„Dojrzewanie do dzieciństwa” jako tęsknota i marzenie. Możliwa wizja pedagogicznego prowadzenia?

Abstrakt

Artykuł podejmuje problematykę tęsknoty i marzenia jako kategorii fundamentalnych dla rozwoju człowieka w całym biegu jego życia. Jego celem jest twórcze wyzyskanie tych kategorii z dyskursu filozoficznego, literaturoznawczego, kulturoznawczego i próba ich transpozycji na grunt pedagogiki w postaci genialnego paradoksu, który nazwano „dojrzałością do dzieciństwa”. Kategorie tęsknoty i marzenia są swoistymi imponderabiliami, które wymagają subtelności opisu. Jako narzędzie opisu wykorzystano fenomen ambiwalencji. Stąd w argumentacji pojawia się dwuwartościowe oblicze analizowanych kategorii: jako ból i rozkosz, jako arché i telos, jako „blask życia i to, co straszy” (Pawliszyn 2019: 331). Meritum narracji artykułu stanowi argumentacja na rzecz tytułowego „dojrzewania do dzieciństwa” – dzieciństwa rozumianego za Gastonem Bachelardem jako dzieciństwo kosmiczne, czyli poza czasem. Czy wizja pedagogicznego prowadzenia ku „dojrzałości do dzieciństwa” jako tęsknoty i marzenia jest możliwa? Z pewnością jest bardzo potrzebna, aby zupełnie nie wyjałowić edukacji człowieka z wrażliwości, subtelności, refleksyjności, namiętności, głębokości doświadczania świata. Naszą powinnością, tych wszystkich, którzy w świat „dziecko prowadzą” (gr. paidagogos), jest zrozumienie, troska i czułość wobec „dojrzałości do dzieciństwa” jako współczesnej „kompetencji braku”.