Archaeologists from Lvov in the formation of European intellectual environment of the middle of XIX – first quarter of XX century (interaction direct and indirect)

Natalia Bulyk

doi:10.18778/0208-6034.31.11

Autor

Natalia Bulyk Państwowa Akademia Nauk Ukrainy, Instytut Ukrainoznawstwa im. I. Kripjakiewicza

DOI:

https://doi.org/10.18778/0208-6034.31.11

Słowa kluczowe:

Cesarstwo Austriackie, archeologia ukraińska, kontakty naukowe, lwowscy archeolodzy, Galicja

Abstrakt

Rozwój nauki nie jest możliwy bez współpracy, wymiany doświadczeń, a nawet przyjaźni między badaczami. Archeologia, która w XIX wieku przeszła długą drogę od hobby do dyscypliny naukowej, nie była pod tym względem wyjątkiem. Jak zauważył J. Pasternak na łamach „Archeologii Ukrainy”, w połowie XIX wieku na Ukrainie działały trzy główne ośrodki archeologiczne – lwowski, kijowski i odesski (Pasternak 1961: 18). W przeciwieństwie do Kijowa i Odessy, Lwów był częścią Cesarstwa Austriackiego, archeologia rozwijała się więc tam podobnie jak w innym ośrodku naukowym Galicji, tj. w Krakowie. Specyfiką Lwowa było współistnienie zarówno ukraińskich jak i polskich ośrodków archeologicznych. Celem autorki jest poszukiwanie aktywności archeologów lwowskich w tworzeniu europejskiej przestrzeni intelektualnej. Analiza dokumentów pozwala stwierdzić, że archeolodzy lwowscy współpracowali z uczonymi z niemal całej Europy (szczególne stosunki łączyły ich z badaczami z Krakowa). Ponadto należy zauważyć, że relacje te pojawiły się nie tylko między instytucjami, ale również na poziomie stosunków osobistych.

Pobrania

Statystyki pobrań niedostępne.

Bibliografia

Archiwum PAN I PAU, Archiwum Nauki Polskiej Akademii Nauk i Polskiej Akademii Umiejętności w Krakowie, Rękopis PAN Kr. 3156; Rkps PAN Kr. 3170, t.1, ark. 44; TNK (Towarzystwo Naukowe Krakowskie) sygn. 80, k. 125.

APT, TNT, Archiwum Państwowe w Toruniu, Towarzystwo Naukowe Toruńskie 49, list 135.

Catalogue..., Catalogue spécial de l’exposition des sciences anthropologiques. Exposition universelle internationale de 1878 à Paris, Paris 1878.

DALO, Deržavnyj arhiv Lvivskoi oblasti, F. 26 (L`vivs`ky`j universytet), op. 5, spr. 336 (Osobova sprava profesora Gadacheka), ark. 37.

Katalog..., Katalog Muzeum imienia Lubomirskich, Lwów 1877.

Kronika Towarzystwa..., Kronika Towarzystwa archeologicznego krajowego we Lwowie, „Przegląd Archeologiczny”, Lwów 1878, R. 1, z. II.

LNNB NAN, L’vìvs’ka nacìonal’na naukova bìblìoteka Ukrainy imeni V. Stefanyka, F. 144 (Antoni Šnajder), op. V, spr. 31 (Materialy iz zagal′nyh pytan′ archeologiї), ark. 100.

MAK, Muzeum Archeologiczne w Krakowie, Dział dokumentacji naukowej, Teczka listów W. Antoniewicza do W. Demetrykiewicza, SP8/36; Teki listów E. Majewskiego, T. 2, list 430.

PAK, GK, Państwowe Archiwum w Krakowie, Grono Konserwatorów Galicji Zachodniej w Krakowie, sygn. 2; sygn. 3.

PAK, TSchn, Państwowe Archiwum w Krakowie, Teki Antoniego Schenidera, sygn. 1050.

PMA, Państwowe Muzeum Archeologiczne w Warszawie, Teki listów Erazma Majewskiego, t. 2, list 430.

Py`s`menny`ky`..., Pys′mennyky Zahidnoї Ukraїny 30–50 rokiv XIX st., Kyїv 1965.

Abramowicz A. (1974), Dalecy і bliscy. Szkice z dziejów archeologii, ŁTN, Ossolineum, Łódź–Wrocław.

Abramowicz A. (1991), Historia archeologii polskiej XIX i XX wiek, IHKM PAN, Warszawa–Łódź.

