Reason or Relationship: About an Example of the Significance of Model Solutions for Educational Practice

Marek Jeziorański

doi:10.18778/2450-4491.22.05

Autor

Marek Jeziorański The John Paul II Catholic University of Lublin, Poland https://orcid.org/0000-0002-9770-835X

DOI:

https://doi.org/10.18778/2450-4491.22.05

Słowa kluczowe:

antropologia pedagogiczna, cel wychowania, dobro wychowanka, racja wychowawcza, relacja wychowawcza

Abstrakt

Artykuł wskazuje na zagadnienie ważności założeń teoretycznych dla praktyki pedagogicznej poprzez analizę wybranego problemu, którym jest dylemat wyrażony w sformułowaniu: racja czy relacja. „Racja” wskazuje tutaj na antropologiczną konieczność podejmowania działań wychowawczych dla dobra samego wychowanka. Natomiast „relacja” mówi przede wszystkim o takim obrazie antropologicznym, który domaga się od wychowawcy bezwzględnej akceptacji wychowanka. Oba modele teoretyczne prowadzą i uzasadniają odmienną praktykę wychowawczą, która jest ukazana w artykule. Poza tym, artykuł podejmuje problem poszukiwania rozwiązania – tak na gruncie teoretycznym, jak i konsekwentnie praktycznym – przedstawionego dylematu.

Biogram autora

Marek Jeziorański - The John Paul II Catholic University of Lublin, Poland

Marek Jeziorański – dr hab., profesor uczelni Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Pracuje w Katedrze Pedagogiki Ogólnej Instytutu Pedagogiki. Zainteresowania naukowe koncentrują się w obszarze pedagogiki ogólnej, teorii wychowania, filozofii wychowania oraz antropologii pedagogicznej. W szczególności zajmuje się problematyką relacji wychowawczej, jej specyfiką, uwarunkowaniami antropologicznymi, społecznymi i kulturowymi oraz jej znaczeniem w procesie wychowania.

Bibliografia

Aristotle (1956) The Nicomachean Ethics, trans. H. Rackham, Cambridge, Mass., Harvard University Press.

Bauer J. (2019) Die pädagogische Beziehung. Neurowissenschaften und Pädagogik im Dialog in: Pädagogische Beziehungen: Grundlagen – Praxisformen – Wirkungen, Ulrich Herrmann (ed.), 1. Auflage, Weinheim Basel, Beltz Juventa, pp. 23–34.

Böhm W., Schiefelbein E., Seichter S. (2019) Projekt Erziehung. Eine Einführung in pädagogische Grundprobleme, 6th revised edition, Grundstudium Erziehungswissenschaft 5243, Paderborn, Ferdinand Schöningh, https://doi.org/10.36198/9783838552439

Buber M. (1968) Wychowanie, trans. S. Grygiel, „Znak”, no. 166(4), pp. 442–461.

Cencini A. (2006) Drzewo życia. Ku modelowi formacji początkowej i permanentnej, trans. K. Stopa, Kraków, Formacja Kapłańska i Zakonna, Wydawnictwo Salwator.

Chudy W. (2009) Pedagogia godności. Elementy etyki pedagogicznej, ed. A. Szudra, Prace Wydziału Nauk Społecznych, Lublin, Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II.

Foerster F. W. (1934) Wychowanie i samowychowanie. Zasadnicze wytyczne dla rodziców, nauczycieli, księży i opiekunów młodzieży, trans. B. Koprocki, Księgarnia Wydawnicza L. Igel.

Fontana U. (2002) Relacja, sekretem wszelkiego wychowania, trans. J. Krykowski, Warszawa, Wydawnictwo Salezjańskie.

Guardini R. (1925) Der Gegensatz. Versuche zu einer Philosophie des Lebendig-Konkreten, Mainz, Der Werkkreis im Matthias-Grünewald-Verlag.

Guardini R. (1985) Der Gegensatz. Versuche zu einer Philosophie des Lebendig-Konkreten, Mainz, Matthias-Grünewald-Verlag.

Herbart J. F. (2007) Pedagogika ogólna wywiedziona z celu wychowania, trans. T. Stera, Warszawa, Wydawnictwo Akademickie „Żak“.

