Wojna, pieniądze, ziemia. Finansowe aspekty przygotowań do wojny przez szlachtę łęczycką (1407–1419)

Łukasz Ćwikła

doi:10.18778/0208-6050.119.02

Authors

Łukasz Ćwikła University of Łódź https://orcid.org/0000-0002-3564-7838

DOI:

https://doi.org/10.18778/0208-6050.119.02

Keywords:

war, gentry, Łęczyca, Poland, money, property advancement

Abstract

The text addresses the problem of the impact of war on the development of landed estates. The source for this analysis is the land records of Łęczyca, which are kept in the Central Archives of Historical Records in Warsaw. A detailed query conducted for the period of the Great War (1409–1411), the Hunger War (1414) and the retreat expedition (1419) allowed for the identification of those landowners who during this period actively acquired further tracts of land, thus increasing their possessions. The sources show the activities of Mikołaj of Oporów, Stanisław of Bielawy and Pietrasz of Wroczyny. Moreover, they did not only actively acquire estates but also provided cash to the local nobility, which proves their great financial capabilities. The activities also showed that the noblemen – especially those who were not particularly wealthy – were constantly looking for a quick injection of cash, and such an opportunity was created by pledging goods or their perpetual sale. In fact, the nobility lived on constant credit, and therefore according to the sources examined, it becomes clear that intensive land trade was not always directly related to wartime, because even in times of peace, there was a large number of land-related operations. One needs to remember that the obligation of the noblemen to equip themselves at their own expense for an expedition as part of a common mobilisation, forced the nobility to look for money in order to fulfil it as best as possible.

Downloads

Download data is not yet available.

Author Biography

Łukasz Ćwikła, University of Łódź

Dr Łukasz Ćwikła – adiunkt w Katedrze Historii Średniowiecznej na Wydziale Filozoficzno-Historycznym Uniwersytetu Łódzkiego

Zainteresowania naukowe: osadnictwo i własność ziemska w ziemi łęczyckiej, społeczeństwo szlacheckie doby późnego średniowiecza.

References

Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie [AGAD]. Księgi ziemskie łęczyckie [KZŁ], ks. 4, 5, 6, 11

Długosz J., Annales seu Cronicae incliti Regni Poloniae, ks. XI (1413–1430), Warszawa 2000.

Długosz J., Roczniki czyli kroniki sławnego Królestwa Polskiego, ks. XI (1411–1430), przekł. J. Mrukówna, Warszawa 2009.

Biskup M., Wojny Polski z Zakonem Krzyżackim, Oświęcim 2019.

Bloch M., Społeczeństwo feudalne, Warszawa 2023.

Błażejczyk-Majka L., Rola metod statystycznych w badaniach nad historią gospodarczą, [w:] Historia gospodarcza. Problemy i metody. Studia w stulecie powstania poznańskiej szkoły historii gospodarczej, red. T. Janicki, Poznań 2020, s. 129–169.

Brzeziński W., Majątek i małżeństwo. Z problematyki polityki małżeńskiej wielkopolskich rodzin możnowładczych w późnym średniowieczu, [w:] Społeczeństwo Polski średniowiecznej. Zbiór studiów, t. IX, red. S. K. Kuczyński, Warszawa 2001, s. 257–277.

Gąsiorowski A., Czynniki rozwarstwienia stanu szlacheckiego w średniowiecznej Polsce, [w:] A. Gąsiorowski, Państwo i społeczeństwo późnośredniowiecznej Polski. Pisma wybrane, red. T. Jurek, A. Kozak, przy współpracy P. Dembińskiego, Warszawa–Poznań 2022, s. 227–253.

Gąsiorowski A., Itinerarium króla Władysława Jagiełły 1386–1434, wyd. 2, Warszawa 2015.

Ginter K., Udział szlachty polskiej w pospolitym ruszeniu w XIV i XV wieku. Aspekty prawne i stan faktyczny, Kraków 2008.

Goździelewski J., Wojna polsko-krzyżacka 1414 r. tzw. „wojna głodowa”, „Studia i Materiały do Historii Wojskowości” 1970, t. XVI, cz. 2, s. 19–61.

