Czy rzeczywiście jesteśmy skazani na edukacyjną porażkę? Pedagogika jako narzędzie wyzwolenia uciśnionych tego świata

Autor

  • Dominik Chojnowski Akademia Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej w Warszawie

DOI:

https://doi.org/10.18778/2450-4491.06.14

Słowa kluczowe:

praktyka marksistowska, pedagogika krytyczna, utowarowienie edukacji, społeczna zmiana, klasa szkolna, wywrotowa praktyka edukacyjna, emancypacja, perspektywa krytyczna

Abstrakt

W tym artykule reprezentuję radykalne podejście do władającego kapitalistycznego systemu eksploatacji. Celem mojej analizy jest wydobycie z pedagogiki krytycznej jej konstytutywnych elementów, żeby podważyć bazowe założenia społeczeństwa napędzanego pragnieniem ciągłego zysku. Henry Giroux i Peter McLaren jako dwaj radykalni myśliciele pokazują nam drogę, w ramach której możemy odebrać edukację z rąk ciemiężycieli. To nie jest łatwe zadanie, ale może być dokonane, jeśli podważymy obecny system za pomocą wywrotowych praktyk. W tym zadaniu kluczowa rola musi przypaść nauczycielom, którzy powinni brać pod uwagę obecność w klasie szkolnej różnych narracji kulturowych. Klasa szkolna nie jest neutralnym miejscem, w którym nauczyciel przekazuje obiektywną wiedzę, ale również przestrzenią, w której możemy zamknąć bądź otworzyć uczniom ścieżkę prowadzącą do ich wyzwolenia poprzez pokazanie im, jak przestrzeń społeczna w ich wspólnotach jest konstruowana poprzez relacje oparte na dominujących formach władzy i wiedzy. Nauczyciele, którzy są świadomi tego, w jaki sposób szkoła skutecznie realizuje swój ukryty program podporządkowania umysłów swoich uczniów, mogą zapobiegać jego realizacji poprzez wdrażanie alternatywnych strategii nauczania. Podsumowując: szkolna klasa jest bardzo ważnym miejscem, w którym możemy zniewolić bądź wyzwolić uczniów poprzez pokazanie im krytycznej perspektywy w stosunku do obecnego systemu kapitalistycznego – jaką proponuje nam marksistowska teoria i praktyka. Tym sposobem osiągniemy kamień milowy w transformacyjnym procesie prowadzącym uciśnionych do rozpoznania ich podległej pozycji w kulturze dominującej, co umożliwi im świadome organizowanie się w walce o wolność.

Biogram autora

  • Dominik Chojnowski - Akademia Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej w Warszawie
    Pedagog, doktorant z pedagogiki w Akademii Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej. Dyplom licencjata i magistra uzyskał w Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej w Warszawie. Zainteresowania naukowe: teoria dezintegracji pozytywnej K. Dąbrowskiego i nurt higieny psychicznej w Polsce; szeroko pojęty neo/marksizm oraz pedagogika krytyczna.

Bibliografia

-Bourdieu P., Passeron J. C. (2006) Reprodukcja. Elementy teorii systemu nauczania, tłum. E. Neyman, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN.

Brzozowski S. (1983) Legenda Młodej Polski. Studya o strukturze duszy kulturalnej, Kraków–Wrocław, Wydawnictwo Literackie.

Feyerabend P. K. (1996) Przeciw metodzie, tłum. S. Wiertlewski, Wrocław, Wydawnictwo Siedmioróg.

Giroux H. A. (2010) Naga pedagogia i przekleństwo neoliberalizmu: przemyśleć edukację wyższą jako praktykę wolności, tłum. P. Zamojski w: H. A. Giroux, L. Witkowski, Edukacja i sfera publiczna. Idee i doświadczenia pedagogiki radykalnej, Kraków, Oficyna Wydawnicza „Impuls”, s. 281–298.

Giroux H. A. (2010) Odzyskanie uniwersytetu jako demokratycznej sfery publicznej (by to, co pedagogiczne, było bardziej polityczne), tłum. M. Jaworska-Witkowska w: H. A. Giroux, L. Witkowski, Edukacja i sfera publiczna. Idee i doświadczenia pedagogiki radykalnej, Kraków, Oficyna Wydawnicza „Impuls”, s. 265–280.

Giroux H. A. (2011) Zombie politics and culture in the age of casino capitalism, New York, Peter Lang Publishing.

Kuhn T. S. (2009) Struktura rewolucji naukowych, tłum. H. Ostromęcka, Warszawa, Wydawnictwo ALETHEIA.

Levidow L. (2009) Neoliberalne plany dla szkolnictwa wyższego w: Neoliberalizm przed trybunałem, A. Saad-Filho, D. Johnson (red.), tłum. J. P. Listwan, Warszawa, Książka i Prasa, s. 247–258.

McLaren P. (2000) Che Guevara, Paulo Freire, and the pedagogy of revolution, Rowman & Littlefield Publishers.

McLaren P. (2015) Życie w szkołach. Wprowadzenie do pedagogiki krytycznej, tłum. A. Dziemianowicz-Bąk, J. Dzierzgowski, M. Starnawski, Wrocław, Wydawnictwo Naukowe Dolnośląskiej Szkoły Wyższej.

Popper K. R. (1977) Logika odkrycia naukowego, tłum. U. Niklas, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN.

Shaikh, A. (2009) Ekonomiczna mitologia neoliberalizmu w: Neoliberalizm przed trybunałem, A. Saad-Filho, D. Johnson (red.), tłum. J. P. Listwan, Warszawa, Książka i Prasa, s. 73–86.

Sloterdijk P. (2014) Musisz życie swe odmienić, tłum. J. Janiszewski, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN.

Stiglitz J. S. (2015) Cena nierówności. W jaki sposób dzisiejsze podziały społeczne zagrażają naszej przyszłości, tłum. R. Mitoraj, Warszawa, Krytyka Polityczna, wersja mobi.

Śliwerski B. (2012) Pedagogika ogólna. Podstawowe prawidłowości, Kraków, Oficyna Wydawnicza „Impuls”.

Tormey S., Townshend J. (2010) Od teorii krytycznej do postmarksizmu, tłum. K. Szumlewicz, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN.

Wheen F. (2007) Marks Kapitał. Biografia, tłum. P. Laskowski, Warszawa, Warszawskie Wydawnictwo Literackie MUZA SA.

Žižek S. (2010) Lacan. Przewodnik Krytyki Politycznej, tłum. J. Kutyła, Warszawa, Wydawnictwo Krytyki Politycznej, wydanie II rozszerzone.

https://www.theguardian.com/global-development/2017/jan/16/worlds-eightrichest-people-have-same-wealth-as-poorest-50 [dostęp 09.10.2017].

Pobrania

Opublikowane

2018-10-19

Jak cytować

Chojnowski, Dominik. 2018. “Czy rzeczywiście jesteśmy Skazani Na Edukacyjną porażkę? Pedagogika Jako narzędzie Wyzwolenia uciśnionych Tego świata”. Nauki O Wychowaniu. Studia Interdyscyplinarne 6 (1): 180-207. https://doi.org/10.18778/2450-4491.06.14.