Socjalizacja płciowa w doświadczeniu biograficznym transpłciowych kobiet
DOI:
https://doi.org/10.18778/2450-4491.14.08Słowa kluczowe:
transpłciowość, transgender studies, socjalizacja płciowa, tożsamość płciowa, passingAbstrakt
Artykuł osadzony jest w teoretycznej ramie socjologii feministycznej i transgender studies. Autorka odnosi się do problematyki transpłciowości w kontekście socjalizacji płciowej jako procesu realnie wpływającego na diagnozowanie transpłciowości, a także na przebieg życia, w tym na zainteresowania i wybory zawodowe osób transpłciowych. Tekst powstał w oparciu o wyniki analizy 18 wywiadów narracyjnych z transpłciowymi kobietami. W pierwszej części przedstawiono kwestie socjalizacji, socjalizacji
płciowej, tożsamości płciowej oraz transpłciowości, w nawiązaniu do podstawowych stanowisk teoretycznych. Szczególną uwagę poświęcono zjawisku passingu – termin ten funkcjonuje zarówno w żargonie osób transpłciowych, jak i w literaturze naukowej. W drugiej części tekstu ukazano wyniki analiz, dotyczących znaczenia przeciwnej do płci odczuwanej socjalizacji płciowej oraz stosunku transpłciowych kobiet do ról płciowych, w szczególności do idei passingu.
Bibliografia
Begun S., Kattari S. K. (2016) Conforming for survival: Associations between transgender visual conformity/passing and homelessness experiences, „Journal of Gay & Lesbian Social Services”, t. 28, nr 1, s. 54-66, https://doi.org/10.1080/10538720.2016.1125821 DOI: https://doi.org/10.1080/10538720.2016.1125821
Bieńkowska M. (2012) Transseksualizm w Polsce. Wymiar indywidualny i społeczny przekraczania binarnego systemu płci, Białystok, Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku.
Bieńkowska-Ptasznik M. (2002) Płeć społeczna – transseksualizm – rekonstrukcja tożsamości, w: Zrozumieć płeć. Studia interdyscyplinarne, A. Kuczyńska (red.), Wrocław, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, s. 142–152.
Butler J. (2008) Uwikłani w płeć, tłum. K. Krasuka, Warszawa, Wydawnictwo Krytyki Politycznej.
de Beauvoir S. (1972[1949]) Druga płeć. Tom I. Fakty i mity, tłum. G. Mycielska, Kraków, Wydawnictwo Literackie.
Dębińska M. (2020) Transpłciowość w Polsce. Wytwarzanie kategorii, Warszawa, Wydawnictwo Instytutu Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk.
Ekins R., King D. (2006) The Transgender Phenomenon, SAGE Publications, https://doi.org/10.4135/9781446220917 DOI: https://doi.org/10.4135/9781446220917
Fajkowska-Stanik M. (2001) Transseksualizm i rodzina. Przekaz pokoleniowy wzorów relacyjnych w rodzinach transseksualnych kobiet, Warszawa, Wydawnictwo Instytutu Psychologii PAN.
Feinberg L. (1992) Transgender Liberation: A Movement Whose Time Has Come, World View Forum.
Garfinkel H. (1967) Studies in Ethnomethodology. Chapter 5, Englewood Cliffs, NJ, Prentice-Hall, Inc.
Giddens A. (2006) Socjologia, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN.
Golczyńska-Grondas A. (2004) Mężczyźni z enklaw biedy. Rekonstrukcja pełnionych ról społecznych, Łódź, Przedsiębiorstwo Specjalistyczne „Absolwent”.
Goldie T. (2014) The Man Who Invented Gender: Engaging the Ideas of John Money, Toronto, University of British Columbia Press.
Grodzka A., Podobińska L. (2012) Sytuacja osób transpłciowych w Polsce, w: Transpłciowość – Androgynia. Studia o przekraczaniu płci, A. Kłonkowska (red.), Gdańsk, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego.
Klimiuk M. (2012) Androgyniczność w społeczności muzułmańskiej na przykładzie bissu z Sulawesi (Indonezja), w: Queer a islam. Alternatywna seksualność w kulturze muzułmańskiej, K. Górak-Sosnowska (red.), Sopot, Smak Słowa.
Kłonkowska A. (2017) Płeć: dana czy zadana? Strategie negocjacji (nie)tożsamości transpłciowej w Polsce, Gdańsk, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego.
Kryszk K., Kłonkowska A. (2012) Sytuacja społeczna osób transpłciowych. Analiza danych z badania ankietowanego, w: Sytuacja społeczna osób LGBT. Raport za lata 2010 i 2011, M. Makuchowska, M. Pawlęga (red.), Warszawa, Kampania Przeciw Homofobii.
Kuźma-Markowska S. (2014) Druga fala, w: Encyklopedia gender: płeć w kulturze, M. Rudaś-Grodzka, K. Nadana-Sokołowska (red.), Warszawa, Wydawnictwo Czarna Owca.
Kwak A. (2019) Wychodzenie kobiet z cienia jednej roli - zmiany i ograniczenia, „Folia Sociologica”, nr 69, s. 6–20, https://doi.org/10.18778/0208-600X.69.01 DOI: https://doi.org/10.18778/0208-600X.69.01
Nikitorowicz J. (1999) Socjalizacja, w: Elementarne pojęcia pedagogiki społecznej, D. Lalak, T. Pilch (red.), Warszawa, Wydawnictwo Akademickie „Żak”, s. 271-273.
Oakley A. (1972) Sex, Gender and Society, Isleworth, Maurice Temple Smith Ltd.
Rawa-Kochanowska A. (2011) Poczucie tożsamości płciowej w teorii i w badaniach, Warszawa, Wydawnictwo Difin.
Serano J. (2007) Whipping girl: a transsexual woman on sexism and the scapegoating of femininity, Nowy Jork, Seal Press.
Skuza A. (2012) Interakcje społeczne w procesie socjalizacji, Forum Pedagogiczne, Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie, t. 2, nr 1, s. 225-257, https://doi.org/10.21697/fp.2012.1.12 DOI: https://doi.org/10.21697/fp.2012.1.12
Stryker S. (2008) Transgender History, Nowy Jork, Seal Press, https://doi.org/10.1215/01636545-2007-026 DOI: https://doi.org/10.1215/01636545-2007-026
Stryker S. (2017) Transgender History. The Roots of Today’s Revolution, Nowy Jork, Seal Press.
Szacka B. (2003) Wprowadzenie do socjologii, Warszawa, Oficyna Naukowa.
Świder M., Winiewski M. (2017) Sytuacja społeczna osób LGBTA w Polsce. Raport za lata 2015–2016, Warszawa, Kampania Przeciw Homofobii.
Ziemińska R. (2018) Niebinarne i wielowarstwowe pojęcie płci, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN.
Cambridge Dictionary, Misgender, Cambridge University Press, https://dictionary.cambridge.org/pl/dictionary/english/misgender [dostęp: 08.08.2021].
World Health Organization Regional Office for Europe, Europe brief – transgender health in the context of ICD-11, https://www.euro.who.int/en/health-topics/health-determinants/gender/gender-definitions/whoeurope-brief-transgender-health-in-the-context-of-icd-11 [dostęp: 10.08.2021].
Kodeks karny (Dz. U. z 2021 r. Nr 2345), art. 189, https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/kodeks-karny-16798683/roz-23 [dostęp: 10.08.2021].
LGB Alliance, https://lgballiance.org.uk/ [dostęp: 10.08.2021].
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Jak cytować
Strona czasopisma, prowadzona przez Zespół redakcyjny NOWiS na platformie Index Copernicus: 
