Potencjał edukacyjny Chłopów Władysława Stanisława Reymonta w oczach przyszłych polonistów
DOI:
https://doi.org/10.18778/2299-7458.14.12Słowa kluczowe:
Chłopi Reymonta, perspektywa biograficzna, apolityczność chłopów, zwrot plebejski, potencjał lekturowy tetralogiiAbstrakt
Artykuł przedstawia refleksję nad miejscem Chłopów Władysława Reymonta w edukacji szkolnej z perspektywy przyszłych nauczycieli języka polskiego. Autorka analizuje wybrane podejścia interpretacyjne (Doroty Samborskiej-Kukuć, Ryszarda Koziołka) oraz wyniki badań ankietowych przeprowadzonych wśród studentów polonistyki. Większość respondentów opowiada się za pozostawieniem Chłopów w kanonie lektur – choćby we fragmentach – podkreślając ich uniwersalizm, znaczenie kulturowe i wartość literacką.
Mimo trudności w odbiorze (język, obszerność, odległość kulturowa), powieść postrzegana jest jako źródło ważnych refleksji na temat tożsamości, wspólnoty, natury i przemijania. Przyszli poloniści wskazują na potrzebę stosowania różnorodnych metod – z wykorzystaniem dramy, projektów, debat czy analizy porównawczej – by zaangażować uczniów i ukazać aktualność utworu. Chłopi, odpowiednio opracowani, mogą stać się nie tylko tekstem o przeszłości, ale i punktem wyjścia do rozmów o współczesności.
Pobrania
Bibliografia
Bednarek J., Natura: instrukcja obsługi. „Chłopi” (Tom I – „Jesień”) Władysława Reymonta, [w:] Literatura i jej natury. Przewodnik ekokrytyczny dla nauczycieli i uczniów szkół średnich, red. P. Czapliński, J.B. Bednarek, D. Gostyński, Poznań 2017, s. 107–124.
Google Scholar
Budrewicz T., Status Rocha w „Chłopach”, [w:] „Wskrzesić choćby chwilę”. Władysława Reymonta zmagania z myślą i formą, red. M. Bourkane, R. Okulicz-Kozaryn, A. Sell, M. Wedemann, Poznań 2017, s. 169–187.
Google Scholar
Burke S., The Death and Return of the Author, Edinburgh 1992.
Google Scholar
Chakrabarty D., Prowincjonalizacja Europy. Myśl postkolonialna i różnica historyczna, przeł. D. Kołodziejczyk, T. Dobrogoszcz, E. Domańska, Poznań 2011.
Google Scholar
Duch-Dyngosz M., Zapomniana genealogia Polaków, „Znak” 2012, nr 5(684), s. 8–13.
Google Scholar
Erll A., Kultura pamięci. Wprowadzenie, przeł. A. Teperek, Warszawa 2020.
Google Scholar
Faron B., Wokół Literackiej Nagrody Nobla dla Reymonta, „Annales Academiae Paedagogicae Cracoviensis. Studia Historicolitteraria” 2005, nr 5, s. 52–70.
Google Scholar
Fijałkowska Z., „Chłopi” – cykl lekcji, https://view.genially.com/6194d7bb86026f0de9d37aff/guide-chlopi-cykl-lekcji
Google Scholar
Firan P., Zapraszamy na weekend: „Chłopi” Władysława Reymonta w nowym wydaniu. Nietuzinkowa adaptacja dzieła nagrodzonego Nagrodą Nobla, 20.10.2023, https://trojka.polskieradio.pl/artykul/3264876,chlopi-wladyslawa-reymonta-w-nowym-wydaniu-nietuzinkowa-adaptacja-dziela-nagrodzonego-nagroda-nobla [dostęp: 12.02.2025].
Google Scholar
Franaszek A., Od Bieruta do Herlinga-Grudzińskiego. Wykaz lektur szkolnych w Polsce w latach 1946–1999, Warszawa 2006.
Google Scholar
Grzymała-Siedlecki A., Ludzie i dzieła, Kraków 1967.
Google Scholar
Janicki K., Pańszczyzna. Prawdziwa historia polskiego niewolnictwa, Poznań 2021.
Google Scholar
Janicki K., Warcholstwo. Prawdziwa historia polskiej szlachty, Poznań 2023.
Google Scholar
Janus-Sitarz A., Przyjemność i odpowiedzialność w lekturze. O praktykach czytania literatury w szkole, Kraków 2009.
