Stefan Żeromski’s History of Sin in the Mirror of Maladic Discourse

Authors

DOI:

https://doi.org/10.18778/2299-7458.14.10

Keywords:

disease, Adèle syndrome, History of Sin, Stefan Żeromski

Abstract

This article is devoted to an attempt to read the fate of Ewa Pobratyńska from the maladic perspective. The story of the heroine of History of Sin is in many respects similar to the Adele syndrome, defined by psychologists as a delusional-obsessive disorder. Its name is closely related to a historical figure – Adele Hugo, the daughter of a famous writer, who was abandoned by her beloved man, as a result of which she became obsessed with him. In the novel, Żeromski records the stages of the development of the disease, drawing attention to somatic complaints that are a consequence of extreme emotions (from euphoria to depression). Along with her lost love, Pobratyńska idealises the man. Like people with Adele syndrome, she follows in the footsteps of her beloved, falling into self-destruction. The heroine loses control over her own life, which becomes the beginning of the disintegration of her identity.

Downloads

Download data is not yet available.

Author Biography

Dariusz Piechota, Uniwersytet w Białymstoku

Dariusz Piechota – dr, literaturoznawca, adiunkt na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu w Białymstoku, członek Laboratorium Animal Studies – Trzecia Kultura. Autor 5 monografii, współredaktor serii Zielona Historia Literatury. W kręgu jego zainteresowań badawczych znajdują się: literatura przełomu XIX i XX wieku (pozytywizm i Młoda Polska), współczesna literatura i kultura popularna, animal studies, ekokrytyka, związki literatury z medycyną.

References

Augustynek A., Psychopatologia człowieka dorosłego, Warszawa 2015.
Google Scholar

Babilas D., Wiktoria znaczy zwycięstwo. Kulturowe oblicze brytyjskiej królowej, Warszawa 2012. https://doi.org/10.31338/uw.9788323510857
Google Scholar

Bełtowska I., Z takiej miłości można umrzeć. To syndrom Adele, 1.02.2024, https://www.medonet.pl/psyche/zaburzenia-psychiczne,z-takiej-milosci-mozna-umrzec--to-syndrom-adele,artykul,42493139.html [dostęp: 6.04.2025].
Google Scholar

Cegielski T., Tabu a samotność w kulturze wiktoriańskiej Anglii, [w:] Kobieta i rewolucja obyczajowa. Społeczno-kulturowe aspekty seksualności. Wiek XIX i XX, red. A. Żarnowska, A. Szwarc, Warszawa 2006, s. 31–53.
Google Scholar

Augustynek A., Psychopatologia człowieka dorosłego, Warszawa 2015.
Google Scholar

Babilas D., Wiktoria znaczy zwycięstwo. Kulturowe oblicze brytyjskiej królowej, Warszawa 2012. https://doi.org/10.31338/uw.9788323510857
Google Scholar

Bełtowska I., Z takiej miłości można umrzeć. To syndrom Adele, 1.02.2024, https://www.medonet.pl/psyche/zaburzenia-psychiczne,z-takiej-milosci-mozna-umrzec--to-syndrom-adele,artykul,42493139.html [dostęp: 6.04.2025].
Google Scholar

Cegielski T., Tabu a samotność w kulturze wiktoriańskiej Anglii, [w:] Kobieta i rewolucja obyczajowa. Społeczno-kulturowe aspekty seksualności. Wiek XIX i XX, red. A. Żarnowska, A. Szwarc, Warszawa 2006, s. 31–53.
Google Scholar

Matuszek G., Inteligenci w przestrzeni zła (Żeromskiego „Dzieje grzechu”), [w:] Żeromski. Tradycja i eksperyment, idea i układ J. Ławski, red. A. Janicka, A. Kowalczykowa, G. Kowalski, Białystok–Rapperswil 2013, s. 307–317.
Google Scholar

