Młodzież w kryzysie – doświadczenie zaniedbania wśród adolescentek i adolescentów jako „zaniedbany” obszar teorii i badań

Barbara Jankowiak

doi:10.18778/2450-4491.09.06

Autor

Barbara Jankowiak Uniwersytet Adama Mickiewicza, Wydział Studiów Edukacyjnych, Pracownia Promocji Zdrowia i Psychoterapii https://orcid.org/0000-0002-7660-2070

DOI:

https://doi.org/10.18778/2450-4491.09.06

Słowa kluczowe:

zaniedbanie, młodzież, kryzys emocjonalny

Abstrakt

Doświadczanie przemocy ze strony rodziców – także jednej z form przemocy, jaką jest zaniedbanie – przyczynić się może do poważnego kryzysu emocjonalnego, silnie obciążającego pozytywny rozwój w okresie dorastania i ograniczający możliwości radzenia sobie z zadaniami rozwojowymi. Niestety nadal istnieją wątpliwości co do właściwego zdefiniowania zaniedbania młodzieży. Dostępne dane wskazują, że zaniedbanie nastolatków należy odróżnić od zaniedbania młodszych dzieci ze względu na różnice w potrzebach tych grup wiekowych, a co za tym idzie różnice w zachowaniach rodzicielskich wspierających rozwój oraz takich, które stanowią zagrożenie dla realizacji potrzeb młodych ludzi. Analiza dostępnej literatury świadczy o istnieniu luk w wiedzy na temat rozpowszechnienia zaniedbania wśród młodzieży oraz przyczyn i konsekwencji zaniedbania.

Biogram autora

Barbara Jankowiak - Uniwersytet Adama Mickiewicza, Wydział Studiów Edukacyjnych, Pracownia Promocji Zdrowia i Psychoterapii

Jankowiak Barbara – jest zatrudniona na stanowisku profesora uczelni na Wydziale Studiów Edukacyjnych Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, pedagożka, psycholożka, psychoterapeutka. Jej zainteresowania naukowo-badawcze koncentrują się wokół pomocy psychologiczno-pedagogicznej, jakości i trwałości związków partnerskich, funkcjonowania psychospołecznego młodzieży i socjoterapii. Przez wiele lat pracowała jako psychoterapeutka w gabinecie prywatnym, w domu dziecka i w domu opiekuńczo-wychowawczym dla dziewcząt.

Bibliografia

Badura-Madej W., Dobrzyńska-Mesterhazy A. (2000) Przemoc w rodzinie. Interwencja kryzysowa i psychoterapia, Kraków, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Bowlby J. (1969) Attachment and Loss: Attachment, New York, Basic Books.

Brzezińska A. I. (2015) Jak przebiega rozwój człowieka? w: Psychologiczne portrety człowieka. Praktyczna psychologia rozwojowa, A. I. Brzezińska (red.), Gdańsk, GWP.

Collins W. A., Gleason T., Sesma A. (1995) Internalization, autonomy, and relationships: Development during adolescence w: Parenting and children’s internalization of values: A handbook of contemporary theory, J. E. Grusec, L. Kuczynski (red.) New York, Wiley, s. 78–99.

Cullingford J., Morrison J. (1997) The Relationship between Criminality and Home Background, „Children and Society”, 11 (3), s. 157–172.

Erikson E. H. (1997) Dzieciństwo i społeczeństwo, Poznań, Rebis.

Erickson M. F., Egeland B (2002) Child Neglect w: The APSAC Handbook on Child Maltreatment, J. E. B. Myers, L. Berliner, J. Briere, C. T. Hendrix, C. Jenny, T. A. Reid (red.) Thousand Oakes, Sage.

Hicks L., Stein M. (2015) Understanding and working with adolescent neglect: perspectives from research, young people and professionals, „Child and Family Social Work”, 20 (2), s. 223–233.

Hindley N., Ramchandani P. G., Jones D. P. H. (2006) Risk factors associated for recurrence of maltreatment, „Archives of Disease in Childhood”, 91 (9), s. 744–752.

Horwath J. (2007) Child Neglect: Identification and Assessment, London, Palgrave Macmillan.

Iniewicz G., Ryżanowska D. (2011) Przemoc i zaniedbanie w: Psychologia zdrowia dzieci i młodzieży, W. Pilecka (red.), Kraków, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Jankowiak B. (2017) Socjalizujące zachowania rodzicielskie a rozwój adolescentów w: Rodzinne (re)konstrukcje i transmisje w perspektywie biograficznej, K. Kuryś-Szyncel (red.), Poznań, Wydawnictwo Naukowe UAM, s. 91–103.

