Główne założenia koncepcji edukacji Gerta Biesty a kwestia zaufania
DOI:
https://doi.org/10.18778/2450-4491.22.06Słowa kluczowe:
edukacja i ryzyko, uczenie się i nauczanie, zaufanieAbstrakt
Tekst jest próbą spojrzenia na główne idee Gerta Biesty, dotyczące jego wizji fundamentalnych zadań edukacji powszechnej oraz roli podmiotów edukacyjnych, przez pryzmat kategorii zaufania/nieufności. Wiodące koncepcje – edukacji jako ryzyka, uczenia się i nauczania, światocentryczności rozumianej jako zorientowanie współczesnej edukacji na świat – niezmiennie inspirują badaczy z wielu obszarów kulturowych. W tekście przywołano je w ujęciu syntetycznym w celu sformułowania hipotezy, że taki sposób myślenia holenderskiego uczonego na temat edukacji wymaga wypracowania i przyjęcia postawy zaufania, zarówno wobec świata, jak i wobec drugiego człowieka. Staram się w myśleniu Biesty odnaleźć tropy powiązane z problematyką zaufania/nieufności, doszukując się analogii i odniesień do innych tekstów – głównie do filozofa Karola Tarnowskiego i psycholog społecznej Ivany Markovej.
Bibliografia
Biesta G. J. J. (2006) Beyond Learning: Democratic Education for a Human Future, London – New York, Paradigm Publishers.
Biesta G. J. J. (2012) No Education Without Hesitation: Exploring the Limits of Educational Relations. Keynote Address to the Society for the Philosophy of Education, „Philosophy of Education”, nr 62, s. 1–13, https://doi.org/10.47925/2012.001
Biesta G. J. J. (2013) The Beautiful Risk of Education, London–New York, Paradigm Publishers Boulder.
Biesta G. J. J. (2017) The Rediscovery of Teaching, New York, Routledge, Taylor Francis Group, https://doi.org/10.4324/9781315617497
Biesta G. (2022) World-Centred Education. A View for the Present, Routledge, London – New York, https://doi.org/10.4324/9781003098331
Bobiński W. (2019) Obserwacja – refleksja – działanie. O pożytkach z modelowania w kształceniu nauczycieli w: Kształcenie nauczycieli: Wyzwanie i zaangażowanie, W. Bobiński, J. Sujecka-Zając (red.), Kraków, Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych „Universitas”, s. 67–85.
Bobiński W. (2023) Uczyć po ludzku: Literatura w świetle ekologii edukacji, Kraków, Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych „Universitas”.
Bormann I., Niedlich S., Würbel I. (2022) Trust in Educational Settings: Insights and Emerging Research Questions, „European Education”, nr 53(3–4), s. 246–259, https://doi.org/10.1080/10564934.2022.2080565
Eliasz A., Skarżyńska K. (red.) (2023) Nieufność: źródła i konsekwencje, Warszawa, Instytut Problemów Współczesnej Cywilizacji im. Marka Dietricha.
Górzyńska-Herbich K. (2024) Gerta Biesty światocentryczna koncepcja edukacji a czytanie literatury w szkole podstawowej w epoce antropocenu, „Paidia i Literatura”, nr 6, s. 1–13, https://doi.org/10.31261/PiL.2024.06.10
McKinnon A. (1993) Kierkegaard and “The Leap of Faith”, „Kierkegaardiana”, nr 16, s. 107–125, https://doi.org/10.7146/kga.v16i0.31284
Maliszewski K. (2021) Bez-silna edukacja: O kształceniu kruchego, Katowice, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, https://doi.org/10.31261/PN.4057
Maliszewski K. (2025) Wyobraźnia pedagogiczna w Babel: wprowadzenie do filozofii edukacji, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN.
Marková I. (2016) The Dialogical Mind: Common Sense and Ethics, Cambridge, Cambridge University Press, https://doi.org/10.1017/CBO9780511753602
Sołtys E. (2021) Gesty rąk w Biblii, „Teologia i Człowiek”, nr 53(1), s. 95–114, https://doi.org/10.12775/TiCz.2021.005
Starego K. (2017) Ryzyko nieoczekiwanego. W stronę pedagogiki wydarzenia w: Ryzyko jako warunek rozwoju. Transformatywne aspekty edukacji, K. Węc, A. Wierciński (red.), Toruń, Wydawnictwo Adam Marszałek, s. 107–134.
Sztompka P. (2007) Zaufanie: Fundament społeczeństwa, Kraków, Społeczny Instytut Wydawniczy Znak.
Sztompka P. (2023) Wiarygodność: Sekret dobrych relacji, Kraków, Wydawnictwo Znak Horyzont.
Tarnowski K. (2017) Pragnienie metafizyczne, Kraków, Społeczny Instytut Wydawniczy Znak.
Zamojski P. (2021) Immanentna ontologia nauczania – zarys projektu, „Filozofia Edukacji”, nr 3(1), s. 27–43.
Bosio E. (2025) Gert Biesta. Global Citizenship Education Interview, https://www.youtube.com/watch?v=XaFXOHnqVag (dostęp: 10.03.2026).
Edelman Trust Institute (2026) Edelman Trust Barometer: Trust Amid Insularity, https://www.edelman.com/trust/2026/trust-barometer (dostęp: 1.06.2026).
Edelman R. (2026) Insularity – The Next Crisis of Trust, https://www.edelman.com/newsroom/richard-edelmans-6am-blog/insularity-next-crisis-trust (dostęp: 1.06.2026).

Strona czasopisma, prowadzona przez Zespół redakcyjny NOWiS na platformie Index Copernicus: 

