Znaczenia nadawane przez przyszłe nauczycielki przedszkola i klas I-III procesowi stawania się badaczem zjawisk społecznych w warunkach Research Team-Based Learning

Alicja Korzeniecka-Bondar; Beata Kunat

doi:10.18778/2450-4491.22.13

Autor

Alicja Korzeniecka-Bondar Uniwersytet w Białymstoku https://orcid.org/0000-0003-1145-2996
Beata Kunat Uniwersytet w Białymstoku https://orcid.org/0000-0002-5205-1366

DOI:

https://doi.org/10.18778/2450-4491.22.13

Słowa kluczowe:

stawanie się badaczem, badania jakościowe, studentki pedagogiki przedszkolnej i wczesnoszkolnej, research team-based learning

Abstrakt

W artykule przedstawiono wyniki badań, których celem było zrekonstruowanie i opisanie znaczeń stawania się badaczem zjawisk społecznych nadawanych przez przyszłych nauczycieli przedszkola i klas I–III. Badania jakościowe zostały przeprowadzone w roku akademickim 2024/2025 na Wydziale Nauk o Edukacji Uniwersytetu w Białymstoku po realizacji przez studentki przedmiotu metody badań jakościowych. Zajęcia były prowadzone zgodnie z założeniami modelu Research Team-Based Learning (RTBL) w formule projektu badawczego. Przyszłe nauczycielki procesowi stawania się badaczem zjawisk społecznych w warunkach RTBL przypisują znaczenia w kontekście: bycia badaczem i rozwijania własnych zasobów poznawczych, społecznych oraz emocjonalnych; doświadczenia pracy zespołowej jako przestrzeni wspólnego uczenia się, negocjacji i organizacji działań badawczych; rozumienia procesu badawczego i wartości wiedzy naukowej w paradygmacie jakościowym.

Biogramy autorów

Alicja Korzeniecka-Bondar - Uniwersytet w Białymstoku

Alicja Korzeniecka-Bondar – dr hab., profesor Uniwersytetu w Białymstoku. Jej zainteresowania badawcze obejmują rozwój nauczyciela, temporalny wymiar edukacji szkolnej, twórcze wiązanie teorii z praktyką pedagogiczną oraz budowanie społeczności naukowej. Autorka dwóch monografii autorskich: Codzienny czas w szkole. Fenomenograficzne studium doświadczeń nauczycieli (2018), Nauczyciel edukacji wczesnoszkolnej jako człowiek budujący. Warunki i możliwości jego kształcenia w uniwersytecie (2006), sześciu współautorskich monografii pod redakcją, w tym: Od ogólnej metodologii nauk do praktyk badawczych w pedagogice (współred. z Beatą Kunat i Katarzyną Szorc, 2025 r.) i Czasoprzestrzeń szkoły. Co warto wiedzieć o czasie i przestrzeni szkoły (współred. z Zenonem Gajdzicą, 2022 r.), kilkudziesięciu artykułów. W latach 2014–2024 redaktor naczelna czasopisma „Parezja. Czasopismo Forum Młodych Pedagogów przy Komitecie Nauk Pedagogicznych PAN”. Dziekan Wydziału Nauk o Edukacji Uniwersytetu w Białymstoku (od 2024 r.). W latach 2012–2020 była prodziekanem ds. studiów niestacjonarnych, a w kadencji 2020–2024 prodziekanem ds. nauki; Kierownik Zakładu Pedagogiki Ogólnej i Metodologii Badań Pedagogicznych.
Beata Kunat - Uniwersytet w Białymstoku

Beata Kunat – adiunkt na Wydziale Nauk o Edukacji Uniwersytetu w Białymstoku. Jej zainteresowania naukowe koncentrują się wokół pedagogiki kreatywności (rozwijania twórczego potencjału człowieka), pedeutologii (rozwoju zawodowego nauczycieli, pasji zawodowej nauczycieli) i metodologii badań jakościowych. Autorka kilkudziesięciu artykułów naukowych opublikowanych w Polsce i za granicą. Wydała książkę autorską „Spełnieni, ale niedoceniani”. Rozwój zawodowy nauczycieli plastyki (2016) oraz trzy książki współautorskie: Sukcesy uczniów zdolnych. Fakty–narracje–interpretacje (2014); Zdolny, ale jak? (Auto)diagnoza zdolności i uzdolnień uczniów (2015); Debiutant czy ekspert? Identyfikacja i samoocena zdolności ucznia (2018). Wiceprezes Polskiego Stowarzyszenia Kreatywności. Jest redaktorem międzynarodowego czasopisma naukowego „Creativity. Theories – Research – Applications”.