Bandtivs′kyj M., Krušel′nyc′ka L. (2012). Zoloti Myhalkivs′ki skarby ta їh dolia. L′viv.

Berest R. (1998), Karlo Gadachek: štryhy biografiї ta naukovoї diâlnosti. Postati ukraїns′koї archeologiї, „Materialy ta doslidžnnâ z arheologiї Prykarpattâ ta Volyni”, vyp. 7, s. 78–79.

Blombergowa M. (1996), O kontaktach naukowych Erazma Majewskiego, [w:] Erazm Majewski i warszawska szkoła przedhistoryczna na początku XX wieku, red. S. K. Kozłowski, J. Lech, Warszawa, PWN, Warszawa, s. 93–96.

Brézillon M. (1969), Dictionnaire de la préhistoire, Librairie Larousse, Paris.

Bulyk N. (2008a), Archeologični kolekciї u muzeâh Lvova, „Materialy ta doslidžnnâ z archeologiї Prykarpattâ ta Volyni”, vyp. 12, s. 407–428.

Bulyk N. (2008b). Archeologični oseredky L′vova (1875–1914): naukovi pošuky ta poliovi zdobutky, „Archeologični doslidžennâ L′vivs′kogo universytetu”, vyp. 11, s. 209–237.

Bulyk N. (2009), Formuvannâ ukraїns′koї archeologiї v Galyčyni u XIX stolitti: Isydor Šaranevyč (1829–1901), „Materialy ta doslidžnnâ z archeologiї Prykarpattâ ta Volyni”, vyp. 13, s. 307–321.

Bulyk N., Lech J. (2009-2011), Karol Hadaczek (1873–1914) and the begginnings of archaeology in universities of the North-East borderland of the Austro-Hungarian Monarchy, „Archaeologia Polona”, vol. 47, s. 59–89.

Burdulanûk V. (2009), Muzeї Naukovogo tovarystva imeni Ševčenka, „Visnyk Prykarpatskogo Universytetu. Istoriâ”, Ivano-Frankivs′k, vyp. XV, s. 3–10.

Hadaczek K. (1898–1899), Kilka uwag o czasach przedhistorycznych Galicyi, „Eos”, t. 5, s. 55–61.

Hadaczek K. (1914), Osada przemysłowa w Koszyłowiczach z epoki eneolitu, Lwów.

Franko O. (1997), Diâl′nist′ Fedora Vovka v Naukovomu tovarystvi im. Ševčenka, [w:] Z istoriї Naukovogo tovarystva imeni Ševčenka. Zbirnyk dopovidej i povidomlen′ naukovyh sesij Naukovogo tovarystva imeni Ševčenka u L′vovi, L′viv, s. 84–101.

Franko O. (2001), Fedir Vovk – včenyj i gromads′kyj diâč, Kyїv.

Karolczak K. (2001), Dzieduszyccy. Dzieje rodu. Linia poturzycko-zarzecka, Wydawnictwo Naukowe AP, Kraków.

Klejn L. (2011), Іstoryâ archeologičeskoj mysli, t. 1, Sankt Peterburg.

Kozłowski S. K. (2006), Volodymyr Antonêvič i Karol′Gadaček, „Archeologični doslidžennâ L′vivs′kogo universytetu”, vyp. 9, s. 89–96.

Kozłowski S. K. (2009a), Włodzimierz Antoniewicz, profesor z Warszawy, PMA, Warszawa.

Kozłowski S. K. (2009b), Apostołowie okresu formatywnego Warszawskiej Archeologii, [w:] Księga Pamiątkowa I Zjazdu Absolwentów Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego, Stowarzyszenie SiA IA UW ARCHEO, Warszawa, s. 7–15.

Kril` M. (1999), Nevidomi lysty Ivana Golovackogo do Antona Petruševyča, „Ukraїna moderna”, čast. 2–3, s. 350–372.

Kubijovyč V. (1991), Narys istoriї NTŠ (1873–1949), L′viv.

Lech J. (1999), Between Captivity and Freedom. Polish Archaeology in the 20th Century, Arwil, Warsaw.

Lech J. (2006), Z istoriyi pol`s`ko-ukrayins`ky`x zv’yazkiv v arxeologiyi (kinecz` XVIII st.–1939 r.), „Archeologichni doslidzhennya L`vivs`kogo universy`tetu”, vy` p. 9, s. 17–53.

Lèger L. (1877), Rapport à Son Excellence le Ministre de l’Instruction Publique sur une mission scientifique près le congrès archèologique de Kiev, „Extrait des Archives des missions scientifiques et littéraires. 3e série”, vol. IV.

