Trudne dwudziestowieczne dziedzictwo z perspektywy biografii rzeczy

Autor

DOI:

https://doi.org/10.18778/0208-6034.34.02

Słowa kluczowe:

trudne dziedzictwo, biografia rzeczy, archeologie współczesności, kultura materialna, martyrologia

Abstrakt

Artykuł podejmuje problematykę tzw. trudnego dziedzictwa z perspektywy koncepcji teoretycznej określanej w literaturze mianem biografii rzeczy. W pierwszej części tekstu omawiam polskie badania w ramach archeologii współczesności nad trudnym dziedzictwem. Następnie szkicuję bliżej założenia biograficznego podejścia do badania relacji między ludźmi, rzeczami i miejscami. Ostatnia część pracy to studium przypadku, w którym krótko prezentuję biografie trzech przedmiotów pochodzących z terenu pierwszowojennego obozu jenieckiego w Czersku – obiektu niewątpliwie będącego przykładem trudnego dziedzictwa. Celem pracy jest próba prezentacji tezy mówiącej, że archeologie współczesności nie mogą być sprowadzane jedynie do archeologii martyrologii i że kultura materialna z niedawnej przeszłości pozwala na szkicowanie różnego rodzaju narracji związanych z trudnym dziedzictwem.

Pobrania

Brak dostęþnych danych do wyświetlenia.

Bibliografia

Archaeologies of the Contemporary Past (2001), V. Buchli, L. Gavin (ed.), Routledge, London–New York.
Google Scholar

Archeologia totalitaryzmu. Ślady represji 1939–1956 (2015), O. Ławrynowicz, J. Żelazko (ed.), Instytut Archeologii Uniwersytetu Łódzkiego; Instytut Pamięci Narodowej Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu Oddział w Łodzi, Łódź.
Google Scholar

Archeologia współczesności (2016), A.I. Zalewska (ed.), SNAP, Warszawa.
Google Scholar

Biran A., Poria Y., Oren G. (2011), Sought Experiences at (Dark) Heritage Sites, “Annals of Tourist Research”, 38 (3), p. 820–841, https://doi.org/10.1016/j.annals.2010.12.001
Google Scholar

Burström M. (1996), Other Generations’ Interpretation and Use of the Past: the Case of the Picture Stones on Gotland, “Current Swedish Archaeology”, 4, p. 21–40.
Google Scholar

Contemporary Archaeologies – Excavating Now (2009), C. Holtorf, A. Piccini (ed.), Peter Lang, Frankfurt am Main.
Google Scholar

Cultural Heritage and Prisoners of War. Creativity Behind Barbed Wire (2012), G. Carr, H. Mytum (ed.), Routledge, New York.
Google Scholar

Domańska E. (2006), Historie niekonwencjonalne. Refleksja o przeszłości w nowej humanistyce, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań.
Google Scholar

Frąckowiak M., Kajda K. (2015), Żyjemy w skażonych krajobrazach. Archeologia i przywracanie pamięci o przeszłych zbrodniach, “Biografia Archeologii”, 1 (2), p. 27–37.
Google Scholar

Głosek M. (2013), Udział Profesora Andrzeja Nadolskiego w badaniach cmentarzy polskich oficerów na Wschodzie, [in:] P. Strzyż, W. Świętosławski (ed.), Broń zwierciadłem epoki. Andrzeja Nadolskiego bronioznawcze dokonania i inspiracje, Łódzkie Towarzystwo Naukowe, Łódź, p. 75–79.
Google Scholar

Gosden C., Marshall Y. (1999), The Cultural Biography of Objects, “World Archaeology”, 31 (2), p. 169–178, https://doi.org/10.1080/00438243.1999.9980439
Google Scholar

Hanson T. (2016), The Archaeology of the Cold War, University Press of Florida, Gainesville.
Google Scholar

Harrison R., Schofield J. (2010), After Modernity. Archaeological Approaches to the Contemporary Past, Oxford University Press, New York.
Google Scholar

Holtorf C. (2000–2008), Monumental Past: the Life-Histories of Megalithic Monuments in Mecklenburg-Vorpommern (Germany). A living electronic monograph. University of Toronto. Centre for Instructional Technology Development, http://hdl.handle.net/1807/245
Google Scholar

Holtorf C. (2002), Notes on the Life History of a Pot Sherd, “Journal of Material Culture”, 7, p. 49–71, https://doi.org/10.1177/1359183502007001305
Google Scholar