Grabarczyk T., Kalendarz wojenny pospolitego ruszenia w czasach Władysława Jagiełły, [w:] Oblicza wojny, t. I (Armia kontra natura), red. W. Jarno, J. Kita, Łódź 2020, s. 55–77. https://doi.org/10.18778/8220-055-3.05

Grabarczyk T., Nowak T., Wójtowie i wójtostwo wieluńskie (XIII–XVI wiek), „Rocznik Wieluński” 2006, t. VI, s. 17–39.

Grabarczyk T., Kowalska-Pietrzak A., Nowak T., Dzieje miasta do końca XVI wieku, [w:] Łęczyca. Dzieje miasta w średniowieczu i w XX wieku. Suplement do monografii miasta, red. J. Szymczak, Łęczyca–Łódź 2003, s. 9–104.

Guzowski P., Klienci czy wierzyciele? Nie tylko o ekonomicznym wymiarze zastawu dóbr królewskich w pierwszej połowie XV wieku, [w:] Patron i dwór. Magnateria Rzeczypospolitej w XVI i XVIII wieku, red. E. Dubas-Urwanowicz, J. Urwanowicz, Warszawa 2006, s. 67–86.

Morawski Z., Ziemia, urzędy, pieniądze. Finanse szlachty łęczyckiej w końcu XIV i pierwszej połowie XV wieku, Warszawa 1993.

Nowak T., Rycerstwo ziem środkowopolskich, „Ziemia Łódzka. Pismo Samorządowe Województwa Łódzkiego” 2010, nr 7(108), s. 2–3.

Nowak T., Własność ziemska w ziemi łęczyckiej w czasach Władysława Jagiełły, Łódź 2003.

Pietras T., Oporowscy herbu Sulima. Kariera rodziny możnowładczej w późnośredniowiecznej Polsce, Łódź 2013. https://doi.org/10.18778/7969-065-7

Piwowarczyk D., Obyczaj rycerski w Polsce późnośredniowiecznej (XIV–XV wiek), Warszawa 2006.

Samsonowicz H., Droga awansu majątkowego w Polsce średniowiecznej, [w:] Pamiętnik XII Powszechnego Zjazdu Historyków Polskich, 17–20 września 1979 roku, cz. 2, red. S. K. Kuczyński, Katowice 1979, s. 61–73.

Sikora F., Uwagi o przygotowaniach rycerzy małopolskich do wielkiej wojny z Zakonem Niemieckim, [w:] F. Sikora, Małopolskie późne średniowiecze. Ludzie i instytucje. Wybór pism, red. W. Bukowski, A. Gąsiorowski, G. Rutkowska, Warszawa–Kraków 2017, s. 172–182.

Sperka J., Szafrańcowie herbu Stary Koń. Z dziejów kariery i awansu w późnośredniowiecznej Polsce, Katowice 2001.

Szweda A., Zakon krzyżacki wobec Polski i Litwy w latach 1411–1414, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace Historyczne” 2014, t. CXLI, z. 2, s. 531–553.

Szybkowski S., Kościeleccy ze Skępego herbu Ogon i ich protoplaści. Studium z dziejów późnośredniowiecznej rodziny możnowładczej, Gdańsk 2018.

Szybkowski S., Otoczenie króla Władysława Jagiełły w końcowym etapie wielkiej wojny (listopad 1410 – styczeń 1411), „Miscellanea Historico-Archivistica” 2012, t. XIX, s. 43–68.

Szymczak J., Koszty ekwipunku wojennego w Polsce w XV wieku, „Zapiski Kazimierzowskie” 2017, nr 19, s. 45–57.

Szymczak J., Produkcja i koszty uzbrojenia rycerskiego w Polsce XIII–XV wieku, Łódź 1989.

Yin R. K., Studium przypadku w badaniach naukowych. Projektowanie, metody i zastosowania, przekł. J. Gilewicz, wyd. 2, Kraków 2024.

Zajączkowski S. M., Z dziejów miasta Bielaw i majątkowego kompleksu bielawskiego od XIV do XVI w. (przyczynek do rozwoju wielkiej własności szlacheckiej), „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Historica” 1983, z. 14, s. 97–148. https://doi.org/10.18778/0208-6050.14.06