Rota Mikołaja Sieniawskiego z 1557 roku

Tadeusz Grabarczyk

doi:10.18778/0208-6034.36.16

Autor

Tadeusz Grabarczyk Uniwersytet Łódzki, Wydział Filozoficzno-Historyczny, Instytut Historii https://orcid.org/0000-0002-6197-9457

DOI:

https://doi.org/10.18778/0208-6034.36.16

Słowa kluczowe:

zaciężni, kawaleria, XVI wiek, Mikołaj Sieniawski, Polska, wojsko

Abstrakt

W artykule tym omówiona została struktura i uzbrojenie konnego oddziału zacieżnego dowodzonego przez hetmana polnego koronnego Mikołaja Sieniawskiego (1489–1569). Praca ta powstała w oparciu o rejestr 200-konnej roty spisany 3 sierpnia 1557 r. pod Terembowlą. Pod względem posiadanego uzbrojenia można wyróżnić trzy kategorie żołnierzy: husarzy, kopijników i kozaków. Najliczniej reprezentowana była ta pierwsza grupa. Ponadto w rejestrze odnotowano pachołków oraz bębniarza. Oddział zwerbowano w celu odparcia najazdu tatarów, do którego jednak nie doszło.

Pobrania

Statystyki pobrań niedostępne.

Bibliografia

Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie. Archiwum Skarbu Koronnego. Oddział 85. 61: 4–9v.

Arct M. (1921), Słownik wyrazów obcych: 25.000 wyrazów, wyrażeń, zwrotów i przysłów cudzoziemskich używanych w mowie potocznej i w prasie polskiej, Wydawnictwo M. Arcta, Warszawa.

Bokhan Yu.M. (2008), Vayskovaya sprava ў Vyalіkіm knyastve Lіtoўskіm u drugoy palove XIV – kantsy XVI st., Minsk.

Bołdyrew A. (2005), Produkcja i koszty uzbrojenia w Polsce XVI wieku, Wydawnictwo Neriton, Warszawa.

Bołdyrew A. (2011), Piechota zaciężna w Polsce w pierwszej połowie XVI wieku, Wydawnictwo Neriton, Warszawa.

Bołdyrew A. (2016), Equus Polonus. Koń w wojsku polskim w XVI wieku, Uniwersytetu Jana Kochanowskiego. Filia, Piotrków Trybunalski.

Bołdyrew A. (2017), The Bow in the Borderland in the 16th century, „Fasciculi Arecheologiae Historicae”, 30, s. 11–17, https://doi.org/10.23858/FAH30.2017.001 DOI: https://doi.org/10.23858/FAH30.2017.001

Bołdyrew A. (2019), Przemiany uzbrojenia wojska polskiego na przełomie średniowiecza i nowożytności (1454–1572) jako przejaw (r)ewolucji militarnej, „Roczniki Dziejów Społecznych i Gospodarczych”, 80, s. 113–138, https://doi.org/10.12775/RDSG.2019.04 DOI: https://doi.org/10.12775/RDSG.2019.04

Bołdyrew A., Grabarczyk T. (w druku), Uzbrojenie roty kozackiej Bernarda Pretwicza w 1557 roku, Kijów.

Bołdyrew A., Łopatecki K. (2020), Polish Way: The Light Cossack Cavalry in the Era of Military Revolution, „Vestnik of Saint Petersburg University. History”, 65.3, s. 683–709, https://doi.org/10.21638/11701/spbu02.2020.301 DOI: https://doi.org/10.21638/11701/spbu02.2020.301

Brückner A. (1927), Słownik etymologiczny języka polskiego, Nakł. Krakowskiej Spółki Wydaw., Kraków.

Górski K. (1894), Historya jazdy polskiej, Księgarnia Spółki Wydawniczej Polskiej, Kraków.

Grabarczyk T. (2015), Jazda zaciężna Królestwa Polskiego w XV w., Wydawnictwo Blue Note, Łódź.

Gradowski M., Żygulski Z. jun. (2000), Słownik uzbrojenia historycznego, Wydaw. Naukowe PWN, Warszawa.

Hański O. (w druku), Ozbroennya і obladunki «zatyazhnoi» kіnnoi roti Strusya z 1501 r., Kijów.

Plewczyński M. (1996–1997a), Sienawski Mikołaj h. Leliwa (1489–1569), [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. XXXVII, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Warszawa–Kraków, s. 123–130.

Plewczyński M. (1996–1997b), Sienawski Mikołaj h. Leliwa (ok. 1520–1584), [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. XXXVII, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Warszawa–Kraków, s. 130–135.

Plewczyński M. (2012), Wojny i wojskowość polska w XVI wieku, t. II, Lata 1548–1575, Wydawnictwo Inforteditions, Zabrze.

Sikora F. (1996–1997), Sieniawski Rafał h. Leliwa, [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. XXXVII, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Warszawa–Kraków, s. 147–148.

Słownik polszczyzny XVI wieku, t. II, Bańczysty – Butynkować się (1967), Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław.

Słownik polszczyzny XVI wieku, t. XIX, O – Ochytrzy (1990), Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław.

Szymczak J. (2002), Rycerska broń drzewcowa na polu bitwy i w szrankach turniejowych w Polsce średniowiecznej, [w:] A. Rachuba. S. Górzyński, H. Manikowska (red.), Heraldyka i okolice, Wydawnictwo DiG, Warszawa, s. 363–367.

Tyszkiewicz J. (1991), Ostatnia wojna z Zakonem Krzyżackim 1519–1521, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa.

Viskovatov A.V. (1899), Istoricheskoye opisaniye odezhdy i vooruzheniya rossiyskikh voysk, s risunkami, sostavlennoye po vysochayshemu: v 30 t., v 60 kn. 1, Sankt-Peterburg.

Yukho S.V. (2012), Inventar’ vooruzheniya Nesvizhskogo zamka 1510, 1569 godov (pozdneye vyvezennogo v Chernavchitsy) i drugiye inventari 2-y poloviny XVI veka: unikal’nyye istochniki dlya novykh issledovaniy, [w:] Voyna i oruzhiye. Novyye issledovaniya i materialy. Trudy Tretey Mezhdunarodnoy nauchno–prakticheskoy konferentsii 16–18 maya 2012 goda, Sankt-Peterburg, Ch. III, s. 445–453, https://www.artillery-museum.ru/assets/files/sbornik-konferencii2012-3.pdf [26 II 2021].