Bibliografia

Arnau‐Sabatés L., Ion G., Wang L., Kowalczuk‐Walędziak M. (2025) Getting the Right Mix Between Research and Teaching: A Cross‐National Study of University Teachers’ Perspectives and Practices in Teacher Education and Education Studies, „Higher Education Quarterly”, nr 79(2): e70019, https://doi.org/10.1111/hequ.70019

Barr T. F., Dixon A. L., Gassenheimer J. B. (2005) Exploring the “Lone Wolf” Phenomenon in Student Teams, „Journal of Marketing Education”, nr 27(1), s. 81–90, https://doi.org/10.1177/0273475304273459

Bobbitt L. M., Inks S. A., Kemp K. J., Mayo D. T. (2000) Integrating Marketing Courses to Enhance Team-Based Experiential Learning, „Journal of Marketing Education”, nr 22, s. 15–24, https://doi.org/10.1177/0273475300221003

Braun V., Clarke V. (2013) Teaching Thematic Analysis: Overcoming Challenges and Developing Strategies for Effective Learning, „The Psychologist”, nr 26, s. 120–123.

Braun V., Clarke V. (2024) Analiza tematyczna. Praktyczny przewodnik, tłum. D. Przygucka, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN.

Brew A., Saunders C. (2020) Making Sense of Research-Based Learning in Teacher Education, „Teaching and Teacher Education”, nr 87, s. 102935, https://doi.org/10.1016/j.tate.2019.102935

Chad P. (2012) The Use of Team-Based Learning as an Approach to Increased Engagement and Learning for Marketing Students: A Case Study, „Journal of Marketing Education”, nr 34(2), s. 128–139, https://doi.org/10.1177/0273475312450388

Chapman K. J., Meuter M., Toy D., Wright L. (2006) Can’t We Pick Our Own Groups? The Influence of Group Selection Method on Group Dynamics and Outcomes, „Journal of Management Education”, nr 30, s. 557–569, https://doi.org/10.1177/1052562905284872

Ciuk S., Latusek-Jurczak D. (2012) Etyka w badaniach jakościowych w: Badania jakościowe. Podejścia i teorie, D. Jemielniak (red.), Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN, s. 23–39.

Cuprjak M. (2019) Dane w badaniach jakościowych. Uwikłanie w kontekst, „Forum Oświatowe”, nr 31(1/61), s. 111–124, https://doi.org/10.34862/fo.2019.1.7

Daryanes F., Zubaidah S., Mahanal S., Sulisetijono S. (2025) Building Students’ Research Skills in Environmental Science Courses with Research Team-Based Learning, „Eurasia Journal of Mathematics, Science and Technology Education”, nr 21(1): 2567, https://doi.org/10.29333/ejmste/15893

Daryanes F., Zubaidah S., Mahanal S., Sulisetijono S.(2024) Research Team-Based Learning: A New Model for Empowering Students’ research skills, „Research and Development in Education”, nr 4(2), s. 1252–1270, https://doi.org/10.22219/raden.v4i2.36711

Denzin N. (1990) Reinterpretacja metody biograficznej w socjologii: znaczenia a metoda w analizie biograficznej, tłum. N. Nowakowska, w: Metoda biograficzna w socjologii, J. Włodarek, M. Ziółkowski (red.), Warszawa–Poznań, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, s. 55–70.

Dróżka W. (2014) Badania biograficzne w pedeutologii: stan i kierunki ewolucji, „Przegląd Badań Edukacyjnych”, nr 2, s. 211–234, https://doi.org/10.12775/PBE.2014.030

Felps W., Mitchell T. R., Byington E. (2006) How, When, and Why Bad Apples Spoil the Barrel: Negative Group Members and Dysfunctional Groups, „Research in Organizational Behavior”, nr 27, s. 175–222, https://doi.org/10.1016/S0191-3085(06)27005-9

Fiskum T. A., Jegstad K. M., Aspfors J., Eklund G. (2025) The Goal of Research-Based Learning in Teacher Education: Norwegian and Finnish Teacher Educators’ Perspectives, „Cogent Education”, nr 12(1): 2465918, https://doi.org/10.1080/2331186X.2025.2465918

Flick U. (2012) Projektowanie badania jakościowego, seria: Niezbędnik Badacza, tłum. P. Tomanek, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN.

Flores M. A. (2018) Linking Teaching and Research in Initial Teacher Education: Knowledge Mobilisation and Research-Informed Practice, „Journal of Education for Teaching”, nr 44(5), s. 621–636, https://doi.org/10.1080/02607476.2018.1516351

Gołębniak B. D., Kwiatkowska H. (2012) Wprowadzenie: pytanie o obszary i strategie domykania kwalifikacji nauczycieli w: Nauczyciele: programowe (nie)przygotowanie, B. D. Gołębniak, H. Kwiatkowska (red.), Wrocław, Wydawnictwo Naukowe Dolnośląskiej Szkoły Wyższej, s. 7–14.