Ociepa J., „Dzieje grzechu” Stefana Żeromskiego – chaos i nihilizm, [w:] Czytanie modernizmu, red. M. Olszewska, G. Bąbiak, Warszawa 2004, s. 227–252.
Google Scholar

Orzeszkowa E., Listy, t. 1, Dwugłosy, Warszawa 1937.
Google Scholar

Paszek J., Żeromski, Wrocław 2001.
Google Scholar

Popiel M., „Dokąd płynie ta woda, dokąd płynie”… (o „Dziejach grzechu” S. Żeromskiego), „Ruch Literacki” 1980, z. 5(122), s. 349–361.
Google Scholar

Samborska-Kukuć D., Syndrom Charouska. Tomasza Judyma problemy z tożsamością, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Litteraria Polonica” 2016, nr 3(33), s. 155–170. https://doi.org/10.18778/1505-9057.33.07
Google Scholar

Sobieraj T., Heroizm i antynomie nowoczesności. Wokół światopoglądu Stefana Żeromskiego, [w:] Światy Stefana Żeromskiego, red. M. Olszewska, G. Bąbiak, Warszawa 2005, s. 401–421.
Google Scholar

Sobieraj T., Modernistyczne powieści wędrówek. Rekonesans, [w:] Czytanie modernizmu, red. M. Olszewska, G. Bąbiak, Warszawa 2004, s. 253–276.
Google Scholar

Stusińska E., „Dzieje grzechu” Stefana Żeromskiego, [w:] E. Stusińska, Dzieje grzechu. Dyskurs pornograficzny w polskiej prozie XX wieku, Gdańsk 2018, s. 119–152.
Google Scholar

Szubert M., Choroba, ciało, grzech. Kulturowe studia maladyczne, Opole 2022.
Google Scholar

Szubert M., Dyskurs maladyczny – perspektywy badawcze, [w:] Fragmenty dyskursu maladycznego, red. M. Ganczar, I. Gielata, M. Ładoń, Gdańsk 2019, s. 17–35.
Google Scholar

Trześniowski D., Kim jest Ewa Pobratyńska? Rzecz o antypsychologizmie Żeromskiego, [w:] Światy Stefana Żeromskiego, red. M. Olszewska, G. Bąbiak, Warszawa 2005, s. 423–435.
Google Scholar

Urbaniak-Piotrowska M., Na czym polega zespół Adele? Przyczyny i objawy „choroby miłości”, 27.10.2023, https://zwierciadlo.pl/psychologia/536704,1,na-czym-polega-zespol-adele-przyczyny-i-objawy-choroby-milosci. read [dostęp: 6.04.2025].
Google Scholar

Wojas K., Zespół Adele – przyczyny, objawy i skutki „choroby miłości”, 7.06.2021, https://wylecz.to/psychologia-i-psychiatria/zespol-adele-przyczyny-objawy-i-skutki-choroby-milosci/ [dostęp: 6.04.2025].
Google Scholar

Zalewska A., Kim była a/i kim jest Ewa Pobratyńska. „Dzieje grzechu” wczoraj i dzisiaj, [w:] Stefan Żeromski. Kim był? Kim jest? Materiały ogólnopolskiej konferencji naukowej Kielce 2-4 października 2014 r., red. Z.J. Adamczyk, słowo wstępne A. Dąbrowski, panel dyskusyjny zredagowała G. Borkowska, Kielce 2015, s. 228–243.
Google Scholar

Zdanowicz A., Metafizyka i życie społeczne. Stefan Żeromski wobec problemów współczesności, Warszawa 2005.
Google Scholar

Żeromski S., Dzieje grzechu, Kraków 2003.
Google Scholar

Published

2026-02-27

How to Cite

Piechota, D. (2026). Stefan Żeromski’s History of Sin in the Mirror of Maladic Discourse. Czytanie Literatury. Łódzkie Studia Literaturoznawcze, (14), 179–191. https://doi.org/10.18778/2299-7458.14.10