Abschied von der Republik. Kommentare zur Preu-ßischwerdung Danzigs in der deutschsprachigen Literatur um 1800
DOI:
https://doi.org/10.18778/2196-8403.2015.15Słowa kluczowe:
Gdańsk, Prusy, 1793 r., pruski porządek, republikanizm, literatura o Gdańsku, idealne formy rządówAbstrakt
Artykuł analizuje, w jaki sposób współcześni pisarze komentowali zajęcie Gdańska przez Prusy w 1793 roku. Upadek Wolnego Miasta oraz negatywny stosunek obywateli Gdańska do pruskiego rządu inspirowały kilku autorów do rozważań o idealnym państwie. Anonimowy autor Briefe über Danzig (1794), Carl B. Feyerabend (Kosmopolitische Wanderungen…, 1798) oraz August Graf von Lehndorff (Meine Reise ins blaue Ländchen …, 1799) uważają, że absolutyzm oświeceniowy państwa pruskiego jest korzystniejszym systemem dla obywateli niż rządy republikańskie. Natomiast Johannes Daniel Falk w swej powieści autobiograficznej Leben, wunderbare Reisen und Irrfahrten des Johannes von der Ostsee (1805) ceni republikanizm wyżej niż pruski porządek. Prezentowane opinie można odczytać jako część dyskusji o idealnym państwie, jaka prowadzona była w kontekście wydarzeń rewolucji francuskiej.
Bibliografia
ANONYM (1794): Briefe über Danzig. Berlin.
Google Scholar
ANONYM [FEYERABEND, CARL B.] (1798): Kosmopolitischen Wanderungen durch Preussen, Liefland, Kurland, Litthauen, Vollhynien, Podolien, Gallizien und Schlesien in den Jahren 1795-1797. In Briefen an einen Freund. Danzig.
Google Scholar
ANONYM [VON LEHNDORFF, AUGUST LEOPOLD] (1799): Meine Reise ins blaue Ländchen, nebst Bemerkungen über Danzig. In Briefen an einen Freund. Danzig.
Google Scholar
DEMANDT, JOHANNES (1999): Johannes Daniel Falk. Sein Weg von Danzig über Halle nach Weimar (1768-1799) (= Arbeiten zur Geschichte des Pietismus 36). Göttingen.
Google Scholar
DOI: https://doi.org/10.13109/9783666558207
FALK, JOHANNES DANIEL (1805): Leben, wunderbare Reisen und Irrfahrten des Johannes von der Ostsee. Tübingen.
Google Scholar
FALK, JOHANNES DANIEL (1886): Die Besitznahme Danzigs durch die Preußen am 4. April 1793: nach einem höchst seltenen Briefwechsel Johannes Daniel Falk‘s. Hrsg. und kommentiert von Emil König. Rathenow.
Google Scholar
FALK, JOHANNES DANIEL (1922): Jugendgeschichte des Johannes von der Ostsee u. a. Geschichten. Hrsg. von Ludwig Mahlau. Danzig.
Google Scholar
GOLEC, IZABELLA (1998): Danzig zwischen der I. und III. Teilung in der deutschen Reiseliteratur. In: 1000 Jahre Danzig in der deutschen Literatur. Studien und Beiträge (= Studia Germanica Gedanensia 5). Hrsg. v. Marek Jaroszewski. Gdańsk, 77-91.
Google Scholar
HEUFERT, GERHARD (2008): Johannes Daniel Falk. Satiriker, Diplomat und Sozialpädagoge. Weimar.
Google Scholar
JÄGER, HANS-WOLF (1998): Danzig in der deutschen Reiseliteratur des 18. und frühen 19.Jahrhunderts. In: 1000 Jahre Danzig in der deutschen Literatur. Studien und Beiträge (= Studia Germanica Gedanensia 5). Hrsg. v. Marek Jaroszewski. Gdańsk, 61-75.
Google Scholar
LOEW, PETER OLIVER (2011): Danzig. Biographie einer Stadt. München.
Google Scholar
LÖSCHIN, GOTTHILF (1823): Geschichte Danzigs von der ältesten bis zur neuesten Zeit. Mit beständiger Rücksicht auf Cultur der Sitten, Wissenschaften, Künste, Gewerbe und Handelszweige. Bd. 2., 2. überarb. Auflage. Danzig.
Google Scholar
SAMP, JERZY (1991): Gdańsk w relacjach z podróży 1772-1918 (= Zeszyty naukowe Uniwersytetu Gdańskiego. Rozprawy i monografie 152). Gdańsk.
Google Scholar
SCHOPENHAUER, JOHANNA (2000): Im Wechsel der Zeiten, im Gedränge der Welt. Jugenderinnerungen, Tagebücher, Briefe. Düsseldorf, Zürich.
Google Scholar
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.