"The sadness of things” or melancholy smile. On reading aesthetic moods and qualities in the poetry of the Far East and its modern imitations
DOI:
https://doi.org/10.18778/2299-7458.03.13Keywords:
epiphanyAbstract
The article aims to describe how reading aesthetic qualities and artist’s moods in the Far East poetry looks from the perspective of a Western scholar, how they are imitated in European works. The publication concerns the analysis of these aspects in haiku and waka. For works of such type the characteristic trait is the sense of melancholy, arising from awareness that the world and the subject that is learning it are both elusive. The impression of constantly changing environment and the transience of time characteristic of haiku and waka has its roots in the Buddhist belief in the impermanence of things that contributed to the formation of a specific type of perception: experiencing beauty with pain. It is from the Buddhism that the term mujōkan derives from, later used to describe the emotional perception of reality. The Japanese expanded this experience even more, adding to the awareness of impermanence the feeling of painful beauty. The author argues that the inhabitants of the Land of the Rising Sun understand the concept of beauty completely differently from us, that they have different aesthetic categories, and yet European artists attempt to imitate them.
Downloads
References
K. Agams, Jaspisowy diadem, Lublin 1994.
M. Bashō, Haiku, przeł. A. Krajewski-Bola, „Poezja” 1975, nr 1.
S. Beckett, Czekając na Godota, przeł. A Libera, Warszawa 1994.
E. Biela, Haiku, Warszawa 2000.
D. Brzóska-Brzóskiewicz, Wiersze, [w:] Macie swoich poetów. Liryka polska uro- dzona po 1960 roku – wypisy, red. P. Dunin-Wąsowicz i in., Warszawa 1996.
I. Grabowiecka, Tylko noc milczy…, Białystok 1998.
S. Grochowiak, Haiku-images, Warszawa 1978.
A. W. Guzek, Akupunktura-haiku, Białystok 2002.
Y. Kawabata, Tysiąc żurawi. Śpiące piękności, przeł. M. Melanowicz, Warszawa 1987.
J. Kerouc i in., Haiku, przeł. L. Engelking, „Tytuł” 1995, nr 3/4b.
W. Klępka, Haiku, „Akant” 2002, nr 5.
W. Kokoszka, Haiku, Siedlce 2000.
J. Kopeć, Haiku, Kraków 2004.
M. Kozłowski, Haiku, Kielce 1998.
J. M. Kwiek, Na łódce poezji, Warszawa 2004.
K. Lisowski, 99 haiku. Inne wiersze, Kraków 1993.
L. Majdecki, Sztuka japońskich ogrodów, Wrocław 1986.
T. J. Maryniak, Liście na kałuży. Haiku, Warszawa 2001.
P. Mikeš, Haiku – wybór, przeł. L. Engelking, „Tytuł” 1995, nr 3/4b.
Cz. Miłosz, Haiku, Kraków 1992
J. S. Pasierb, Haiku żarnowieckie, Pelplin 2003.
A. Regulski, Haiku, czyli zaśpiewy wyobraźni, Poznań 2002.
A. Tchórzewski, Haiku, Warszawa 1999.
E. Tomaszewska, Antologia polskiego haiku, Warszawa 2001.
A. Tuszyńska, Miejsce przy oknie, Warszawa 2003.
J. Tylus, Haiku, Kalisz 2004.
A. Żuławska-Umeda, Haiku, Warszawa 1983.
A. Żuławska-Umeda, Poezja starojapońska. Pieśni, Warszawa 1984.
Z. Alberowa, O sztuce Japonii, Warszawa 1983.
S. Cichowicz, Pozostaną same pale, „Literatura na Świecie” 1991, nr 6.
P.C. Hogan, The Mind and Its Stories. Narrative Universals and Human Emotion, Cambridge 2003. DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9780511499951
J. Huizinga, Homo ludens. Zabawa jako źródło kultury, przeł. M. Kurecka, W. Wirpsza, Warszawa 1985.
B. Kita, Chadō. Herbata i zen, przeł. M. Gawlik, Łódź 1995.
I. Kordzińska-Nawrocka, Japońska miłość dworska, Warszawa 2005.
L. Koren, Wabi-sabi. For Artists. Designers Poets and Philosophers, Berkley 1994.
W. Kotański, Kilka uwag o środkach zdobniczych w starożytnej poezji japońskiej, „Przegląd Orientalistyczny” 1961, nr 2.
W. Kotański, Z czego śmieje się Japończyk?, „Przegląd Orientalistyczny” 1952, nr 4.
T. Kowalska, Haiku ze szkoły Matsuo Bashō, „Akant” 2001, nr 9.
L. Majdecki, Sztuka japońskich ogrodów, Wrocław 1986.
M. Melanowicz, Formy w literaturze japońskiej, Kraków 2003.
M. Melanowicz, Haiku XX wieku. Piewca kwiatów i ptaków: Takahama Kyoshi, „Japonica” 1995.
M. Melanowicz, Haikai, (hasło: Materiały do Słownika Rodzajów Literackich), „Zagadnienia Rodzajów Literackich” 1972, t. XV, z. 2.
M. Melanowicz, Literatura japońska. Poezja XX w. Teatr XX w., Warszawa 1996.
P. Michałowski, Barokowe korzenie haiku (ostatnia przygoda Stanisława Grochowiaka), „Akcent” 1993, nr 4.
P. Michałowski, Miniatura poetycka, Szczecin 1999.
E. R. Miner, Comparative Poetics. An Intercultural Essay on Theories of Literature, Princeton-New Jersey 1990.
A. Olędzka-Frybesowa, Przeciw czemu protestują haiku, „Teksty Drugie” 1991, nr 2.
K.M. Opdahl, Emotion as Meaning. The Literary Case for How We Imagine, London 2002.
S. Pinker, How the Mind Works, New York 1997.
S. Piskor, W. Paźniewski, W poszukiwaniu siebie. Haiku, czyli poemat trzech linijek, „Poezja” 1975, nr 1.
K. Satō, Czy można przesadzić kwiat rzepaku? Japońskie haiku i ruch haiku na Za- chodzie, przeł. A. Szuba, „Literatura na Świecie” 1991, nr 1.
S. Sen, Smak herbaty, smak zen, przeł. M. Godyń, Łódź 1997.
H. Shirane, The Poetry of Matsuo Bashō. In Eastern Canons: Approaches to the Asian Classics, przeł. M. A. Conway, Cambridge 1990.
L. Sosnowski, Erotyka w sztuce japońskiej. Wywiad z Beatą Romanowicz, „Estetyka i Krytyka” 2002, nr 3.
D.T. Suzuki, Buddha of Infinite Light, Boston 1997.
D.T. Suzuki, Zen and Japanese Culture, Princeton 1973.
B. Szymańska, Haiku i literatura polska przełomu XIX i XX wieku. O estetycznej wartości nastroju, „Estetyka i Krytyka” 2002, nr 2.
B. Szymańska, Kultury i porównania, Kraków 2003.
A. Tchórzewski, Między pierwszym a drugim Poundem, „Poezja” 1975, nr 1.
A. Watts, Droga zen, przeł. S. Musielak, Poznań 2003.
Estetyka japońska. Antologia, red. K. Wilkoszewska, t. 1: Wymiary przestrzeni, Kraków 2001.
M. Zienkiewicz, Haiku – cały świat, minimum słów, 2010, http://www.ariari.org/ dopobrania/DUNIYA-4-LIPIEC-i-SIERPIE-2010.pdf [dostęp: 04.07.2013].
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2014 Małgorzata Wielgosz

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.

