A museum as a research and scientific centre for archaeological studies (Ukrainian Socialistic Soviet Republic museums experience in the 1920s – first half of 1930s)

Anna Yanenko

doi:10.18778/0208-6034.31.12

Autor

Anna Yanenko Państwowy Kijowsko–Peczerski Historyczny i Kulturowy Rezerwat

DOI:

https://doi.org/10.18778/0208-6034.31.12

Słowa kluczowe:

archeologia muzealna, badania archeologiczne, metody badań archeologicznych, szkolenia pracowników archeologicznych, Ukraińska Socjalistyczna Republika Radziecka, 1920 – pierwsza połowa lat trzydziestych XX w

Abstrakt

Muzea Ukraińskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej w okresie od lat 20. do połowy lat 30. XX wieku były silnymi ośrodkami badań archeologicznych. W działalność naukową na polu archeologii zaangażowanych było wówczas 56 instytucji muzealnych oraz ponad 100 archeologów – pracowników muzeów. Ze względu na brak wsparcia finansowego oraz odpowiednich kwalifikacji archeologów – muzealników, wiodącą formą badań archeologicznych były poszukiwania stanowisk archeologicznych (przeprowadzone w omawianym okresie badania powierzchniowe ujawniły 2000 stanowisk archeologicznych datowanych od paleolitu do późnego średniowiecza/współczesności). Ponadto muzealnicy opracowywali mapy archeologiczne różnych regionów USRR, rozwijali metody badacze i konserwacyjne, popularyzowali lokalną historię. Szukając dialogu naukowego, tworzyli przestrzeń komunikacyjną w celach badawczych, czyli stowarzyszenia naukowe.
Wyniki badań archeologicznych prezentowane były w publikacjach naukowych i popularnonaukowych (w sumie 150 publikacji), w trakcie lekcji muzealnych oraz wycieczek terenowych. Materiał archeologiczny, uzyskany podczas badań powierzchniowych, po odpowiednim przetworzeniu naukowym i technicznym, prezentowano na wystawach. W badaniach archeologicznych, obok pracowników muzealnych, brali udział studenсі archeologii oraz osoby, zainteresowane lokalną historią. Centrami kształcenia młodych archeologów były zwłaszcza: Wszechukraińskie Muzeum Historii im. Tarasa Szewczenki w Kijowie, Historyczne i Archeologiczne Muzeum w Odessie oraz Historyczne i Archeologiczne Muzeum w Charkowie. Analiza doświadczenia uzyskanego przez instytucje muzealne w okresie od lat 20. do połowy lat 30. XX wieku jest niezbędna dla właściwego funkcjonowania nowoczesnych muzeów jako ośrodków naukowych i edukacyjnych.

Pobrania

Statystyki pobrań niedostępne.

Bibliografia

Dubrovskyj V. V. (2007), Čerhovi zavdannia sučasnoho muzeinoho budivnyctva na Ukraini, “Ukrainskyj muzej”, zb. 1, repryntne perevydannia 1927 roku, Kyiv, s. 17–22.

Fedorovskyj A. S. (1921), Doistoričeskije drevnosti v basseine r. Donca, “Izvestija Lysyčanskoho muzeja”, t. 1, vyp. 4, s. 35–44.

Fedorovskyj O. (1927), Instrukcii ta prohramy dla rozvidok I rejestracii pam’jatok archeologičnyh, Harkiv

Gamčenko S. S. (1925), Archeologični peršodžereła, sposoby їh rejestracii ta zasoby ohorony: (Korotkyj vyklad), Zhytomyr.

Iziumŝyna... (1930), Iziumŝyna. Krajeznavčyj zbirnyk, Izium.

Kataloh... (1928), Kataloh vystavky dosiahnen miscevoi archeolohii za 10 rokiv (1917–1927) ta vystavky kartyn krajeznavčoho zmistu (krajevydy, typy, pam’jatnyky starovyny), Odesa.

Korotke zvidomlennia… (1928), Korotke zvidomlennia pro dijalnist Mykolaivskoho istoryko-archeolohičnoho muzeju za 1927 rik, Mykolaiv.

Litopys... (1927), Litopys muzeju. Červoni roky 1917–27, vyp. 8, Kherson.

