Kształt strategicznego partnerstwa. Podejście Stanów Zjednoczonych do Inicjatywy Trójmorza

Autor

DOI:

https://doi.org/10.18778/1427-9657.13.12

Słowa kluczowe:

Trójmorze, Inicjatywa Trójmorza, Stany Zjednoczone, partnerstwo strategiczne, Trump, Biden, relacje transatlantyckie, Europa Środkowa i Wschodnia

Abstrakt

Artykuł przedstawia rolę Stanów Zjednoczonych jako strategicznego partnera Inicjatywy Trójmorza. Amerykanie są zaangażowani we współpracę w tym formacie niemal od początku jego istnienia. Partnerstwo między Stanami a Inicjatywą Trójmorza obejmuje okres kadencji dwóch prezydentów Stanów Zjednoczonych wywodzących się z różnych partii politycznych. Artykuł odpowiada na pytania, jaką formę przybrała postawa Waszyngtonu wobec Inicjatywy Trójmorza w trakcie pierwszej prezydentury Donalda Trumpa oraz następującej po niej kadencji Joego Bidena, a także, czy wystąpiły różnice między podejściami ich administracji. Stawia sobie również za cel stwierdzenie, czy i na jaką skalę forma partnerstwa USA i Inicjatywy Trójmorza kształtowana była przez zachodzące globalne trendy geopolityczne. Badanie opiera się na metodzie analizy dokumentów, tekstów źródłowych oraz publicznych wypowiedzi decydentów politycznych.

Bibliografia

3seas.eu. 2021. The Head of State: Our Region Will Become Increasingly Attractive for Strategic Investments, Thanks to the Strengthened Partnership Within the Three Seas, https://3seas.eu/media/news/the-head-of-state-our-region-will-become-increasingly-attractive-for-strategic-investments-thanks-to-the-strengthened-partnership-within-the-three-seas (dostęp: 19.10.2025).
Google Scholar

3seas.eu. US Secretary of State Antony Blinken expressed US support for the Three Seas Initiative, https://3seas.eu/media/news/us-secretary-of-state-antony-blinken-expressed-us-support-for-the-three-seas-initiative (dostęp: 19.10.2025).
Google Scholar

3SI Research Center. Podstawowe informacje. Inicjatywa Trójmorza, zwana Trójmorzem, https://trojmorze.isppan.waw.pl/inicjatywa-trojmorza/podstawowe-informacje/ (dostęp: 19.10.2025).
Google Scholar

3SI Research Center. Wspólna deklaracja 9. Szczytu Inicjatywy Trójmorza w Wilnie. Wilno, 11 kwietnia 2024 r., https://trojmorze.isppan.waw.pl/deklaracje/2394/ (dostęp: 19.10.2025).
Google Scholar

3SI Research Center. Wspólna deklaracja III Szczytu Inicjatywy Trójmorza. Bukareszt, 17–18 września 2018 r., https://trojmorze.isppan.waw.pl/deklaracje/wspolna-deklaracja-iii-szczytu-inicjatywy-trojmorza-bukareszt-17-18-wrzesnia-2018/ (dostęp: 19.10.2025).
Google Scholar

3SI Research Center. Wspólna deklaracja VII Szczytu Inicjatywy Trójmorza. Ryga, 20–21 czerwca 2022 r., https://trojmorze.isppan.waw.pl/deklaracje/wspolna-deklaracja-siodmego-szczytu-inicjatywy-trojmorza-ryga-20-21-czerwca-2022-r/ (dostęp: 19.10.2025).
Google Scholar

3SI Research Center. Wspólna deklaracja w sprawie Inicjatywy Trójmorza. Dubrownik, 25 sierpnia 2016 r., https://trojmorze.isppan.waw.pl/deklaracje/wspolna-deklaracja-w-sprawie-inicjatywy-trojmorza-deklaracja-z-dubrownika-25-sierpnia-2016/ (dostęp: 19.10.2025).
Google Scholar

