Główne założenia koncepcji edukacji Gerta Biesty a kwestia zaufania

Autor

DOI:

https://doi.org/10.18778/2450-4491.22.06

Słowa kluczowe:

edukacja i ryzyko, uczenie się i nauczanie, zaufanie

Abstrakt

Tekst jest próbą spojrzenia na główne idee Gerta Biesty, dotyczące jego wizji fundamentalnych zadań edukacji powszechnej oraz roli podmiotów edukacyjnych, przez pryzmat kategorii zaufania/nieufności. Wiodące koncepcje – edukacji jako ryzyka, uczenia się i nauczania, światocentryczności rozumianej jako zorientowanie współczesnej edukacji na świat – niezmiennie inspirują badaczy z wielu obszarów kulturowych. W tekście przywołano je w ujęciu syntetycznym w celu sformułowania hipotezy, że taki sposób myślenia holenderskiego uczonego na temat edukacji wymaga wypracowania i przyjęcia postawy zaufania, zarówno wobec świata, jak i wobec drugiego człowieka. Staram się w myśleniu Biesty odnaleźć tropy powiązane z problematyką zaufania/nieufności, doszukując się analogii i odniesień do innych tekstów – głównie do filozofa Karola Tarnowskiego i psycholog społecznej Ivany Markovej.

Biogram autora

  • Marta Krasuska-Betiuk - Akademia Pedagogiki Specjalnej im. M. Grzegorzewskiej w Warszawie

    Marta Krasuska-Betiuk – dr nauk humanistycznych w dyscyplinie pedagogika, adiunktka w Instytucie Wspomagania Rozwoju Człowieka i Edukacji Akademii Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej w Warszawie. Członkini Zespołu Edukacji Elementarnej przy KNP PAN, zespołu badawczego School Lab, zespołu projektowego Latająca Szkoła Praktyk (2024–2026). Zainteresowania badawcze: dydaktyka języka ojczystego, kultura literacka dzieci i młodzieży, pedagogika szkolna, reprezentacje społeczne zaufania w edukacji, wczesna profesjonalizacja zawodowa nauczycieli. Autorka 40 artykułów i rozdziałów w książkach o problematyce edukacyjnej. Współautorka monografii: W odpowiedzi na Listy Marii Grzegorzewskiej. Portrety nauczycieli w studenckich narracjach (2022); Społeczne konstruowanie roli ucznia w edukacji wczesnoszkolnej. Dyskursy, oczekiwania, praktyki (2021), Kreatywność jako wymiar profesjonalizacji przyszłych nauczycieli wczesnej edukacji (2017).

Bibliografia

Biesta G. J. J. (2006) Beyond Learning: Democratic Education for a Human Future, London – New York, Paradigm Publishers.

Biesta G. J. J. (2012) No Education Without Hesitation: Exploring the Limits of Educational Relations. Keynote Address to the Society for the Philosophy of Education, „Philosophy of Education”, nr 62, s. 1–13, https://doi.org/10.47925/2012.001

Biesta G. J. J. (2013) The Beautiful Risk of Education, London–New York, Paradigm Publishers Boulder.

Biesta G. J. J. (2017) The Rediscovery of Teaching, New York, Routledge, Taylor Francis Group, https://doi.org/10.4324/9781315617497

Biesta G. (2022) World-Centred Education. A View for the Present, Routledge, London – New York, https://doi.org/10.4324/9781003098331

Bobiński W. (2019) Obserwacja – refleksja – działanie. O pożytkach z modelowania w kształceniu nauczycieli w: Kształcenie nauczycieli: Wyzwanie i zaangażowanie, W. Bobiński, J. Sujecka-Zając (red.), Kraków, Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych „Universitas”, s. 67–85.

Bobiński W. (2023) Uczyć po ludzku: Literatura w świetle ekologii edukacji, Kraków, Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych „Universitas”.

Bormann I., Niedlich S., Würbel I. (2022) Trust in Educational Settings: Insights and Emerging Research Questions, „European Education”, nr 53(3–4), s. 246–259, https://doi.org/10.1080/10564934.2022.2080565

Eliasz A., Skarżyńska K. (red.) (2023) Nieufność: źródła i konsekwencje, Warszawa, Instytut Problemów Współczesnej Cywilizacji im. Marka Dietricha.

Górzyńska-Herbich K. (2024) Gerta Biesty światocentryczna koncepcja edukacji a czytanie literatury w szkole podstawowej w epoce antropocenu, „Paidia i Literatura”, nr 6, s. 1–13, https://doi.org/10.31261/PiL.2024.06.10

McKinnon A. (1993) Kierkegaard and “The Leap of Faith”, „Kierkegaardiana”, nr 16, s. 107–125, https://doi.org/10.7146/kga.v16i0.31284

Maliszewski K. (2021) Bez-silna edukacja: O kształceniu kruchego, Katowice, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, https://doi.org/10.31261/PN.4057

Maliszewski K. (2025) Wyobraźnia pedagogiczna w Babel: wprowadzenie do filozofii edukacji, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN.

Marková I. (2016) The Dialogical Mind: Common Sense and Ethics, Cambridge, Cambridge University Press, https://doi.org/10.1017/CBO9780511753602

Sołtys E. (2021) Gesty rąk w Biblii, „Teologia i Człowiek”, nr 53(1), s. 95–114, https://doi.org/10.12775/TiCz.2021.005

Starego K. (2017) Ryzyko nieoczekiwanego. W stronę pedagogiki wydarzenia w: Ryzyko jako warunek rozwoju. Transformatywne aspekty edukacji, K. Węc, A. Wierciński (red.), Toruń, Wydawnictwo Adam Marszałek, s. 107–134.

Sztompka P. (2007) Zaufanie: Fundament społeczeństwa, Kraków, Społeczny Instytut Wydawniczy Znak.

Sztompka P. (2023) Wiarygodność: Sekret dobrych relacji, Kraków, Wydawnictwo Znak Horyzont.

Tarnowski K. (2017) Pragnienie metafizyczne, Kraków, Społeczny Instytut Wydawniczy Znak.

Zamojski P. (2021) Immanentna ontologia nauczania – zarys projektu, „Filozofia Edukacji”, nr 3(1), s. 27–43.

Bosio E. (2025) Gert Biesta. Global Citizenship Education Interview, https://www.youtube.com/watch?v=XaFXOHnqVag (dostęp: 10.03.2026).

Edelman Trust Institute (2026) Edelman Trust Barometer: Trust Amid Insularity, https://www.edelman.com/trust/2026/trust-barometer (dostęp: 1.06.2026).

Edelman R. (2026) Insularity – The Next Crisis of Trust, https://www.edelman.com/newsroom/richard-edelmans-6am-blog/insularity-next-crisis-trust (dostęp: 1.06.2026).

Pobrania

Opublikowane

2026-08-28

Jak cytować

Krasuska-Betiuk, Marta. 2026. “Główne założenia Koncepcji Edukacji Gerta Biesty a Kwestia Zaufania”. Nauki O Wychowaniu. Studia Interdyscyplinarne 22 (1): 73-89. https://doi.org/10.18778/2450-4491.22.06.