Maternicki J., Zaszkilniak L. (red.) (2007), Złota księga historiografii lwowskiej XIX i XX wieku, Rzeszów.

Naulko V. (2006), Lysty Lûbora Niderle do Myhajla Grušews′kogo, „Ukraїns′kyj archeografičnyj ŝoričnyk”, vyp. 10/11, s. 631–639.

Pasternak Â. (1961), Archeologiâ Ukraїny, Toronto.

Pasternak Â. (1962), Ti ŝo rozkryly pidzemnuj arhiv Ukraїny (Pam’âti vydatnyh archeologiv Ukraїny), „Terem”, R. I, čast. I, s. 7–12.

Petegyryč V. M. (1996), Dolâ archeologičnyh kolekcij muzeû NTŠ, „Biblioteka Naukowogo tovarystva im. Ševčenka: knygy i lûdy”, s. 59–67.

Podgórski W. (1875), Antoni Sznejder autor „Encyklopedii do krajoznawstwa Galicyi”, „Kłosy”, nr 504, t. XX, s. 115–118.

Rudyns′kyj M. (red.) (1931). Mizyn. Vyznačniši seriї kistânyh vyrobiv Mizyns′koї paleolityčnoї stacyї v osvitlenni Fedora Vovka, Kyїv.

Radiêvs′ka T. M. (2012), Archeologiâ u naukowomu dorobku Hfedora Vovka, materialy jogo doslidžen′ u zibranni Nacional′nogo muzeû istoriї Ukraїny, „Archeolohiâ i davnâ istoriâ Ukraїny. Istoriâ archeologiї: doslidnyky ta naukovi centry”, vyp. 9, s. 213–220.

Renfrew C., Bahn P. (2002), Archeologia: Teorie, metody, praktyka, Prószyński i S-ka, Warszawa.

Sadowski J. N. (1877), Sprawozdanie z posiedzeń ósmego międzynarodowego kongresu antropologiczno-archeologicznego w Peszcie w 1876 r., „Rozprawy i sprawozdania z posiedzeń wydziału historyczno-filozoficznego Akademii Umiejętności”, (dodatek), Kraków, t. VI, s. I–XXVI.

Schneider A. (1877), Sprawozdanie z odbytego w Buda-Peszcie kongresu Archeologicznego w r. 1876, „Przegląd Archeologiczny”, t. I, z. 4, s. 117–127.

Shnejder A. (1995), Borshhivs`ky`j povit u Galy`chy`ni z jogo doistory`chnoyu ta seredn`ovichnoyu starovy`noyu (Archeologichne doslidzhennya opracz`ovane na misci u 1878 r.), „Litopy`s Borshhivshhy`ny`”, vy`p. 7, s. 84–99.

Sklenář K. (1983), Archeology in Central Europe: the First 500 Years, Leicester University Press and St. Martin Press, Leicester–New York.

Sytnyk O. S. (1999), Hvedir Vovk – pershyj profesijnyj doslidnyk paleolitu Ukraїny, „Archeologična zbirka Hersons′koї inspekciї ohorony pam’âtok”, 1, Herson, s. 64–79.

Sytnyk O. S. (2012), Archeologična nauka u L′vovi. Perša polovyna XX stolittâ, L′viv-Žešiv.

Trigger B. (1989), A history of archaeological thought, University Press, Cambridge.

Vagylevyč I. (1928), Lyst do P.J. Šafaryka, [w:] Korespondence Pavla Josefa Šafaříka, t.1, Část 2. Vzájemné dopisy P.J. Šafaříka s ruskými učenci (1825–1861), vyd. V. A. Francev, Česká Akademie Věd a Uměni, Praha.

Vilímek J. (1890–1891), České album. Sbírka podobizen předních spisovatelů a spisovatelek českých, učenců, mužů i žen práce, kteří život svůj zasvětili povznesení národa svého, Praha.

Vovk F. (1905), Vyroby peredmikens′kogo typu na Ukraїni, „Materialy do ukraїns′korus′ koї etnologiї”, t. 4, s. 1–27.

Woźny M. (2009), Włodzimierz Demetrykiewicz (1859–1937): the fierst prehistorian from Cracow. On his 150th birthday anniversary, „Archaeologia Polona”, vol. 47, p. 33–58.

Woźny M. (2010), Włodzimierz Demetrykiewicz (1859-1937) – pierwszy prehistoryk z Krakowa, „Materiały Aarcheologiczne”, t. XXXVIII, s. 175–192.