Działania kuratora rodzinnego w terenie jako forma „pomocy narzuconej” – perspektywa interakcyjna
DOI:
https://doi.org/10.18778/2450-4491.22.12Słowa kluczowe:
pomoc narzucona, kuratorzy rodzinni, praca w terenie, badania jakościowe, obserwacja uczestniczącaAbstrakt
Praca kuratorów rodzinnych stanowi jedną z wielu możliwości wsparcia społecznego. Ma jednak specyficzny charakter, ponieważ nie dzieje się w następstwie wyraźnie zasygnalizowanej potrzeby rodziny. Nadzór kuratora jest bowiem nakładany przez sąd. Stwarza to wyzwanie w pracy kuratorskiej, gdyż ta opiera się na budowaniu relacji opartej na zaufaniu, a trudno o nią w okolicznościach przymusu. Rodzi to silne konotacje z kategorią „pomocy narzuconej”. Celem artykułu było opisanie terenowej działalności kuratorów rodzinnych w optyce „pomocy narzuconej” i pokazanie, w jaki sposób kuratorzy dbali o zachowanie autonomii podopiecznych. Analizy przeprowadziłam, wykorzystując materiał empiryczny zgromadzony w badaniach etnograficznych z udziałem kuratorów rodzinnych. W celu ich zebrania zastosowałam obserwację uczestniczącą jawną oraz wywiady prowadzone w terenie.
Bibliografia
Ambrozik W. (2019) Kurator sądowy w perspektywie uspołecznionego systemu resocjalizacji. „Resocjalizacja Polska”, nr 17, s. 23–33, https://doi.org/10.22432/pjsr.2019.17.03
Angrosino M. (2010) Badania etnograficzne i obserwacyjne, tłum. M. Brzozowska-Brywczyńska, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN.
Ashforth B., Kreiner G. (1999) How Can You Do It? Dirty Work and the Challenge of Constructing a Positive Identity, “The Academy of Management Review”, nr 24(3), s. 413–434, https://doi.org/10.2307/259134
Barczykowska A. (2021) Od izolacji ku partnerstwu resocjalizacyjnemu – w poszukiwaniu optymalnego modelu współpracy z rodzinami w procesie resocjalizacji nieletnich, „Resocjalizacja Polska”, nr 21, s. 51-68, http://dx.doi.org/10.22432/pjsr.2021.21.04
Blumer H. (2007) Interakcjonizm symboliczny, tłum. G. Woroniecka, Kraków, Zakład Wydawniczy Nomos.
Bourdieu P., Passeron J. C. (2006) Reprodukcja. Elementy teorii systemu nauczania, tłum. E. Neyman, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN.
Breska R., Błażek W., Terlecki R., Wirkus Ł. (2024) Zobowiązanie sądowe do leczenia przeciwalkoholowego z perspektywy kuratorów sądowych, „Colloquium”, nr 4(56), s. 277–295, http://doi.org/10.34813/65coll2024
Czekaj K. (2007) Socjologia Szkoły Chicagowskiej i jej recepcja w Polsce, Katowice, Górnośląska Wyższa Szkoła Handlowa.
Dobińska G., Miśkiewicz K. (2023) The Importance of Families of Minors in the Rehabilitation Work of Educators – An Interactive Perspective, „Lubelski Rocznik Pedagogiczny”, nr 42(1), s. 177–194, http://doi.org/10.17951/lrp.2023.42.1.177-194
Drozda Ł. (2017) Uszlachetniając przestrzeń. Jak działa gentryfikacja i jak się ją mierzy, Warszawa, Instytut Wydawniczy Książka i Prasa.
Goffman E. (2006) Rytuał interakcyjny, tłum. A. Szulżycka, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN.
Gorzelak P. (2016) Szaleństwo pomagania: na marginesie książki Anny Rurki, Guya Hardy’ego, Christiana Defays’a „Proszę, nie pomagaj mi! Paradoks pomocy narzuconej” (esej recenzencki), „Chowanna”, nr 2, s. 343–355, https://doi.org/10.31261/CHOWANNA.2016.47.22
Gulczyńska A., Granosik M. (2022) Małe rewitalizacje podwórek. Społeczno-pedagogiczne badania-działania, Łódź, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, https://doi.org/10.18778/8331-055-8
Hammersley M., Atkinson P. (2000) Metody badań terenowych, tłum. S. Dymczyk, Poznań, Zysk i S-ka Wydawnictwo.
Hughes E. (1958) Men and Their Work, Glencoe, The Free Press of Glencoe.
Hughes E. (1962) Good People and Dirty Work, „Social Problems”, nr 10(1), s. 3–11, http://doi.org/10.2307/799402
Karczewska-Kamińska N. (2018) Przymus leczenia i inne interwencje medyczne bez zgody pacjenta, Warszawa, Wolters Kluwer.
