Łodzi. Pojęcie rekreacji twórczej zostało na nowo zdefiniowane przez połączenie założeń geografii turyzmu i geografii rekreacji z psychopedagogicznymi teoriami dotyczącymi twórczości. Wykorzystując definicję operacyjną badanego zjawiska, przeprowadzono kwerendę zawężoną do analizy wydarzeń z zakresu rekreacji twórczej w plenerze Łodzi w 2019 r. Na jej podstawie dokonano analizy przestrzennej rozmieszczenia zjawiska, dzięki której dowiedziono, że badane wydarzenia najczęściej miały charakter aktywności kulturalno-rozrywkowej, odbywały się w porze letniej, zwykle były cykliczne, bezpłatne i organizowane na terenach zieleni i terenach postindustrialnych, znajdujących się przeważnie w centrum miasta. Wskazano także inne istotne czynniki lokalizacji tego typu wydarzeń. Charakterystyka zjawiska rekreacji twórczej i jej rozmieszczenia w plenerze wpisuje się w badania nad jakością organizacji miejskiej przestrzeni rekreacyjnej, która wpływa na wyższy standard życia mieszkańców. Przykład Łodzi, miasta wpisanego do Sieci Miast Kreatywnych UNESCO, pozwala na podjęcie dyskusji na temat znaczenia organizacji miejskiej przestrzeni rekreacyjnej dla rozwoju współczesnych miast.</p> Aleksandra Mroczek-Żulicka Prawa autorskie (c) 2022 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 https://czasopisma.uni.lodz.pl/konwersatorium/article/view/13105 Thu, 30 Dec 2021 00:00:00 +0100 Aktywność turystyczna kieleckich seniorów w latach 2015–2019 https://czasopisma.uni.lodz.pl/konwersatorium/article/view/13106 <p>Celem opracowania jest przedstawienie analizy dotyczącej aktywności turystycznej seniorów w Kielcach w latach 2015–2019. Szczególną uwagę zwrócono na preferencje, motywy oraz ewentualne ograniczenia dotyczące podejmowania aktywności turystycznej przez osoby starsze. Przyjęto, że senior to osoba w wieku co najmniej 55 lat. W artykule prezentowane są wyniki badań ankietowych przeprowadzonych w 2020 r. wśród kieleckich seniorów (n = 371). Sporządzona analiza wykazała zależności między wiekiem, wykształceniem, sytuacją materialną oraz kondycją zdrowotną a aktywnością turystyczną osób starszych, a także dowiodła, że w dzisiejszych czasach aktywność ta jest dla seniorów bardzo istotnym elementem stylu życia.</p> Iwona Kopacz-Wyrwał Prawa autorskie (c) 2022 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 https://czasopisma.uni.lodz.pl/konwersatorium/article/view/13106 Thu, 30 Dec 2021 00:00:00 +0100