Herzog W. (2001) In Beziehung zu sich selbst. Relationales Denken in der Pädagogik, „Schweizerische Zeitschrift für Bildungswissenschaften”, no. 3, pp. 529–545, https://doi.org/10.24452/sjer.23.3.4618

Hessen S. (1997) O sprzecznościach i jedności wychowania. Zagadnienia pedagogiki personalistycznej, Warszawa, Wydawnictwo Akademickie „Żak”.

Humboldt W. von (2002) O myśli i mowie: wybór pism z teorii poznania, filozofii dziejów i filozofii języka, E. M. Kowalska (ed.), trans. E. M. Kowalska, M. J. Siemek, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN.

Jeziorański M. (2022) Relacja wychowawcza. Rozumienie, modele, propozycja, Lublin, Wydawnictwo KUL.

Juul J. (2016) Zamiast wychowania: o sile relacji z dzieckiem, trans. D. Syska, Podkowa Leśna, Wydawnictwo MiND.

Kiereś B. (2017) Człowiek i wychowanie: od osoby do osobowości, Scripta Paedagogicae Classicae, Lublin, Wydawnictwo KUL.

Kron F. W. (2012) Pedagogika. Kluczowe zagadnienia. Podręcznik akademicki, trans. E. Cieślik, Sopot, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Liegle L. (2017) Beziehungspädagogik: Erziehung, Lehren und Lernen als Beziehungspraxis, Stuttgart, Verlag W. Kohlhammer, https://doi.org/10.17433/978-3-17-029383-0

Liessmann K. P. (2019) Bildung als Provokation, Piper Verlag, https://doi.org/10.2307/j.ctvddzx0m.10

Murzyn A. (2015) Współczesna filozofia edukacji. Kluczowe kwestie, Kraków, Oficyna Wydawnicza „Impuls”.

Nohl H. (1935) Die pädagogische Bewegung in Deutschland und ihre Theorie, 2. Aufl., Frankfurt am Main, Verlag von Friedrich Schulte-Bulmke.

Nohl H. (1949) Pädagogik aus dreißig Jahren, Frankfurt am Main, Schulte-Bulmke.

Nowak M. (2008) Teorie i koncepcje wychowania, Warszawa, Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne.

Nowak M. (2023) Antropologiczne, ontologiczne i aksjologiczne podstawy oraz uwarunkowania decyzji w kwestii kontynuowania i zmiany w metodologii badań pedagogicznych, „Edukacja”, no. 2(165), pp. 43–57, https://doi.org/10.24131/3724.230204

Okoń W. (2007) Nowy słownik pedagogiczny, Warszawa, Wydawnictwo Akademickie „Żak”.

Platon (2003) Państwo, trans. W. Witwicki, Kęty, Wydawnictwo ANTYK Marcin Dybowski.

Rogers C. R. (1961) On Becoming a Person: A Therapist’s View of Psychotherapy, Boston, Houghton Mifflin Company.

Stawnicka-Zwiahel E. (2014) Stworzeni do relacji. Dialogiczne inspiracje Martina Bubera, Toruń, Wydawnictwo Adam Marszałek.

Suchodolski B. (1993) Pedagogika w: Encyklopedia pedagogiczna, (ed.) W. Pomykało, Warszawa, Fundacja Innowacja.

Śliwerski B. (2012) Pedagogika ogólna. Podstawowe prawidłowości, Kraków, Oficyna Wydawnicza „Impuls”.

Witkowski L. (2013) Przełom dwoistości w pedagogice polskiej. Historia, teoria, krytyka, Kraków, Oficyna Wydawnicza „Impuls”.

Wojtyła K. (2021) Person and Act and Related Essays, trans. G. Ignatik, Washington D.C., The Catholic University of America Press, https://doi.org/10.2307/j.ctv1khdqkj

Wołoszyn S. (ed.) (1995) Źródła do dziejów wychowania i myśli pedagogicznej, vol. 1, Od wychowania pierwotnego do końca XVIII stulecia, Kielce, Dom Wydawniczy Strzelec.

Woroniecki J. (2008) W szkole wychowania. Teksty wybrane, Lublin, Fundacja Servire Veritati Instytut Edukacji Narodowej.

Zalewski D. (2013) Wychować człowieka szlachetnego, Lublin, Firma EK Dariusz Zalewski, Fundacja Servire Veritati Instytut Edukacji Narodowej.

Zirfas J. (2021) Pädagogische Anthropologie, Paderborn, Ferdinand Schöningh, https://doi.org/10.36198/9783838555683