Human Impact on the Vegetation of Bory Tucholskie on the Basis of Palynological Investigations

Björn E. Berglund; Grażyna Miotk-Szpiganowicz

doi:10.18778/0208-6034.16.29

Authors

Björn E. Berglund
Grażyna Miotk-Szpiganowicz

DOI:

https://doi.org/10.18778/0208-6034.16.29

Abstract

Prace nad tą tematyką prowadzono w ramach programu R 111-15 „Procesy ekologiczne wewnątrz wybranych jednostek krajobrazowych i ich bilans energetyczny”, kierowanego przez prof. Ryszarda Bohra z Instytutu Biologii UMK w Toruniu, a od 1986 r. kontynuowano w centralnym programie 04.10.01.
W powyższych badaniach uczestniczą szwedzcy i polscy specjaliści. Analizami objęto kilka jezior na terenie Borów Tucholskich: Suszek, Mały Suszek, Kęsowo. Wyniki korelowano z wszechstronnym opracowaniem osadów jeziora Wielkie Gacno, opublikowanym w 1981 r. przez M. Hjelmroos-Ericsson. W obecnie analizowanych osadach nieco słabiej niż w Wielkim Gacnie wyróżniają się pierwsze trzy fazy ożywionego osadnictwa. Przypuszczalnie fazę drugą i trzecią można łączyć z działalnością społeczności neolitycznych, prawdopodobnie kultury pucharów lejkowatych. Intensywniejsze zmiany szaty roślinnej przypisano działalności grup ludzkich wczesnych faz epoki brązu i łączono z wyróżnianymi archeologicznymi pozostałościami charakterystycznymi dla kultury iwieńskiej (ewentualnie też – mniej licznymi kultury przedłużyckiej). Po zaobserwowanej przerwie w intensywnym wykorzystywaniu środowiska kolejną fazę osadniczą można łączyć z gospodarką ludności z cyklu łużycko-pomorskiego. W odpowiadających jej poziomach pyłkowych, prócz roślin świadczących o stosowaniu hodowli zwierząt, występują pyłki zbóż potwierdzające uprawę roli. Wymienione typy gospodarki: hodowla zwierząt i uprawa roli od tego okresu stale potwierdzane są przez wskaźniki roślinne, choć zmienia się ich natężenie. Faza szósta wzmożonej intensywności osadniczej łączona jest z działalnością ludności kultury wielbarskiej, natomiast siódma odpowiada czasowo trwaniu osadnictwa wczesnośredniowiecznego i okresów następnych. Poczynając od wczesnego średniowiecza w spektrach pyłkowych rośliny wskaźnikowe nieprzerwanie odzwierciedlają gospodarczą działalność grup ludzkich na terenie Borów Tucholskich.

Downloads

Download data is not yet available.

References

Bagniewski Z., 1987, Mezolityczne społeczności myśliwsko-rybackie południowej części Pojezierza Kaszubskiego, „Acta Universitatis Wroclaviensis”, nr 901, Studia Archeologiczne, t. 17.

Berglund B. E., 1969, Vegetation and human influence in South Scandinavia during Prehistoric time, „Oikos” Suppl., vol. 12, p. 9-28.

Berglund В. E.. 1988, The Cultural Landscape during 6000 Years in South Sweden – An Interdisciplinary Project, [in:] The Cultural Landscape Past, Present and Future, eds. H. H. Birks, H. J. B. Birks, P. E. Кaland, D. Мое, Cambridge Univ. Press, p. 241 254.

Dąbrowski J. (ed.), 1981. Woryty – studium archeologiczno-przyrodnicze zespołu osadniczego kultury łużyckiej, Wroclaw.

Godlowski K., Kozłowski J., 1985, Historia starożytna ziem polskich. Warszawa.

Grzelakowska E„ 1989, Środowiskowe uwarunkowania osadnictwa pradziejowego i wczesnośredniowiecznego w północnej części Borów Tucholskich, „Acta Universitatis Lodziensis" 1989, Folia archaeologica, z. 11. DOI: https://doi.org/10.18778/0208-6034.11

Hjelmroos-Ericsson M., 1981, The post-glacial development o f Lake Wielkie Gacno NW Poland. The human impact on the vegetation – recorded by means of pollen analysis and C 14 dating, „Acta Palaeobotanica” vol. 22, no. 2, p. 129-144.

Hjelmroos-Ericsson M., 1982, Tlie holocene development of Lake Wielkie Gacno NW Poland. A palaeoecological study (Preliminary results), „Acta Palaeobotanica", vol. 22, no. 1, p. 23 46.

Klichowska M., 1962, Odciski zbóż i roślin strączkowych na ceramice kultury pomorskiej, „Przegląd Archeologiczny”, t. 14, p. 142-152.

Klichowska M.. 1968, Znaleziska zbóż na terenie ziem polskich od neolitu do X II w. n.e., „Kwartalnik Historyczny Kultury Materialnej", t. 4, p. 678-679.

Kmieciński J., 1968, O sposobach ustalania chronologii prahistorycznej orki w Odrach w pow. chojnickim, „Acta Archaeologica Lodziensia", nr 17, p. 73 76.

Kostrzewski J., 1966, Pradzieje Pomorza, Wrocław.

Kowalczyk M., 1986, Raciąż – średniowieczny gród i kasztelania na Pomorzu w świetle źródeł archeologicznych i pisanych, „Archaeologia Baltica", vol. 6.

Łuka L. J., 1966, Kultura wschodniopomorska na Pomorzu Gdańskim, Wrocław, 45-46.

Miotk-Szpiganowicz, G., 1988, The history of the vegetation of Bory Tucholskie and the role of man in the light of palinological investigations, Gdańsk, manuscript.

Pawlikowski M., et al., 1982, Woryty near Gietrzwałd, Olsztyn Lake District. NE Poland – vegetational history and lake development during the last 12000 years, „Acta Palaeobotanica", vol. 22, no. 1, p. 85-116.

Walenta K., in print. The Leśno settlement complex against the background of the Bruska Island settlement microregion, „Archaeologia Interregionalis UJ”.

Welinder S., 1985, Comments on Early Agriculture in Scandinavia, Norw. Arch. Rev., vol. 18, no. 1-2. p. 94-96 DOI: https://doi.org/10.1080/00293652.1985.9965414