Gołębniak B. D., Zamorska B. (2014) Nowy profesjonalizm nauczycieli: podejścia, praktyka, przestrzeń rozwoju, Wrocław, Wydawnictwo Naukowe Dolnośląskiej Szkoły Wyższej.

Huggins C., Stamatel J. (2015) An Exploratory Study Comparing the Effectiveness of Lecturing versus Team-based Learning, „Teaching Sociology”, nr 43(3), s. 227–235, https://doi.org/10.1177/0092055X15581929

Ion G., Kowalczuk-Walędziak M., Brown C. (2024) Unlocking the Potential of Research-Infor med Practice: Insights into Benefits, Challenges, and Significance Among Teachers in Cata lonia, Poland, and England, „European Journal of Education”, nr 59(3), s. 1–19, https://doi.org/10.1111/ejed.12639

Jaya A., Hermansyah H., Rosmiyati E. (2019) The Implementation of Project-Based Learning in Increasing Speaking Achievement and Self-Confidence, „Indonesian Educational Administration and Leadership Journal (IDEAL)”, nr 1(1), s. 4–14.

Kędzierska H. (2010) Badania biograficzne – dokonania i perspektywy, Jakościowe inspiracje w badaniach edukacyjnych w: Jakościowe inspiracje w badaniach edukacyjnych, H. Kędzierska (red.), Olsztyn, Wydawnictwo Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego, s. 45–57.

Korzeniecka-Bondar A., Kunat B. (2020) Teaching and Research: Implications for Active Learning in Higher Education, „Culture and Education”, nr 128(2), s. 174–193, https://doi.org/10.15804/kie.2020.02.10

Korzeniecka-Bondar A., Kunat B. (2023) Rozwijanie umiejętności badawczych studentów pedagogiki w ramach zajęć z metod badań jakościowych na studiach magisterskich, „Edukacja”, nr 165(2), s. 82–94, https://doi.org/10.24131/3724.230207

Kowalczuk-Walędziak M., Ion G. (2024) Understanding and Improving Teachers’ Research Enga gement: Insights from Success Stories in Poland and Spain, „Teaching and Teacher Education”, nr 151: 10474, https://doi.org/10.1016/j.tate.2024.104747

Kunat B., Korzeniecka-Bondar A. (2025) Znaczenia nadawane przez przyszłe nauczycielki przedszkola i klas I–III rozwijaniu własnych umiejętności badawczych w obszarze badań jakościowych w: Od ogólnej metodologii nauk do praktyk badawczych w pedagogice, A. Korzeniecka-Bondar, B. Kunat, K. Szorc (red.), Białystok, Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, s. 102–123, https://doi.org/10.15290/omnpbp.2025.09

Kwiatkowska H. (2008) Pedeutologia, Warszawa, Wydawnictwo Akademickie i Profesjonalne.

Lalak D. (2010) Życie jako biografia. Podejście biograficzne w perspektywie pedagogicznej, Warszawa, Wydawnictwo Akademickie „Żak”.

Marín V. I. (2020) Research-Based Learning in Education Studies: Design Inquiry Using Group E-Portfolios Based on Blogs, „Australasian Journal of Educational Technology”, nr 36(1), s. 1–20, https://doi.org/10.14742/ajet.4523

Obwieszczenie Ministra Nauki z dnia 9 lutego 2024 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w sprawie standardu kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela (Dz.U. 2024, poz. 453).

Pryszmont-Ciesielska M. (2009) Podejście auto/biograficzne w badaniach nad edukacją – propozycja metodologiczna, „Teraźniejszość–Człowiek–Edukacja”, nr 2(46), s. 37–49.

Shah T. M., Jannesarahmadi S., Shokri-Kuehni S., Ellinger D., Brose A., Or D., Shokri N. (2024) Research-Based Learning as an Innovative Approach for Teaching Students of Environmental Engineering: A Case Study of Microplastics in Soil, „Discover Education”, nr 3, artykuł 97, https://doi.org/10.1007/s44217-024-00189-5

Susiani T. S., Salimi M., Hidayah R. (2018) Research Based Learning (RBL): How to Improve Critical Thinking Skills?, „SHS Web Conf.”, nr 42: 00042, https://doi.org/10.1051/shsconf/20184200042

Thiem J., Preetz R., Haberstroh S. (2023) How Research-Based Learning Affects Students’ Self Rated Research Competences: Evidence from a Longitudinal Study Across Disciplines, „Studies in Higher Education”, nr 48(7), s. 1039–1051, https://doi.org/10.1080/03075079.2023.2181326

Yuan R, Burns A. (2017) Teacher Identity Development through Action Research: A Chinese Experience, „Teachers and Teaching: Theory and Practice”, nr 23(6), s. 729–749, https://doi.org/10.1080/13540602.2016.1219713