Albares, S., Lagurashvili, T. 2024, 16 kwietnia. Advancing regional resilience through interconnectivity: Key takeaways from Three Seas Summit 2024. Clean Air Task Force, https://www.catf.us/it/2024/04/advancing-regional-resilience-through-interconnectivity-key-takeaways-from-three-seas-summit-2024/ (dostęp: 19.10.2025).
Google Scholar

Ansley, R. 2017, 3 maja. Making the Three Seas Initiative a Priority for Trump. Atlantic Council, https://www.atlanticcouncil.org/blogs/new-atlanticist/making-the-three-seas-initiative-a-priority-for-trump/ (dostęp: 19.10.2025).
Google Scholar

Atlantic Council. 2020, 15 lutego. US Commits $1 Billion Dollars to Develop Central European Infrastructure, https://www.atlanticcouncil.org/news/press-releases/us-commits-1-billion-dollars-to-develop-central-european-infrastructure/ (dostęp: 19.10.2025).
Google Scholar

Bajda, P. 2024, lipiec. Stanowisko Republiki Słowackiej wobec Inicjatywy Trójmorza w latach 2016–2024. Brak wizji i pomysłu. 3SI Research Center, https://trojmorze.isppan.waw.pl/publikacje-w-ramach-centrum-badawczego-3si/stanowisko-republiki-slowackiej-wobec-inicjatywy-trojmorza-w-latach-2016-2024-brak-wizji-i-jakiekolwiek-pomyslu/ (dostęp: 19.10.2025).
Google Scholar

Bank Gospodarstwa Krajowego. 2022, 22 czerwca. Nowy inwestor i inwestycja w Funduszu Trójmorza, https://www.bgk.pl/aktualnosc/nowy-inwestor-i-inwestycja-w-fundusz-trojmorza/ (dostęp: 19.10.2025).
Google Scholar

Biały Dom. 2020, 24 czerwca. Joint Statement by President Donald J. Trump and President A. Duda, https://trumpwhitehouse.archives.gov/briefings-statements/joint-statement-president-donald-j-trump-president-andrzej-duda/ (dostęp: 19.10.2025).
Google Scholar

Bochorodycz, B., Gaens, B., Galik, M., Kim, A.B., Miyajima, A., Romei, S. 2025. Japan as a New Strategic Partner in the Three Seas Initiative: Opportunities and Challenges Ahead. GMF, https://www.gmfus.org/sites/default/files/2025-05/Japan%20as%20a%20New%20Strategic%20Partner%20in%20the%20Three%20Seas%20Intiative.pdf (dostęp: 19.10.2025).
Google Scholar

Brzezinski, I., Fried D., Mosbacher G. Fried, Mosbacher, Brzezinski: Czym jest Inicjatywa Trójmorza? Od wizji do działania. trimarium.pl, https://trimarium.pl/projekt/brzezinski-fried-mosbacher-czym-jest-inicjatywa-trojmorza-od-wizji-do-dzialania/ (dostęp: 19.10.2025).
Google Scholar

Chojan, A. 2019. The United States on the Three Seas Initiative. Rocznik Instytutu Europy Środkowo-Wschodniej 17(3), s. 79–91. https://doi.org/10.36874/RIESW.2019.3.5 (dostęp: 19.10.2025).
Google Scholar

Dostál, V. 2022. Czech Republic: A Stalemate and Promising Circumstances. W: A. Sprūds, M. Vargulis (red.). Three Seas Initiative. Mapping National Perspectives. Latvian Institute of International Affairs.
Google Scholar

Frisch, B. 2024, 24 maja. What Does It Take to Join the Three Seas Initiative? The Warsaw Institute, https://warsawinstitute.org/what-does-it-take-to-join-the-three-seas-initiative-2/ (dostęp: 19.10.2025).
Google Scholar