Kmieciak B. (2010) Przymusowa hospitalizacja psychiatryczna w trybie wnioskowym, w kontekście poszanowania praw pacjenta poradni zdrowia psychicznego, „Psychiatria i Psychologia Kliniczna”, nr 10(4), s. 282-287.
Konecki K. (2000) Studia z metodologii badań jakościowych: teoria ugruntowana, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN.
Kupisiewicz Cz. (2010) Szkoła alternatywna – definicje, rodzaje, ocena, perspektywy rozwoju w: Edukacja alternatywna w XXI wieku, Z. Melosik, B. Śliwerski (red.), Kraków, Oficyna Wydawnicza „Impuls”, s. 17–25.
Kvale S. (2010) Prowadzenie wywiadów, tłum. A. Dziuban, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN.
Lesiak M. (2019) Brudna praca w zawodach medycznych, Łódź, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
Łozińska-Piekarska A. (2023) Przyczyny nadużywania stosowania środków przymusu bezpośredniego wobec osób z zaburzeniami psychicznymi – analiza historyczna i postulaty de lege ferenda, „Roczniki Administracji i Prawa”, nr 23(3), s. 219–237, https://doi.org/10.5604/01.3001.0053.9522
Marcińczak S., Siejkowska A. (2003) Percepcja miejsc niebezpiecznych w Łodzi w: Funkcje metropolitalne i ich rola w organizacji przestrzeni, I. Jażdżewska (red.), Łódź, Łódzkie Towarzystwo Naukowe, s. 203–208.
Miśkiewicz K. (2024a) Kurator rodzinny jako pedagog wielu twarzy. Praca kuratora rodzinnego w terenie jako refleksyjna praktyka wychowawcza, „Resocjalizacja Polska”, nr 27, s. 295–311, http://dx.doi.org/10.22432/PJSR.2024.27.19
Miśkiewicz K. (2024b) Budowanie relacji w nadzorach kuratorskich. Praca w terenie, Łódź, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, https://doi.org/10.18778/8331-529-4
Miśkiewicz K. (2024c) Who Was I? The Dual Role of the Researcher in the Study – ‘Dirty Work’ in the Field by Family Probation Officers in Poland, „Przegląd Badań Edukacyjnych”, nr 46(1), s. 261–282, https://doi.org/10.12775/PBE.2024.013
Okólska K. (2019) Badania nad kuratelą sądową w Polsce po wprowadzeniu ustawy o kuratorach sądowych, „Nauki o Wychowaniu. Studia interdyscyplinarne”, nr 2(19), s. 176–194, https://doi.org/10.18778/2450-4491.09.12
Rurka A. (2008) L’efficacité de l’action éducative d’aide à domicile. Le point de vie des usagers et des professionnels, Paryż, L’Harmattan.
Rurka A., Hardy G., Defays Ch. (2013) Proszę, nie pomagaj mi! Paradoks pomocy narzuconej, tłum. U. Bisek, M. Macińska, Warszawa, Centrum Rozwoju Zasobów Ludzkich.
Skibiński A. (2012) Gregory Bateson i kontekstowa teoria komunikacji. Różnica, która czyni różnicę, i wzorzec, który łączy w: Komunikologia: Teoria i praktyka komunikacji, E. Kulczycki, M. Wendlan (red.), Poznań, Wydawnictwo Naukowe Instytutu Filozofii UAM, s. 69–88.
Stasiak K. (2024) Metodyka pracy kuratora sądowego, Warszawa, Wolters Kluwer.
Stradomska M., Słapczyński T. (2018) Przymusowe leczenie osób chorych psychicznie i uzależnionych – perspektywa prawno-psychologiczna, „Przegląd Prawno-Ekonomiczny”, nr 42(1), s. 307–322.
Tobiasz-Lis P. (2013) Zmiany wyobrażeń mieszkańców Łodzi o przestrzeni miasta, Łódź, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, https://doi.org/10.18778/7525-898-1
Tryjarska B. (2004) Podstawowe zasady etyczne w psychoterapii w: Praktyka psychologiczna w świetle standardów etycznych, J. Brzeziński, M. Toeplitz-Winiewska (red.), Warszawa, Academica Wydawnictwo SWPS, s. 117–131.
Uchwała Krajowej Rady Kuratorów z dnia 6 maja 2004 r., Kodeks etyki kuratora sądowego.
Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. o kuratorach sądowych (Dz. U. 2001, nr 98, poz. 1071).
Warzywoda-Kruszyńska W., Jankowski B. (2010) Mieszkańcy łódzkich enklaw biedy 10 lat później, Łódź, Wydawnictwo „Biblioteka”.
Warzywoda-Kruszyńska W., Jankowski B. (2013) Ciągłość i zmiana w łódzkich enklawach biedy, Łódź, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
Kodeks etyczny psychologa Polskiego Towarzystwa Psychologicznego (2018), https://psych.org.pl/o-ptp/kodeks-psychologa (dostęp: 24.06.2025).
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Jak cytować
Strona czasopisma, prowadzona przez Zespół redakcyjny NOWiS na platformie Index Copernicus: 