Google Scholar
Jesteśmy potomkami chłopów. Z Jackiem Wasilewskim rozmawia Marta Duch-Dyngosz, „Znak” 2012, nr 5(684), s. 14–17.
Google Scholar
Kościelniak M., Czego nie robimy. Jakub Szela powraca, 20.12.2011, „Tygodnik Powszechny” 2011, nr 51 online, https://encyklopediateatru.pl/artykuly/129717/jakub-szela-powraca [dostęp: 26.02.2025].
Google Scholar
Koziołek K., Czytanie z Innym. Etyka. Lektura. Dydaktyka, Katowice 2006.
Google Scholar
Koziołek R., Bierność polityczna CHŁOPÓW, 11.05.2020, https://www.researchgate.net/publication/341286262_Biernosc_polityczna_CHLOPOW [dostęp: 11.02.2025].
Google Scholar
Kto i dlaczego nam mówi, co czytać, z prof. UJ Dorotą Kozicką i prof. Ryszardem Koziołkiem rozmawia Zuzanna Kowalczyk, „Pismo. Magazyn Opinii” 2024, nr 8, s. 74–96.
Google Scholar
Kucicel-Frydryszak J., Chłopki, Warszawa 2023.
Google Scholar
Kuciel-Frydryszak J., Służące do wszystkiego, Warszawa 2018.
Google Scholar
Lichański S., „Chłopi” Władysława Stanisława Reymonta, Warszawa 1987.
Google Scholar
Mikecka E., Władysław Stanisław Reymont „Chłopi”, https://view.genially.com/5fbba27c84a2a16198730cda/presentation-chlopi
Google Scholar
Pobłocki K., Chamstwo, Wydawnictwo Czarne, Warszawa 2021;
Google Scholar
Rauszer M., Bękarty pańszczyzny. Historia buntów chłopskich, Warszawa 2020.
Google Scholar
Rauszer M., Ludowy antyklerykalizm. Historia nieopowiedziana, Kraków 2023.
Google Scholar
Rauszer M., Siły podporządkowanych, Warszawa 2021. https://doi.org/10.31338/uw.9788323547914
Google Scholar
Reymont W.S., Korespondencja 1890–1925, oprac., wstęp B. Koc, Warszawa 2002.
Google Scholar
Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 28 czerwca 2024 r. (Dz.U. z 2024 r., poz. 996).
Google Scholar
Rzeuska M., „Chłopi” Reymonta, Warszawa 1950.
Google Scholar
Samborska-Kukuć D., Reymont o sobie – życiorysy i autobiografie, „Pamiętnik Literacki” 2025, z. 1, s. 205–223. https://doi.org/10.18318/pl.2025.1.13
Google Scholar
Siekierski S., Współczesna recepcja czytelnicza twórczości Władysława Reymonta, [w:] Reymont. Radość i smutek czytania, red. J. Rohoziński, Pułtusk 2001, s. 79–98.
Google Scholar
Tatarkiewicz A., Gra w inteligencję, Białystok 1994.
Google Scholar
Wasiewicz J., Rola „Chłopów” Władysława Reymonta w kształtowaniu polskiej pamięci zbiorowej, [w:] „Wskrzesić choćby chwilę”. Władysława Reymonta zmagania z myślą i formą, red. M. Bourkane i in., Poznań 2017, s. 209–223.
Google Scholar
Włodarczyk A., Etyka interpretacji tekstu literackiego. Postmodernizm. Humanizm. Dydaktyka, Kraków 2014.
Google Scholar
Wroński P., My, szlachta, „Gazeta Wyborcza” 2012, nr 210, https://wyborcza.pl/magazyn/7,124059,12428726,my-szlachta.html [dostęp: 12.02.2025].
Google Scholar
Wyka K., Próba nowego odczytania „Chłopów”, „Pamiętnik Literacki” 1968, nr 2, s. 56–105.
Google Scholar
Zalas M., „Chłopi” Reymonta – między poetyckością a naturalizmem, https://view.genially.com/5fd5f85137663f0d6c0466aa/presentation-chlopi-wprowadzenie
Google Scholar
Ziejka F., „Chłopi” Władysława S. Reymonta w drodze do światowej sławy, „Niepodległość i Pamięć” 2015, nr 1(49), s. 121–142.
Google Scholar
https://akademia.cekis.pl/amatorski-zespol-regionalny-im-stanislawa-wladyslawa-reymonta-z-lipiec-reymontowskich/ [dostęp: 12.02.2025].
Google Scholar
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Małgorzata Gajak-Toczek
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