Holtorf C. (2008), The Life-History Approach to Monuments: an Obituary?, [in:] J. Goldhahn (ed.), Gropar & Monument. En vänboktill Dag Widholm, Högskolan i Kalmar, Kalmar, p. 411–427.
Google Scholar

Kajda K. (2016), Mam już dość prostej martyrologii. W stronę humanistyki afirmatywnej, “Biografia Archeologii”, 2 (2), p. 4–11.
Google Scholar

Kajda K., Kobiałka D., Kostyrko M., Pawleta M. (2017), Między pamięcią a zapomnieniem: archeologia pierwszowojennego obozu jenieckiego w Czersku. Katalog wystawy, Instytut Archeologii UAM w Poznaniu; Muzeum im. J. Rydzkowskiego w Chojnicach, Poznań–Chojnice.
Google Scholar

Karlsson H. (2001), The Dwarf and the Wine-Cooler: A Biography of a Swedish Megalith and its “Effect-in-History”, [in:] O. Jensen, H. Karlsson (ed.), Archaeological Conditions. Examples of Epistemology and Ontology, Göteborg University, Göteborg, p. 25–40.
Google Scholar

Karpus Z., Rezmer W. (1997), Tuchola. Obóz jeńców i internowanych 1914–1923, vol. I, part 1, Wydawnictwo UMK, Toruń.
Google Scholar

Katyń w świetle badań terenowych 1994–1995 (2003), M. Głosek (ed.), Dom Wydawniczy Duet, Toruń.
Google Scholar

Kobiałka D. (2008), Z życia dwóch naszyjników. Problemy biograficznego podejścia do rzeczy, “Kultura Współczesna”, 57 (3), p. 201–216.
Google Scholar

Kobiałka D. (2018), 100 Years Later: the Dark Heritage of the Great War at a Prisoner-of-War Camp in Czersk, Poland, “Antiquity”, 92 (363), p. 772–787, https://doi.org/10.15184/aqy.2018.67
Google Scholar

Kobiałka D., Kostyrko M., Kajda K. (2017), The Great War and its Landscapes Between Memory and Oblivion: The Case of Prisoners of War Camps in Tuchola and Czersk, Poland, “International Journal of Historical Archaeology”, 21 (1), p. 134–151, https://doi.org/10.1007/s10761-016-0348-3
Google Scholar

Kola A. (2000), Bełżec, the Nazi Camp for Jews in the Light of Archaeological Sources. Excavations 1997–1999, Council of Protection of Memory of Combatant Martyrdom, Warsaw.
Google Scholar

Kola A. (2005), Archeologia zbrodni. Oficerowie polscy na cmentarzu ofiar NKWD w Charkowie, Uniwersytet Mikołaja Kopernika; Rada Ochrony Pamięci Walki i Męczeństwa, Toruń.
Google Scholar

Kola A. (2016), Archeologia cmentarzysk katyńskich w Charkowie (Piatichatki) i Kijowie (Bykownia), [in:] A.I. Zalewska (ed.), Archeologia współczesności, Stowarzyszenie Naukowe Archeologów Polskich, Warszawa, p. 65–90.
Google Scholar

Kopytoff I. (2005), Kulturowa biografia rzeczy: utowarowienie jako proces, [in:] M. Kempny, E. Nowickia (ed.), Badanie kultury. Elementy teorii antropologicznej, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, p. 249–274.
Google Scholar

Macdonald S. (2009), Difficult Heritage. Negotiating the Nazi Past in Nuremberg and Beyond, Routledge, London, https://doi.org/10.4324/9780203888667
Google Scholar

Majorek M., Grupa M. (2015), Auschwitz II Birkenau. Wyniki badań archeologicznych infrastruktury obozowej zwierciadłem życia więźniów, [in:] O. Ławrynowicz, J. Żelazko (ed.), Archeologia totalitaryzmu. Ślady represji 1939–1956, Instytut Pamięci Narodowej – Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu. Oddział; Instytut Archeologii Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź, p. 169–184.
Google Scholar

Marcinkiewicz A. (2016), Cmentarz obozu jeńców wojennych w Czersku w świetle materiałów archiwalnych ze zbiorów Muzeum Historyczno-Etnograficznego w Chojnicach, “Zeszyty Chojnickie”, 32, p. 250–259.
Google Scholar

