Rowieńscy alias Wojuccy herbu Gąska

Alicja Szymczak

doi:10.18778/0208-6034.40.11

Autor

Alicja Szymczak Uniwersytet Łódzki, Wydział Filozoficzno-Historyczny, Instytut Historii https://orcid.org/0000-0001-7238-3993

DOI:

https://doi.org/10.18778/0208-6034.40.11

Słowa kluczowe:

genealogia, Wojuccy, Rowieńscy, herb Gąska, szlachta sieradzka

Abstrakt

Herb Gąska pojawił się w źródłach pisanych w 1402 r. Na rokach ziemskich w Sieradzu 3 kwietnia stanęli świadkowie Przybka z Kościanek celem zeznania jego przynależności rodowej. W drugiej parze naganiony powołał Janusza z Lichawy i Jana z Wodzierad z klejnotu Gąski. W 1403 i 1405 r. z tego klejnotu Stanisławowi z Chrzanowic – obok wspomnianego już Janusza z Lichawy – świadczył także Paweł z Rzechty i Drużbina. Bartosz Paprocki powiązał genezę herbu z legendą o gęsiach kapitolińskich, które uratowały Rzym przed najazdem barbarzyńców. Nadał mu też kolejne nazwy: Paparona (1578) i Budzisz (1584). Znany mu krąg rodowców był nieliczny. Poza Chodowskimi z Łęczyckiego, autor zaliczył do nich tylko kilka rodzin sieradzkich: Kamionomojskich, Parzniewskich, Pstrokońskich i Wojuckich. W ziemi sieradzkiej w średniowieczu obok nazwy herbu Gąska użyto dwukrotnie nazwy Równa, pochodzącej od wsi nad rzeczką Swędrnią, przy szlaku z Błaszek do Sieradza.

Rodzina Rowieńskich alias Wojuckich, siedząca na pograniczu Kaliskiego i Sieradzkiego, prezentuje przeciętną rodzinę szlachecką z tego terenu. Nie dorobiła się większego majątku, mimo dwóch korzystnych małżeństw, dochodów z sądownictwa grodzkiego i kościelnej kariery jednego z jej przedstawicieli.

RECEIVED 20.05.2025 • VERIFIED 17.07.2025 • ACCEPTED 18.07.2025

Funding Information: University of Lodz

Conflicts of interests: None 

Ethical Considerations: The Authors assure of no violations of publication ethics and take full responsibility for the content of the publication. 

The percentage share of the author in the preparation of the work is:  A.S. 100%

Declaration regarding the use of GAI tools: not used

Pobrania

Statystyki pobrań niedostępne.

Bibliografia

Archiwum Archidiecezjalne w Gnieźnie, Acta Sbignei de Oleśnica archiepiscopi gneznensis 1482–1493.

Archiwum Diecezjalne we Włocławku, Księgi konsystorskie kaliskie.

Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie, Księgi grodzkie sieradzkie.

Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie, Księgi ziemskie sieradzkie.

Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie, Księgi ziemskie szadkowskie.

Księgi grodzkie sieradzkie, inskrypcje.

Bullarium Poloniae, t. V, wyd. I. Sułkowska-Kuraś, S. Kuraś, przy pomocy M. Kowalczyk, A. Wajs, H. Wajs, Romae–Lublin 1995.

Bullarium Poloniae, t. VI, wyd. I. Sułkowska-Kuraś, S. Kuraś, przy pomocy P. Sczanieckiego, M. Kowalczyk, Romae–Lublin 1998.

Górzyński S., Kochanowski J., Herby szlachty polskiej, Warszawa 1992.

Jabłońska A., Kapituła uniejowska do początku XVI wieku, Kielce 2005.

Kazańczuk M., Staropolskie legendy herbowe, Wrocław 1990.

Kowalska-Pietrzak A., Duchowieństwo parafialne w późnośredniowiecznej Polsce centralnej. Archidiakonaty łęczycki i uniejowski, Łódź 2014.

Kozierowski S., Badania nazw topograficznych na obszarze dawnej wschodniej Wielkopolski, t. II, Poznań 1928.

Lewandowski I., Rzymska i rzymsko-sarmacka genealogia rodów szlacheckich w niektórych herbarzach staropolskich, [w:] Świadomość historyczna Polaków. Problemy i metody badawcze, red. J. Topolski, Łódź 1981, s. 227–249.

Łaski J., Liber beneficiorum archidiecezji gnieźnieńskiej, t. I–II, wyd. J. Łukowski, J. Korytkowski, Gniezno 1881.

Małecki A., Studia heraldyczne, t. I, Lwów 1890.

Matricularum Regni Poloniae summaria, t. IV.1, wyd. T. Wierzbowski, Warszawa 1910.

Metryka Uniwersytetu Krakowskiego z lat 1400–1508, t. I, wyd. A. Gąsiorowski, T. Jurek, I. Skierska, przy współpracy R. Grzesika, Kraków 2004.

Nieznane zapiski heraldyczne średniowieczne polskie, głównie sieradzkie, wyd. S. Łaguna, [w:] Pisma Stosława Łaguny, Warszawa 1915.

Paprocki B., Gniazdo cnoty, Kraków 1578.

Paprocki B., Herby rycerstwa polskiego, wyd. K.J. Turowski, Kraków 1858.

Pokłosie heraldyczne, „Rocznik Towarzystwa Heraldycznego we Lwowie” 1923, 6 (10), s. 23–37.

Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym opisana przez Adolfa Pawińskiego, t. II, Wielkopolska, Warszawa 1883 (Źródła Dziejowe, 13).

Zajączkowski S., Zajączkowski S.M., Materiały do słownika geograficzno-historycznego dawnych ziem łęczyckiej i sieradzkiej do 1400 roku, cz. 2, Łódź 1970.