Litopys... (1929), Litopys muzeju. 1927–28, vyp. 9, Kherson.

Masalova I. I. (2008), Kyivski muzei v 1902–1928 rokah (za materialamy putivnykiv ta dovidnykiv po Kyjevu), “Lavrskyj almanah”, vyp. 22, s. 132–149.

Nestula S. I. (1997), Archeolohičnyj Komitet Vseukrainskoi akademii nauk: etapy stanovlennia, Poltava.

Nikolajevŝyna... (1926), Nikolajevŝyna. Krajevedčeskyj sbornik, pod. red. V. M. Fidrovskoho i A. V. Kokoreva, Nikolaev.

Rudynskyj M. Ja. (2002/2003), Centr i peryferii v spravi muzeinij, publ. i kom. Mokliaka V. O., Nestuli O. O., “Archeolohichnyj litopys Livoberežnoi Ukrainy”, nr 2/1, s. 27–29.

Rudynskyj M. Ja. (1925), Rozšuky po piskovyh nadberežžah ričok, “Biuleten Kabinetu Antropolohii ta Etnolohii im. Hv. Vovka”, nr 1, s. 41–45.

Sibilov M. V. (Sibilov N. V.) (1926a), Starovynnosti Iziumŝyny: Albom maliunkiv, vyp. I, Izium.

Sibilov M. V. (Sibilov N. V.) (1926b), Starovynnosti Iziumŝyny. (Archeolohični rozvidky v baseini Dincia v 1920–26 rr.), vyp. II, Izium.

Sibilov M. V. (Sibilov N. V.) (1928), Kak ja provožu archeologičeskije razvedki, “Krajevedenije”, nr 5, s. 288–293.

Sibilov M. V. (Sibilov N. V.) (1930), Starovynnosti Iziumŝyny, vyp. IV, Izium.

Sibilov M. V. (Sibilov N. V.) (1935), Archeologičeskije razvedki v rajone novostrojek, “Sovetskaja etnohrafija”, nr 3, s. 108–115.

Sibilov M. V. (Sibilov N. V.) (1936a), Archeologičeskije issledovanija krajevedčeskih muzejev, “Sovetskyj muzej”, nr 3, s. 33–37.

Sibilov M. V. (Sibilov N. V.) (1936b), Zdanije i ekspozitcija krajevedčeskoho muzeija, “Sovetskyj muzej”, nr 6, s. 15–16.

Starovynnosti…(1928), Starovynnosti Iziumŝyny, vyp. III, Izium.

V. K. (1930), Vystavka archeolohičnyh znahidok Doneckoho horodyŝa, “Hronika archeolohii ta mystectva”, č. 2, s. 80.

Vidčyt… (1927), Vidčyt pro dijalnist Odeskoho deržavnoho istoryčno-archeolohičnoho muzeju za 1926 rik, Odesa.

Vidčyt… (1929), Vidčyt pro dijalnist Odeskoho deržavnoho istoryčno-archeolohičnoho muzeju za r.r. 1927 ta 1928, Odesa.

Yanenko A. S. (2015), Pidhotovka muzejnyh pracivnykiv v aspiranturi Vseukrainskoho istoryčnoho muzeju im. T. G. Ševčenka u druhij polovyni 1920–h – na pochatku 1930–h rr., “Siverŝyna v istorii Ukrainy”, vyp. 8, s. 286–299.

Yanenko A. S., Tarnavska S. V. (2011), Pidhotovka ta pidvyŝennia kvalifikacii archeolohičnyh kadriv pry muzejah USRR (1920-ti – počatok 1930-h rokiv), “ Siverŝyna v istorii Ukrainy”, vyp. 5, s. 363–367.

Zbirnyk… (1928a) Zbirnyk, Volynskyj Naukovo-Doslidčyj Muzej, t. I, Žytomyr.

Zbirnyk… (1928b), Zbirnyk, Poltavskyj Deržavnyj Muzej im. V. Korolenka, t. I, Poltava.

Zbirnyk… (1929), Zbirnyk, Dnipropetrovskyj Krajevyj Istoryčno-Archeolohičnyj Muzej, t. I, Dnipropetrovske.