Matuszewski R., Wojciechowski I. (1986), Karabin Mannlicher wz. 1985, TBiU no. 109, Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, Warszawa.
Google Scholar

Milewski J. (1993), Szlakiem zapomnianej zbrodni pruskiej I wojny światowej w Czersku w Borach Tucholskich, “Gazeta Kociewska”, 40, p. 8–9.
Google Scholar

Minta-Tworzowska D. (1994), Klasyfikacja w archeologii jako sposób wyrażania wyników badań, hipotez oraz teorii archeologicznych, Wydawnictwo UAM, Poznań.
Google Scholar

Minta-Tworzowska D. (2012), Klasyfikacja i typologia w archeologii, [in:] S. Tabaczyński, A. Marciniak, D. Cyngot, A.I. Zalewska (ed.), Przeszłość społeczna, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań, p. 409–428.
Google Scholar

Moshenska G. (2013), The Archaeology of the Second World War. Uncovering Britain’s Wartime Heritage, Pen & Sword Archaeology, Barnsley.
Google Scholar

Nekropolia z terenu byłego poligonu wojskowego na Brusie w Łodzi. Mogiła ekshumowana w 2008 roku (2010), M. Głosek (ed.), Uniwersytet Łódzki, Łódź.
Google Scholar

Olsen B. (2003), Material Culture After Text: Re-Membering Things, “Norwegian Archaeological Review”, 36 (2), p. 87–104, https://doi.org/10.1080/00293650310000650
Google Scholar

Olsen B., Witmore C. (2014), Svaeholt: Recovered Memories from a POW Camp in the Far North, [in:] B. Olsen, Þ. Pétursdóttir (ed.), Ruin Memories. Materialities, Aesthetics and the Archaeology of the Recent Past, Routledge, London–New York, p. 162–190.
Google Scholar

Owsianowska S., Banaszkiewicz M. (2015), Trudne dziedzictwo a turystyka. O dysonansie dziedzictwa kulturowego, “Turystyka Kulturowa”, 11, p. 6–24.
Google Scholar

The Oxford Handbook of the Archaeology of the Contemporary World (2013), P. Graves-Brown, R. Harrison, A. Piccini (ed.), Oxford University Press, Oxford.
Google Scholar

Palmieri D. (2014), The International Commitee of the Red Cross in the First World War: https://www.icrc.org/en/document/international-committee-red-cross-first-world-war-0 (access 15 II 2019).
Google Scholar

Places of Pain and Shame. Dealing with “Difficult Heritage” (2009), W. Logan, K. Reeves (ed.), Routledge, London.
Google Scholar

Prisoners of War… Archaeology, Memory, and Heritage of 19th- and 20th-century Mass Internment (2013), H. Mytum, G. Carr (ed.), Springer, New York.
Google Scholar

Roymans N. (1995), The Cultural Biography of Urnfields and the Long-Term History of a Mythical Landscape (with Comments and Reply), “Archaeological Dialogues”, 2 (1), p. 2–24, https://doi.org/10.1017/S138020380000026X
Google Scholar

Saunders N. (2007), Killing Time. Archaeology and the First World War, Stroud, Sutton.
Google Scholar

Schofield J. (2005), Combat Archaeology. Material Culture and Modern Conflict, Duckworth, London.
Google Scholar

Shanks M. (1998), The Life of an Artifact in an Interpretive Archaeology, “Fennoscandia Archaeologica”, 15, p. 15–30.
Google Scholar

Smykowski M. (2011), Nowe u-życie przedmiotów ocalonych z KL Stutthof, [in:] Ł. Banaszek, M. Wosińska (ed.), Sztutowo czy Stutthof? Oswajanie krajobrazu kulturowego, Muzeum Stutthof, Poznań–Sztutowo, p. 123–134.
Google Scholar

Zalewska A.I. (2016), Archeologia czasów współczesnych w Polsce. Tu i teraz, [in:] A.I. Zalewska (ed.), Archeologia współczesności, Stowarzyszenie Naukowe Archeologów Polskich, Warszawa, p. 21–39.
Google Scholar

##submission.downloads##

Opublikowane

2019-12-30

Jak cytować

Kobiałka , D. (2019). Trudne dwudziestowieczne dziedzictwo z perspektywy biografii rzeczy. Acta Universitatis Lodziensis. Folia Archaeologica, (34), 23-43. https://doi.org/10.18778/0208-6034.34.02

Numer

Dział

Articles