Gębska, M. 2022. Ekonomiczny wymiar bezpieczeństwa państw Inicjatywy Trójmorza. Teoria i praktyka. Warszawa: Akademia Sztuki Wojennej.
Google Scholar

Kancelaria Sejmu, Biuro Komisji Sejmowej. Pełny zapis posiedzenia Komisji Spraw Zagranicznych nr 143 z dnia 6 lipca 2023 roku, https://orka.sejm.gov.pl/zapisy9.nsf/0/A7CA90132486654EC1258A0000477E7F/$File/0398509.pdf (dostęp: 19.10.2025).
Google Scholar

Kern, S. 2021, 16 grudnia. Lithuania Stands Up to China. Gatestone Institute, https://www.gatestoneinstitute.org/18034/lithuania-china (dostęp: 19.10.2025).
Google Scholar

Kochis, D. 2021, 18 lutego. The Three Seas Initiative Is a Strategic Investment that Deserves the Biden Administration’s Support. Issue Brief, 6051, The Heritage Foundation, https://www.heritage.org/sites/default/files/2021-02/IB6051.pdf (dostęp: 19.10.2025).
Google Scholar

Kozioł, W. 2025, 28 kwietnia. Trójmorze się powiększy. Nowi członkowie i partnerzy. Defence24, https://defence24.pl/geopolityka/trojmorze-sie-powiekszy-nowi-czlonkowie-i-partnerzy (dostęp: 19.10.2025).
Google Scholar

Lachert, J. 2024, 11 kwietnia. Japonia będzie partnerem Trójmorza. Bezpieczeństwo przede wszystkim. wnp.pl, https://www.wnp.pl/rynki-zagraniczne/japonia-bedzie-partnerem-trojmorza-bezpieczenstwo-przede-wszystkim,823917.html (dostęp: 19.10.2025).
Google Scholar

Lewkowicz, Ł. 2020, 26 lutego. Deklaracja wsparcia finansowego USA dla Inicjatywy Trójmorza. Komentarze IEŚ 28, Instytut Europy Środkowej, https://ies.lublin.pl/komentarze/deklaracja-wsparcia-finansowego-usa-dla-inicjatywy-trojmorza/ (dostęp: 19.10.2025).
Google Scholar

Litewska Akademia Nauk. 2024, 10 kwietnia. International scientific conference The Three Seas Initiative: One Concept, Different Approaches? organized in the framework of the Three Seas Initiative Summit in Vilnius, Wilno, https://www.lma.lt/uploads/files/2024-04-10_3SI_poster.pdf (dostęp: 19.10.2025).
Google Scholar

Łuczewski, M. Chiny szukają wpływów w Trójmorzu. trimarium.pl, https://trimarium.pl/projekt/chiny-szukaja-wplywow-w-trojmorzu/ (dostęp: 19.10.2025).
Google Scholar

Morris, D. 2020, 26 października. The Three Seas Initiative: A European Answer to China’s Belt and Road? Lowy Institute, https://www.lowyinstitute.org/the-interpreter/three-seas-initiative-european-answer-china-s-belt-road (dostęp: 19.10.2025).
Google Scholar

Orzelska-Stączek, A. 2023. Fundusz Inwestycyjny Inicjatywy Trójmorza: geneza i etapy rozwoju. Studia Polityczne 1, Instytut Studiów Politycznych Polskiej Akademii Nauk. https://doi.org/10.35757/STP.2023.51.1.06 (dostęp: 19.10.2025).
Google Scholar

Orzelska-Stączek, A., Ukielski, P. 2022. Inicjatywa Trójmorza z perspektywy jej uczestników. Warszawa: Instytut Studiów Politycznych Polskiej Akademii Nauk.
Google Scholar

Polski Instytut Ekonomiczny. 2020, 17 czerwca. Trójmorze jako obiekt sporu Chin i Stanów Zjednoczonych, https://pie.net.pl/trojmorze-jako-obiekt-sporu-chin-i-stanow-zjednoczonych/ (dostęp: 19.10.2025).
Google Scholar

