Odpowiedzialność edukacji za kreowanie dialogu międzykulturowego

Jerzy Nikitorowicz

doi:10.18778/2450-4491.06.08

Autor

Jerzy Nikitorowicz Uniwersytet w Białymstoku, Katedra Edukacji Międzykulturowej https://orcid.org/0000-0003-4371-8322

DOI:

https://doi.org/10.18778/2450-4491.06.08

Słowa kluczowe:

wielokulturowość, edukacja, dialog międzykulturowy, transkulturowość

Abstrakt

Autor zwraca uwagę, że idee wielokulturowości nie mogły przynieść oczekiwanych efektów, gdyż nie ukształtowano edukacyjnych mechanizmów dialogu międzykulturowego. W tym kontekście przedstawia odpowiedzialność edukacji za kształtowanie procesu dialogu, poczynając od niwelowania mitu o upadku idei multikulturalizmu, a kończąc na potrzebie rewitalizacji heterologii, kosmopolityzmu, transnarodowości. W pierwszej części tekstu podkreślono problem marginalizacji istotnych problemów, związanych z kształtowaniem się społeczeństw wielokulturowych i w tym kontekście z odpowiedzialnością edukacji za kreowanie kultury pokoju. Następnie zwrócono uwagę na potrzebę nadania znaczenia filozofii dialogu, prowadzenia dialogu wewnętrznego z samym sobą, aby „wyzwolić” się z myślenia militarnego. Wskazano na potrzebę aktywnego uczestnictwa w trzech rodzajach dialogu (informacyjnym, negocjacyjnym o kreującym rozwój ludzkości i zachowanie pokoju). W końcowej części podkreślono odpowiedzialność edukacji za kształtowanie i wspieranie w rozwoju człowieka będącego w ustawicznym dialogu kultur, człowieka transnarodowego i transkulturowego.

Biogram autora

Jerzy Nikitorowicz - Uniwersytet w Białymstoku, Katedra Edukacji Międzykulturowej

Pedagog, prof. zw., dr hab., kierownik Katedry Edukacji Międzykulturowej na Wydziale Pedagogiki i Psychologii Uniwersytetu w Białymstoku; sekretarz naukowy Komitetu Nauk Pedagogicznych Polskiej Akademii Nauk, członek Polskiego Towarzystwa Pedagogicznego.

Bibliografia

Arendt H. (1991) Myślenie, przeł. Buczyńska-Garewicz, Warszawa, „Czytelnik”.

Boniecki A. (2016) Nie załamię się w: J. Dąbrowska, Nie ma się czego bać. Rozmowy z mistrzami, Warszawa, Wydawnictwo „Agora”.

Buber M. (1992) Ja i Ty. Wybór pism filozoficznych, tłum. J. Doktór, Warszawa, Instytut Wydawniczy PAX.

Dyczewski L. (1996) Naród podmiotem kultury w: Tożsamość polska i otwartość na inne społeczeństwa, L. Dyczewski (red.), Lublin, Redakcja Wydawnictw KUL.

Edukacja. Jest w niej ukryty skarb (1998) pod przew. Jacques’a Delorsa, Raport dla UNESCO, tłum. W. Rabczuk, Warszawa, Wyd. Stowarzyszenie Oświatowców Polskich.

Finkielkraut A. (2004) Paraliżujący kompleks winy, rozmowa z Bronisławem Wildsteinem, „Rzeczpospolita”, 28–29 luty, nr 9 (581).

Gadacz T. (2004) Chrześcijańskie korzenie Tischnerowskiej filozofii człowieka, Kraków, Wydawnictwo „Znak”, nr 5.

Hołówka J. (2016) Krótkość życia mnie nie peszy w: J. Dąbrowska, Nie ma się czego bać. Rozmowy z mistrzami, Warszawa, Wydawnictwo „Agora”.

Kim R., Gębura R. (2016) Szkoła w służbie PIS, „Newsweek”, nr 36.

Kuligowski W. (2015) Ty śmieciu! Mowa potoczna jako narzędzie dehumanizacji w: Śmieć w kulturze, K. Kulikowska, C. Olbracht-Prondzyński (red.), Gdańsk, Wydawnictwo Naukowe „Katedra”.

Lévinas E. (1994) O Bogu, który nawiedza myśl, przekł. M. Kowalska, Kraków, Wydawnictwo „Znak”.

Nikitorowicz J. (2013) Patriotyzm i nacjonalizm. Ku jakiej tożsamości kulturowej?, Kraków, Oficyna Wydawnicza „Impuls”.

Nikitorowicz J. (2016) Patriotyzm-Obywatelstwo-Kosmopolityzm. Progres czy regres? w: Edukacja w perspektywie wyzwań współczesności, A. Harbatski, E. Krysztofik-Gogol (red.), Toruń, Wydawnictwo „Adam Marszałek”.

Ostrowska U. (2000) Dialog w pedagogicznym badaniu jakościowym, Kraków, Oficyna Wydawnicza „Impuls”.

Paleczny T. (2006) W poszukiwaniu nowych perspektyw badań i studiów nad wielokulturowością w: Wzory wielokulturowości we współczesnym świecie, K. Golemo, T. Paleczny, E. Wiącek (red.), Kraków, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Piejka A. (2015) Kultura pokoju podstawą humanistycznej alternatywy edukacyjnej w: Przyszłość. Świat–Europa–Polska, Biuletyn Komitetu Prognoz „Polska 2000 Plus”przy Prezydium Polskiej Akademii Nauk, nr 1, s. 36.

Rutkowiak J. (1992) Pytanie, dialog, wychowanie, Warszawa, PWN.

Stuhr J. (2016) Pomylony patriotyzm, „Newsweek”, 24–30 październik, nr 44.

Sztompka P. (2002) Socjologia. Analiza społeczeństwa, Kraków, Wydawnictwo „Znak”.

Śliwerski B. (2015) Edukacja (w) polityce Polityka (w) edukacji. Inspiracje do badań polityki oświatowej, Kraków, Oficyna Wydawnicza „Impuls”.

Tarnowski J. (1980) Martin Buber – nauczyciel dialogu, Kraków, Wydawnictwo „Znak”, nr 7.

Tarnowski J. (2000) Postawa dialogu w pedagogice personalno-egzystencjalnej w: Pedagogika alternatywna. Dylematy teorii, B. Śliwerski (red.), Kraków, Oficyna Wydawnicza „Impuls”.

Tischner J. (1995) Gra wokół odpowiedzialności, Kraków, Wydawnictwo „Znak”, nr 10.

Tischner J. (2004) Inny, Kraków, Wydawnictwo „Znak”, nr 1.

Wojnar I. (2016) Edukacja humanistyczna i trzy kręgi tożsamości człowieka w: I. Wojnar, Humanistyczne przesłanki niepokoju, Warszawa, Dom Wydawniczy ELIPSA.

Wojnar I. (2000) Kształtowanie kultury pokoju zobowiązaniem edukacyjnym na XXI wiek w: I. Wojnar, Humanistyczne intencje edukacji, Warszawa, Wydawnictwo Akademickie „Żak”.