Kolankiewicz M. (2012) Zaniedbywanie dzieci, „Dziecko Krzywdzone. Teoria, badania, praktyka”, nr 2 (39), s. 81–94.

Kubacka-Jasiecka D. (2005) Interwencja kryzysowa w: Psychologia kliniczna, t. 2,

H. Sęk (red.), Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN, s. 244–272.

Kubacka-Jasiecka D., Ziarko M. (2016) Pomoc psychologiczna w różnych typach kryzysu w: Psychologia kliniczna, L. Cierpiałkowska, H. Sęk (red.), Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN.

Marcia J. E. (1966) Development and Validation of Ego – Identity Status, „Journal of Personality and Social Psychology”, 3 (5), s. 551–558.

Mary M., Nordholt H. (2004) Ukryty plan życia, Warszawa, Wydawnictwo Lekarskie PZWL.

Moran P. (2009) Neglect: research evidence to inform practice, London, Action for Children.

Moreno-Manso J. M., García-Baamonde M. E., Guerrero-Barona E., Godoy-Merino M. J., Blázquez-Alonso M., González-Rico P. (2016) Perceived emotional intelligence and social competence in neglected adolescents, „Journal of Youth Studies”, 19 (6), s. 821–835.

Naughton A. M., Cowley L. E., Tempest V., Maguire, S. A., Mann M. K., Kemp A. M. (2017) Ask Me! self-reported features of adolescents experiencing neglect or emotional maltreatment: a rapid systematic review, „Child: Care, Health and Development”, 43 (3), s. 348–360.

Newman B. M., Newman P. R. (1987) Development through life: a psychosocial approach, California, Brooks/Cole Publishing Company.

Obuchowska I. (2005) Adolescencja w: Psychologia rozwoju człowieka. Charakterystyka okresów życia człowieka, B. Harwas-Napierała, J. Trempała (red.), Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN, s. 163–202.

Peterson G. W., Bush K. R. (2015) Families and Adolescent Development w: Handbook of Adolescent Behavioral Problems: Evidence-Based Approaches to Prevention and Treatment, T. P. Gullotta, R. W. Plant, M. A. Evans (red.), New York, Springer Science+Business Media.

Pospiszyl I. (1994) Przemoc w rodzinie, Warszawa, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne.

Raws P. (2016) Understanding Adolescent Neglect: Troubled Teens A study of the links between parenting and adolescent neglect, London, Children’s Society.

Rees G., Stein M., Hicks L. Gorin S. (2011) Adolescent Neglect: Research, Policy and Practice, London, Jessica Kingsley Publishers.

Steinberg L. T. (1990) Interdependence in the family: Autonomy, conflict, and harmony in the parent – adolescent relationship w: At the threshold: The developing adolescent, S. S. Feldman, G. L. Elliott (red.) Cambridge, MA, Harvard University Press, s. 255–276.

Thornberry T. P., Ireland T. O., Smith C.A. (2001) The importance of timing: the varying impact of childhood and adolescent maltreatment on multiple problem outcomes, „Development and Psychopathology”, 13 (4), s. 957–979.

Wechsler-Zimring A., Kearney C. A. (2011) Posttraumatic Stress and Related Symptoms Among neglected and physically and sexually maltreated adolescents, „Journal of Traumatic Stress”, 24 (5), s. 601–604.

Wekerle C., Leung E., Wall A. M., MacMillan H., Boyle M., Trocme N., Waechter R. (2009) The contribution of childhood emotional abuse to teen dating violence among child protective services-involved youth, „Child Abuse & Neglect”, 33 (1), s. 45–58.

Wójcik S. (2013) Przemoc w rodzinie, zaniedbanie, wiktymizacja pośrednia. Wyniki Ogólnopolskiej diagnozy problemu przemocy wobec dzieci, „Dziecko Krzywdzone. Teoria, badania, praktyka”, 12 (3), s. 40–62.

Department for Education (2015) Working together to safeguard children: A guide to inter-agency working safeguard and promote the welfare of children. London: Department for Education, https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/779401/Working_Together_to_Safeguard-Children.pdf

Gardner R. (2008) Developing an effective response to neglect and emotional harm to children, Norwich, UEA/NSPCC, http://www.nspcc.org.uk/Inform/research/nspccresearch/completedresearch/DevelopingAnEffectiveRespon-seToNeglectPDF_wdf56700.pdf