Sadecki, A. 2024, 7 sierpnia. Zmierzch Zachodu i wiek Azji, czyli świat według Orbána. Ośrodek Studiów Wschodnich, https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/komentarze-osw/2024-08-07/zmierzch-zachodu-i-wiek-azji-czyli-swiat-wedlug-orbana (dostęp: 19.10.2025).
Google Scholar

Skuczyński, P. 2008. Soft law w perspektywie teorii prawa. W: O. Bogucki, S. Czepita (red.). System prawny a porządek prawny. Szczecin: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego.
Google Scholar

Stemplowski, R. 2001. Następny krok w strategicznym partnerstwie polsko-litewskim. Polski Przegląd Dyplomatyczny 1(2).
Google Scholar

Szacawa, D. 2020. Ewolucja podejścia Estonii wobec Inicjatywy Trójmorza. Komentarze IEŚ 270, Instytut Europy Środkowej.
Google Scholar

Three Seas Initiative Gains Bipartisan Support in the U.S. Congress. 2020, 20 listopada. GLOBSEC, https://www.globsec.org/what-we-do/commentaries/three-seas-initiative-gains-bipartisan-support-us-congress (dostęp: 19.10.2025).
Google Scholar

Tyushka, A., Czechowska L. 2019. Partnerstwo strategiczne, polityka międzynarodowa i teoria stosunków międzynarodowych. W: L. Czechowska, A. Tyushka, A. Domachowska, K. Gawron-Tabor, J. Piechowiak-Lamparska (red.). Państwa, organizacje międzynarodowe i partnerstwa strategiczne. Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika. https://doi.org/10.12775/4105-1 (dostęp: 19.10.2025).
Google Scholar

Wasilewska K. 2018, 19 lipca. Gaz i transport. Potencjał Trójmorza w liczbach (ANALIZA). Biznes Alert, https://biznesalert.pl/gaz-transport-trojmorze-analiza/ (dostęp: 19.10.2025).
Google Scholar

Wiśniewski B. 2017. Trójmorze – Nowy Instrument w Polskiej Polityce Zagranicznej. Polski Przegląd Dyplomatyczny 4, Polski Instytut Spraw Międzynarodowych.
Google Scholar

Zbaraszewska A. 2019. Inicjatywa Trójmorza wobec Unii Europejskiej dwóch prędkości. W: A. Zbaraszewska, B. Dziewiałtowski-Gintowt (red.). Inicjatywa Trójmorza w wymiarze historycznym, geopolitycznym i gospodarczym. Poznań: Wydawnictwo Wyższej Szkoły Pedagogiki i Administracji im. Mieszka I w Poznaniu.
Google Scholar

Żurawski vel Grajewski, P. Prof. Żurawski vel Grajewski: Co w istocie mówi nam tekst Frieda, Mosbacher i Brzezinskiego? trimarium.pl, https://trimarium.pl/think_tank/prof-zurawski-vel-grajewski-co-w-istocie-mowi-nam-tekst-frieda-mosbacher-i-brzezinskiego/ (dostęp: 19.10.2025).
Google Scholar

Żurawski vel Grajewski, P. Prof. Trójmorze – kontekst europejski i atlantycki. 2017, 11 września. Jagiellonia.org, https://jagiellonia.org/lektura-na-nowy-tydzien-trojmorze-kontekst-europejski-atlantycki/ (dostęp: 19.10.2025).
Google Scholar

Pobrania

Opublikowane

2025-12-31

Jak cytować

Miśta, I. (2025). Kształt strategicznego partnerstwa. Podejście Stanów Zjednoczonych do Inicjatywy Trójmorza. Eastern Review, 13(2), 77–93. https://doi.org/10.18778/1427-9657.13.12

Numer

Dział

Articles